pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). ARDS için diğer Berlin ölçütlerini karşılayan ventile edilen bir hastanın %80 oksijende ve 14 cmH₂O PEEP ile PaO₂’si 66 mmHg (8,8 kPa). P/F oranını hesaplayın ve ARDS şiddetine tıklayın.
PaO₂ 66 mmHg (8,8 kPa)FiO₂ 80%PEEP 14 cmH₂O
1300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
2hafif
3orta
4ağır
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Yüksek akışlı nazal oksijen alan bir hastanın SpO₂’si FiO₂ 0,45 iken %92 ve solunum sayısı 31/dk. ROX indeksini ROX = (SpO₂/FiO₂)/SS ile bulun; SpO₂ yüzde, FiO₂ kesir olarak alınır. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
SpO₂ 92%FiO₂ 0,45RR 31/min
ROX =
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 16 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 16 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 132, Cl⁻ 109 ve HCO₃⁻ 8 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.
Na⁺ 132 mmol/LCl⁻ 109 mmol/LHCO₃⁻ 8 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Morse düşme skalasıyla değerlendiriliyor: son 3 ayda düşme öyküsü: evet; ikincil tanı: evet; yürüme yardımcısı: mobilyalara tutunuyor; IV tedavi ya da salin kilidi: hayır; yürüyüş: bozulmuş; mental durum: sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor. Morse toplamını MFS bulun.
0–125
MFS =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Braden skalasıyla değerlendiriliyor: duyusal algı: hafif kısıtlı; nemlilik: sürekli nemli; aktivite: yatağa bağımlı; hareketlilik: tamamen hareketsiz; beslenme: çok yetersiz; sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok. 19–23 risk yok, 15–18 hafif, 13–14 orta, 10–12 yüksek ve 9 ve altı çok yüksek bantlarını kullanın. Risk düzeyine tıklayın.
1risk yok
2hafif risk
3orta risk
4yüksek risk
5çok yüksek risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
During airway suctioning, when should suction be applied?
AContinuously for at least 30 seconds
BBefore the catheter enters the airway
COnly while withdrawing the catheter
DOnly while inserting the catheter
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A nurse teaches a patient with heart failure who takes ramipril and spironolactone. Which statement shows a need for further teaching?
A"I will use a salt substitute instead of ordinary salt."
B"I will call if I gain weight quickly or get more breathless."
C"I will avoid ibuprofen for my joint pain."
D"I will weigh myself every morning after I go to the toilet."
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: ağır
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
P/F oranı
P/F = 66/0,8 = 82,5 mmHg
Berlin şiddeti
ağır
Cevap
ağır
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: ROX = 6,59
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
SpO₂/FiO₂
92/0,45 = 204,4
ROX
ROX = 204,4/31 = 6,595 ≈ 6,59
Cevap
ROX = 6,59
4,88 ve üzeri: çalışmalarda yüksek akışlı oksijenin başarısıyla ilişkilendirilen bir değer.
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 32 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·16 + 8 = 32 mmHg
menzil: 30–34 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 32 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: delta oranı = 0,1875
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 132 − (109 + 8) = 15
Delta oranı
(15 − 12)/(24 − 8) = 3/16 = 0,1875
Cevap
delta oranı = 0,1875
1’in altı: ek normal anyon açıklı asidoz.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: MFS = 105
Morse düşme skalası: altı madde. Düşme öyküsü: hayır 0, evet 25. İkincil tanı: hayır 0, evet 15. Yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı 0; koltuk değneği, baston ya da yürüteç 15; mobilyalara tutunma 30. IV tedavi ya da salin kilidi: hayır 0, evet 20. Yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye 0; zayıf 10; bozulmuş 20. Mental durum: kendi sınırlarını biliyor 0; sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor 15. Toplam 0 ile 125 arasındadır. Risk kesme değerleri hastaneler arasında farklıdır; yaygın bir set: 0–24 düşük, 25–44 orta ve 45 ve üzeri yüksek.
Her maddeyi puanlayın
son 3 ayda düşme öyküsü: evet → 25
ikincil tanı: evet → 15
yürüme yardımcısı: mobilyalara tutunuyor → 30
IV tedavi ya da salin kilidi: hayır → 0
yürüyüş: bozulmuş → 20
mental durum: sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor → 15
Toplayın
Morse toplamı = 25 + 15 + 30 + 0 + 20 + 15 = 105
Cevap
MFS = 105
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: yüksek risk
Braden skalası: bası yarası riski için altı alt ölçek. Duyusal algı, nemlilik, aktivite, hareketlilik ve beslenme, en kötü düzeyden (1) sorun olmamasına (4) kadar 1 ile 4 arasında; sürtünme ve makaslama 1 ile 3 arasında puanlanır. Toplam 6 ile 23 arasındadır ve düşük toplam daha yüksek risk demektir. Yaygın bantlar: 19–23 risk yok, 15–18 hafif risk, 13–14 orta risk, 10–12 yüksek risk ve 9 ve altı çok yüksek risk.
Her alt ölçeği puanlayın
duyusal algı: hafif kısıtlı → 3
nemlilik: sürekli nemli → 1
aktivite: yatağa bağımlı → 1
hareketlilik: tamamen hareketsiz → 1
beslenme: çok yetersiz → 1
sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok → 3
Toplayın
Braden toplamı = 3 + 1 + 1 + 1 + 1 + 3 = 10
Risk düzeyi
10 → yüksek risk
Cevap
yüksek risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Only while withdrawing the catheter
Cevap neden bu
The catheter is inserted without suction and suction is applied as it is withdrawn, with each pass kept short. This limits mucosal trauma and hypoxaemia. The patient is monitored for desaturation and bradycardia.
Cevap
C · Only while withdrawing the catheter
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · "I will use a salt substitute instead of ordinary salt."
Cevap neden bu
Many salt substitutes contain potassium chloride. With an ACE inhibitor and spironolactone, both of which raise potassium, they can cause dangerous hyperkalaemia. Daily weights, reporting rapid weight gain and avoiding NSAIDs (which cause fluid retention) are correct.
Cevap
A · "I will use a salt substitute instead of ordinary salt."