pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta dakikada 9 kez soluyor ve tidal volümü 390 mL. Anatomik ölü boşluk 150 mL. Alveoler ventilasyonu V̇A L/dk cinsinden bulun.
VT 390 mL9/minVD 150 mL
V̇A = L/min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Su kapasitesi 3 L olan bir tüp 163 bar’a kadar doldurulmuş ve 6 L/dk ile çalışıyor. Gaz hacmi yaklaşık su kapasitesi × basınçtır. Bu alıştırmada tüp 20 bar’da değiştiriliyor. Değiştirilmesi gerekene kadar kaç dakika t vardır? Tam dakikaya aşağı yuvarlayın.
3 L163 bar6 L/min20 bar
t = min
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,37, PaCO₂ 18 mmHg (2,4 kPa) ve HCO₃⁻ 10 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,37PaCO₂ 18 mmHg (2,4 kPa)HCO₃⁻ 10 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 145, Cl⁻ 91 ve HCO₃⁻ 15 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.
Na⁺ 145 mmol/LCl⁻ 91 mmol/LHCO₃⁻ 15 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kafa travması geçirmiş bir alıştırma hastası kendisine seslenildiğinde gözlerini açıyor, kişi, yer ve zamana oryante ve en iyi motor yanıt olarak şunu gösteriyor: eli basının olduğu yere götürüyor (yerini belirliyor). GCS’yi hesaplayın ve kafa travmasını ona göre sınıflandırın. Cevabınıza tıklayın.
1hafif
2orta
3ağır
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Doğumdan 1 dakika sonra alıştırma yenidoğanında her yerde mavi ya da soluk cilt, 75/dk kalp hızı, uyarana yanıt yok, kas tonusu olmayan gevşek ekstremiteler ve solunum yok var. APGAR’ı puanlayın ve skorun nasıl yorumlandığına tıklayın.
1güven verici
2orta düzeyde anormal
3düşük
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
A patient with heart failure is comfortable at rest but becomes breathless walking across a room. Which NYHA class fits best?
AClass III
BClass IV
CClass II
DClass I
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Two adults with cystic fibrosis are admitted to the same ward. What is the correct infection-control plan?
ALet them share physiotherapy sessions and equipment
BPut them in the same bay so they can support each other
CNurse them in separate single rooms and keep them apart
DUse standard precautions only, as CF is not infectious
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: V̇A = 2,16 L/min
Ventilasyon: dakika ventilasyonu V̇E = tidal volüm × solunum sayısı (normal yetişkinde yaklaşık 5–8 L/dk). Alveoler ventilasyon V̇A = (tidal volüm − ölü boşluk) × solunum sayısı; çünkü havayollarındaki hava (yetişkinde yaklaşık 150 mL) gaz alışverişine katılmaz. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının (PBW) kilogramı başına yaklaşık 6 mL kullanır: erkekler 50 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg, kadınlar 45,5 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg (inçle: 60 in üzerindeki her inç için 2,3).
Bir soluğun alveoler kısmı
390 − 150 = 240 mL
Alveoler ventilasyon
V̇A = 240·9 = 2160 mL/min = 2,16 L/min
Cevap
V̇A = 2,16 L/min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: t = 71 min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir gaz
3·(163 − 20) = 429 L
Durasyon
429/6 = 71,5 min → t = 71 min
Cevap
t = 71 min
Bu yaklaşık 1 sa 11 dk eder.
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: tam kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,37: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 18 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 10 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: Winter formülüne göre beklenen PaCO₂ 21–25 mmHg’dir; dolayısıyla ölçülen 18 mmHg ek bir solunumsal alkaloz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.
tam kompanse
Cevap
tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: delta oranı = 3
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 145 − (91 + 15) = 39
Delta oranı
(39 − 12)/(24 − 15) = 27/9 = 3
Cevap
delta oranı = 3
2’nin üstü: ek metabolik alkaloz.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: hafif
Glasgow Koma Skalası: üç alandaki en iyi yanıtı toplayın. Göz açma E: 4 kendiliğinden, 3 sese ya da konuşmaya, 2 basıya, 1 yok. Sözel V: 5 oryante, 4 konfüze, 3 uygunsuz sözcükler, 2 anlaşılmaz sesler, 1 yok. Motor M: 6 emirlere uyuyor, 5 yerini belirliyor, 4 normal fleksiyon (geri çekiyor), 3 anormal fleksiyon, 2 ekstansiyon, 1 yok. Toplam 3 ile 15 arasındadır. Kafa travmasından sonra 13–15 genellikle hafif, 9–12 orta ve 3–8 ağır olarak adlandırılır.
Her alanı puanlayın
E: kendisine seslenildiğinde gözlerini açıyor → 3
V: kişi, yer ve zamana oryante → 5
M: eli basının olduğu yere götürüyor (yerini belirliyor) → 5
Toplayın
GCS = 3 + 5 + 5 = 13
Şiddet
GCS 13 → hafif
Cevap
hafif
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: düşük
APGAR skoru: her biri 0, 1 ya da 2 puanla değerlendirilen beş bulgu; doğumdan sonra 1. ve 5. dakikada kontrol edilir. Görünüm (renk): mavi ya da soluk 0, pembe gövde ve mavi ekstremiteler 1, her yerde pembe 2. Nabız: yok 0, 100/dk’nın altı 1, 100/dk ve üzeri 2. Refleks tepkisi (refleks irritabilite): yok 0, yüz buruşturma 1, ağlama, öksürük ya da hapşırık 2. Aktivite (tonus): gevşek 0, hafif fleksiyon 1, aktif hareket 2. Solunum: yok 0, zayıf ağlamayla yavaş ya da düzensiz 1, güçlü ağlamayla iyi 2. Toplam 7–10 güven verici, 4–6 orta düzeyde anormal ve 0–3 düşüktür.
Her bulguyu puanlayın
Görünüm: her yerde mavi ya da soluk cilt → 0
Nabız: 75/min → 1
Refleks tepkisi: uyarana yanıt yok → 0
Etkinlik: kas tonusu olmayan gevşek ekstremiteler → 0
Solunum: solunum yok → 0
Toplayın
APGAR = 0 + 1 + 0 + 0 + 0 = 1
Yorum
1 → düşük
Cevap
düşük
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Class III
Cevap neden bu
NYHA class I has no limitation, class II slight limitation with ordinary activity, class III marked limitation with less than ordinary activity but comfortable at rest, and class IV symptoms at rest. The class guides treatment and prognosis.
Cevap
A · Class III
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Nurse them in separate single rooms and keep them apart
Cevap neden bu
People with CF are colonised with organisms such as Pseudomonas aeruginosa and Burkholderia cepacia complex that can pass between patients and worsen outcomes. They are cared for in single rooms and kept apart, without sharing equipment or sessions.
Cevap
C · Nurse them in separate single rooms and keep them apart