pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). H boyutundaki bir oksijen tüpü (faktör 3,14 L/psi) 1600 psi gösteriyor ve 15 L/dk ile çalışıyor. 200 psi’lik güvenli artık basıncı koruyarak kaç dakika t dayanır? Tam dakikaya aşağı yuvarlayın.
1600 psif = 3,14 L/psi15 L/min200 psi
t = min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Su kapasitesi 2 L olan bir tüp 193 bar’a kadar doldurulmuş ve 4 L/dk ile çalışıyor. Gaz hacmi yaklaşık su kapasitesi × basınçtır. Bu alıştırmada tüp 20 bar’da değiştiriliyor. Değiştirilmesi gerekene kadar kaç dakika t vardır? Tam dakikaya aşağı yuvarlayın.
2 L193 bar4 L/min20 bar
t = min
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 137 mmol/L, glukoz 17 mmol/L ve üre 19,5 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Na⁺ 137 mmol/Lglukoz 17 mmol/Lüre 19,5 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Deniz seviyesinde, %28 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 55 mmHg (7,3 kPa) ve PaCO₂ 33 mmHg (4,4 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 28/dk, SpO₂ %96 oda havasında, kan basıncı 150/90 mmHg, nabız 92/dk, uyanık, vücut sıcaklığı 35,5 °C. NEWS2 toplam skoru nedir?
RR 28SpO₂ 96%havaSBP 150HR 92AT 35,5 °C
NEWS2 =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir yetişkin 128 kg ağırlığında ve 166 cm boyunda. BKİ’yi hesaplayın ve DSÖ ağırlık kategorisine tıklayın.
128 kg166 cm
1zayıf
2normal kilolu
3fazla kilolu
4obezite sınıf I
5obezite sınıf II
6obezite sınıf III
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Which advice is most helpful for a patient with Raynaud's phenomenon?
AKeep the whole body warm, wear gloves and stop smoking
BTake a decongestant tablet before going outdoors
CRub the fingers hard with snow during an attack
DSoak the hands in cold water to toughen the vessels
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
%28 Venturi maskesi kullanan KOAH'lı bir hasta (SpO₂ %90) yemek yemek istiyor. En uygun plan nedir?
AYemek sırasında tüm oksijeni kesip sonra geri takmak
BVenturi maskesini takılı tutup yalnızca pipetle sıvı vermek
CYemek sırasında 15 L/dk non-rebreather maskeye geçmek
DSpO₂'yi %88–92'de tutarak düşük akışlı nazal kanüle geçmek
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: t = 293 min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(1600 − 200)·3,14 = 4396 L
Durasyon
4396/15 = 293,1 min → t = 293 min
Cevap
t = 293 min
Bu yaklaşık 4 sa 53 dk eder.
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: t = 86 min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir gaz
2·(193 − 20) = 346 L
Durasyon
346/4 = 86,5 min → t = 86 min
Cevap
t = 86 min
Bu yaklaşık 1 sa 26 dk eder.
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 311 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·137 + 17 + 19,5 = 310,5 ≈ 311 mOsm/kg
Cevap
Osm = 311 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 103,4 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 28/min → 3
SpO₂ 96% → 0
oda havasında → 0
SBP 150 mmHg → 0
HR 92/min → 1
uyanık (A) → 0
T 35,5 °C → 1
Toplayın
NEWS2 = 3 + 0 + 0 + 0 + 1 + 0 + 1 = 5
Cevap
NEWS2 = 5
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: obezite sınıf III
Beden kitle indeksi: BKİ = ağırlık (kg)/boy (m)²; boy önce metreye çevrilir. Libre ve inçle BKİ = 703 × ağırlık (lb)/boy (in)². DSÖ yetişkin kategorileri: 18,5’in altı zayıf, 18,5–24,9 normal kilolu, 25,0–29,9 fazla kilolu, 30,0–34,9 obezite sınıf I, 35,0–39,9 obezite sınıf II ve 40 ve üzeri obezite sınıf III.
BMI
BMI = 128/1,66² = 46,45
Kategori
obezite sınıf III
Cevap
obezite sınıf III
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Keep the whole body warm, wear gloves and stop smoking
Cevap neden bu
Keeping the core and hands warm, wearing gloves and stopping smoking reduce attacks. Vasoconstrictors such as decongestants and nicotine make it worse. During an attack, gentle warming of the hands is advised.
Cevap
A · Keep the whole body warm, wear gloves and stop smoking
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · SpO₂'yi %88–92'de tutarak düşük akışlı nazal kanüle geçmek
Cevap neden bu
Oksijen bir hedef aralığa göre reçete edilir ve gereksinimi olan bir hastada yemek için kesilmemelidir. Nazal kanüller yemeye ve konuşmaya izin verir; akış (örneğin 1–2 L/dk) satürasyonu hedef aralıkta tutacak şekilde titre edilir. Yüksek konsantrasyonlu oksijen hiperkapni riski taşır.
Cevap
D · SpO₂'yi %88–92'de tutarak düşük akışlı nazal kanüle geçmek