pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). H boyutundaki bir oksijen tüpü (faktör 3,14 L/psi) 1800 psi gösteriyor ve 15 L/dk ile çalışıyor. 200 psi’lik güvenli artık basıncı koruyarak kaç dakika t dayanır? Tam dakikaya aşağı yuvarlayın.
1800 psif = 3,14 L/psi15 L/min200 psi
t = min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir nakil 30 dakika sürecek. D boyutundaki tüp (faktör 0,16 L/psi) 1200 psi gösteriyor. 200 psi güvenli artık basıncı koruyarak tüm nakil boyunca dayanan en yüksek tam sayı akışı Q L/dk cinsinden bulun.
30 min1200 psif = 0,16 L/psi200 psi
Q = L/min
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,38, PaCO₂ 61 mmHg (8,1 kPa) ve HCO₃⁻ 35 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma çizelgesinde GCS 10, E3 ve V3 kayıtlı. Hangi motor skoru M kaydedilmiştir ve hangi yanıtı tanımlar? Sayıyı verin.
GCS 10E3V3
M =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Doğumdan 5 dakika sonra alıştırma yenidoğanında her yerde mavi ya da soluk cilt, kalp atımı yok, uyarana yanıt yok, kas tonusu olmayan gevşek ekstremiteler ve solunum yok var. APGAR’ı puanlayın ve skorun nasıl yorumlandığına tıklayın.
1güven verici
2orta düzeyde anormal
3düşük
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
A patient with chest pain has a first troponin result within the normal range one hour after the pain started. Why is a repeat test arranged?
AThe first sample is always contaminated
BTroponin may take a few hours to rise after muscle damage
CTroponin falls during an MI, so a lower value confirms it
DThe repeat test is only needed for patients over 80
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
An older patient with three rib fractures is breathing shallowly and refuses to cough because of pain. What is the priority intervention?
AWithhold analgesia to avoid depressing breathing
BStrap the chest tightly with bandages to stop the ribs moving
CEffective analgesia so they can breathe deeply and cough
DKeep the patient flat and still in bed until the pain settles
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: t = 334 min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(1800 − 200)·3,14 = 5024 L
Durasyon
5024/15 = 334,9 min → t = 334 min
Cevap
t = 334 min
Bu yaklaşık 5 sa 34 dk eder.
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: Q = 5 L/min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(1200 − 200)·0,16 = 160 L
En yüksek akış
160/30 = 5,333 L/min → Q = 5 L/min
Cevap
Q = 5 L/min
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: tam kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,38: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 61 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 35 mmol/L: yüksek (22–26)
Kompansasyon
tam kompanse
Cevap
tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek solunumsal asidoz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·16 + 8 = 32 → 30–34 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 47 mmHg → ek solunumsal asidoz
Cevap
ek solunumsal asidoz
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: M = 4
Glasgow Koma Skalası: üç alandaki en iyi yanıtı toplayın. Göz açma E: 4 kendiliğinden, 3 sese ya da konuşmaya, 2 basıya, 1 yok. Sözel V: 5 oryante, 4 konfüze, 3 uygunsuz sözcükler, 2 anlaşılmaz sesler, 1 yok. Motor M: 6 emirlere uyuyor, 5 yerini belirliyor, 4 normal fleksiyon (geri çekiyor), 3 anormal fleksiyon, 2 ekstansiyon, 1 yok. Toplam 3 ile 15 arasındadır. Kafa travmasından sonra 13–15 genellikle hafif, 9–12 orta ve 3–8 ağır olarak adlandırılır.
APGAR skoru: her biri 0, 1 ya da 2 puanla değerlendirilen beş bulgu; doğumdan sonra 1. ve 5. dakikada kontrol edilir. Görünüm (renk): mavi ya da soluk 0, pembe gövde ve mavi ekstremiteler 1, her yerde pembe 2. Nabız: yok 0, 100/dk’nın altı 1, 100/dk ve üzeri 2. Refleks tepkisi (refleks irritabilite): yok 0, yüz buruşturma 1, ağlama, öksürük ya da hapşırık 2. Aktivite (tonus): gevşek 0, hafif fleksiyon 1, aktif hareket 2. Solunum: yok 0, zayıf ağlamayla yavaş ya da düzensiz 1, güçlü ağlamayla iyi 2. Toplam 7–10 güven verici, 4–6 orta düzeyde anormal ve 0–3 düşüktür.
Her bulguyu puanlayın
Görünüm: her yerde mavi ya da soluk cilt → 0
Nabız: 0 → 0
Refleks tepkisi: uyarana yanıt yok → 0
Etkinlik: kas tonusu olmayan gevşek ekstremiteler → 0
Solunum: solunum yok → 0
Toplayın
APGAR = 0 + 0 + 0 + 0 + 0 = 0
Yorum
0 → düşük
Cevap
düşük
5. dakikada 7’nin altındaysa skor genellikle 20. dakikaya kadar her 5 dakikada bir tekrarlanır.
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Troponin may take a few hours to rise after muscle damage
Cevap neden bu
Troponin starts to rise within hours of myocardial injury, so a very early result can be normal. Protocols use serial measurements at set intervals, with the ECG and clinical picture, to diagnose or exclude MI. A rising pattern supports acute injury.
Cevap
B · Troponin may take a few hours to rise after muscle damage
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Effective analgesia so they can breathe deeply and cough
Cevap neden bu
Pain from rib fractures causes shallow breathing and poor coughing, leading to atelectasis and pneumonia, especially in older adults. Good analgesia (sometimes regional blocks), deep breathing, coughing with support and early mobilisation are key. Chest strapping restricts breathing and is not used.
Cevap
C · Effective analgesia so they can breathe deeply and cough