pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). D boyutundaki bir oksijen tüpü (faktör 0,16 L/psi) 1800 psi gösteriyor ve 5 L/dk ile çalışıyor. 200 psi’lik güvenli artık basıncı koruyarak kaç dakika t dayanır? Tam dakikaya aşağı yuvarlayın.
1800 psif = 0,16 L/psi5 L/min200 psi
t = min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kalp yetmezliğiyle açıklanamayan akut hipoksemisi ve bilateral opasiteleri olan bir hastanın %35 oksijende ve 8 cmH₂O PEEP ile PaO₂’si 16 kPa. ARDS şiddetini Berlin tanımıyla derecelendirin. Cevabınıza tıklayın.
PaO₂ 16 kPaFiO₂ 35%PEEP 8 cmH₂O
1300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
2hafif
3orta
4ağır
5derecelendirilemez: PEEP 5’in altında
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,31, PaCO₂ 80 mmHg (10,7 kPa) ve HCO₃⁻ 39 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,31PaCO₂ 80 mmHg (10,7 kPa)HCO₃⁻ 39 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 142, Cl⁻ 112, HCO₃⁻ 11 mmol/L ve albümin 27 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 8/dk, SpO₂ %91 ek oksijen altında, kan basıncı 118/70 mmHg, nabız 50/dk, uyanık, vücut sıcaklığı 36,5 °C. NEWS2 toplam skoru nedir?
RR 8SpO₂ 91%O₂SBP 118HR 50AT 36,5 °C
NEWS2 =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 16/dk, SpO₂ %89 ek oksijen altında, kan basıncı 124/74 mmHg, nabız 58/dk, uyanık, vücut sıcaklığı 37,4 °C. Hasta hangi klinik risk grubuna girer? Tıklayın.
RR 16SpO₂ 89%O₂SBP 124HR 58AT 37,4 °C
1düşük
2düşük–orta
3orta
4yüksek
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Bir hastada 48 saatten uzun süredir atriyal fibrilasyon vardır ve elektif kardiyoversiyon için listededir. Öncesinde antikoagülasyon neden gereklidir?
AAntikoagülanlar şok için gereken elektrik enerjisini azaltır
BSinüs ritmi geri geldiğinde atriyal pıhtılar yerinden oynayabilir
CAntikoagülanlar şoku daha az ağrılı yapar
DAntikoagülanlar AF'yi sinüs ritmine döndürür
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A patient with a tracheostomy suddenly becomes distressed, and a suction catheter will not pass down the tube. What should the nurse do first?
ARemove the inner cannula
BGive a nebulised bronchodilator
CIncrease the oxygen and wait
DInflate the cuff with more air
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: t = 51 min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(1800 − 200)·0,16 = 256 L
Durasyon
256/5 = 51,2 min → t = 51 min
Cevap
t = 51 min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: 300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
PEEP
PEEP 8 ≥ 5 cmH₂O
mmHg cinsinden PaO₂
16·7,5 = 120 mmHg
P/F oranı
P/F = 120/0,35 = 342,9 mmHg
Berlin şiddeti
300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
Cevap
300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,31: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 80 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 39 mmol/L: yüksek (22–26)
Kompansasyon
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 22,25 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 142 − (112 + 11) = 19
Albümin düzeltmesi
19 + 0,25·(40 − 27) = 22,25 mmol/L
Cevap
AGc = 22,25 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: NEWS2 = 9
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 8/min → 3
SpO₂ 91% → 3
oksijen altında → 2
SBP 118 mmHg → 0
HR 50/min → 1
uyanık (A) → 0
T 36,5 °C → 0
Toplayın
NEWS2 = 3 + 3 + 2 + 0 + 1 + 0 + 0 = 9
Cevap
NEWS2 = 9
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: orta
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 16/min → 0
SpO₂ 89% → 3
oksijen altında → 2
SBP 124 mmHg → 0
HR 58/min → 0
uyanık (A) → 0
T 37,4 °C → 0
Toplam ve kırmızı skorlar
NEWS2 = 0 + 3 + 2 + 0 + 0 + 0 + 0 = 5
En az bir parametre 3 puan alır.
Risk grubu
orta
Cevap
orta
Toplam 5 ve üzeri acil klinik yanıt gerektirir.
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Sinüs ritmi geri geldiğinde atriyal pıhtılar yerinden oynayabilir
Cevap neden bu
48 saatlik AF sonrasında atriyal trombüs bulunabilir. Düzenli kasılmanın geri kazanılması onu atabilir ve inmeye yol açabilir. Hastalar genellikle öncesinde en az üç hafta (veya transözofageal ekokardiyografi pıhtıyı dışlayana kadar) ve sonrasında en az dört hafta antikoagüle edilir.
Cevap
B · Sinüs ritmi geri geldiğinde atriyal pıhtılar yerinden oynayabilir
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Remove the inner cannula
Cevap neden bu
Tracheostomy emergency guidance is to remove the inner cannula first, because it may be blocked with secretions. If the patient does not improve, the cuff is deflated and the tube may need to be removed. Oxygen is applied to the face and the stoma, and emergency help is called.