pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta dakikada 14 kez soluyor ve tidal volümü 300 mL. Anatomik ölü boşluk 120 mL. Alveoler ventilasyonu V̇A L/dk cinsinden bulun.
VT 300 mL14/minVD 120 mL
V̇A = L/min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir nakil 40 dakika sürecek. D boyutundaki tüp (faktör 0,16 L/psi) 1000 psi gösteriyor. 200 psi güvenli artık basıncı koruyarak tüm nakil boyunca dayanan en yüksek tam sayı akışı Q L/dk cinsinden bulun.
40 min1000 psif = 0,16 L/psi200 psi
Q = L/min
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 18 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 18 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,32, PaCO₂ 64 mmHg (8,5 kPa), HCO₃⁻ 32 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,32PaCO₂ 64 mmHg (8,5 kPa)HCO₃⁻ 32 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Braden skalasıyla değerlendiriliyor: duyusal algı: çok kısıtlı; nemlilik: ara sıra nemli; aktivite: yatağa bağımlı; hareketlilik: tamamen hareketsiz; beslenme: çok yetersiz; sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok. Braden toplamını B bulun.
6–23
B =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Braden skalasıyla değerlendiriliyor: duyusal algı: tamamen kısıtlı; nemlilik: çok nemli; aktivite: ara sıra yürüyor; hareketlilik: hafif kısıtlı; beslenme: muhtemelen yetersiz; sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok. 19–23 risk yok, 15–18 hafif, 13–14 orta, 10–12 yüksek ve 9 ve altı çok yüksek bantlarını kullanın. Risk düzeyine tıklayın.
1risk yok
2hafif risk
3orta risk
4yüksek risk
5çok yüksek risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Which investigation is usually used to confirm a deep vein thrombosis in the leg?
AAn exercise ECG
BA lung function test
CA plain chest X-ray and an ECG
DCompression duplex ultrasound
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Why is the cuff pressure of an endotracheal or tracheostomy tube checked regularly?
AThe cuff must be kept fully deflated in every ventilated patient
BThe cuff pressure directly controls the patient's oxygen saturation
CToo high a pressure damages the trachea; too low allows aspiration
DThe cuff pressure sets the ventilator's breathing rate
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: V̇A = 2,52 L/min
Ventilasyon: dakika ventilasyonu V̇E = tidal volüm × solunum sayısı (normal yetişkinde yaklaşık 5–8 L/dk). Alveoler ventilasyon V̇A = (tidal volüm − ölü boşluk) × solunum sayısı; çünkü havayollarındaki hava (yetişkinde yaklaşık 150 mL) gaz alışverişine katılmaz. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının (PBW) kilogramı başına yaklaşık 6 mL kullanır: erkekler 50 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg, kadınlar 45,5 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg (inçle: 60 in üzerindeki her inç için 2,3).
Bir soluğun alveoler kısmı
300 − 120 = 180 mL
Alveoler ventilasyon
V̇A = 180·14 = 2520 mL/min = 2,52 L/min
Cevap
V̇A = 2,52 L/min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: Q = 3 L/min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(1000 − 200)·0,16 = 128 L
En yüksek akış
128/40 = 3,2 L/min → Q = 3 L/min
Cevap
Q = 3 L/min
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 35 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·18 + 8 = 35 mmHg
menzil: 33–37 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 35 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kronik
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·2,4 = 26,4 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·2,4 = 32,4 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 32 mmol/L → kronik
Cevap
kronik
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: B = 11
Braden skalası: bası yarası riski için altı alt ölçek. Duyusal algı, nemlilik, aktivite, hareketlilik ve beslenme, en kötü düzeyden (1) sorun olmamasına (4) kadar 1 ile 4 arasında; sürtünme ve makaslama 1 ile 3 arasında puanlanır. Toplam 6 ile 23 arasındadır ve düşük toplam daha yüksek risk demektir. Yaygın bantlar: 19–23 risk yok, 15–18 hafif risk, 13–14 orta risk, 10–12 yüksek risk ve 9 ve altı çok yüksek risk.
Her alt ölçeği puanlayın
duyusal algı: çok kısıtlı → 2
nemlilik: ara sıra nemli → 3
aktivite: yatağa bağımlı → 1
hareketlilik: tamamen hareketsiz → 1
beslenme: çok yetersiz → 1
sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok → 3
Toplayın
Braden toplamı = 2 + 3 + 1 + 1 + 1 + 3 = 11
Cevap
B = 11
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: orta risk
Braden skalası: bası yarası riski için altı alt ölçek. Duyusal algı, nemlilik, aktivite, hareketlilik ve beslenme, en kötü düzeyden (1) sorun olmamasına (4) kadar 1 ile 4 arasında; sürtünme ve makaslama 1 ile 3 arasında puanlanır. Toplam 6 ile 23 arasındadır ve düşük toplam daha yüksek risk demektir. Yaygın bantlar: 19–23 risk yok, 15–18 hafif risk, 13–14 orta risk, 10–12 yüksek risk ve 9 ve altı çok yüksek risk.
Her alt ölçeği puanlayın
duyusal algı: tamamen kısıtlı → 1
nemlilik: çok nemli → 2
aktivite: ara sıra yürüyor → 3
hareketlilik: hafif kısıtlı → 3
beslenme: muhtemelen yetersiz → 2
sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok → 3
Toplayın
Braden toplamı = 1 + 2 + 3 + 3 + 2 + 3 = 14
Risk düzeyi
14 → orta risk
Cevap
orta risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Compression duplex ultrasound
Cevap neden bu
Compression ultrasound shows whether a deep vein is compressible and whether flow is normal; a vein containing clot does not compress. A low clinical probability with a negative D-dimer can rule out DVT without imaging.
Cevap
D · Compression duplex ultrasound
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Too high a pressure damages the trachea; too low allows aspiration
Cevap neden bu
Cuff pressure is usually kept at about 20–30 cmH₂O. Higher pressures reduce blood flow to the tracheal mucosa, risking ulceration and stenosis; lower pressures allow secretions to leak past and cause aspiration and VAP. A cuff manometer is used.
Cevap
C · Too high a pressure damages the trachea; too low allows aspiration