pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). H boyutundaki bir oksijen tüpü (faktör 3,14 L/psi) 700 psi gösteriyor ve 8 L/dk ile çalışıyor. 200 psi’lik güvenli artık basıncı koruyarak kaç dakika t dayanır? Tam dakikaya aşağı yuvarlayın.
700 psif = 3,14 L/psi8 L/min200 psi
t = min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir nakil 45 dakika sürecek. E boyutundaki tüp (faktör 0,28 L/psi) 1700 psi gösteriyor. 200 psi güvenli artık basıncı koruyarak tüm nakil boyunca dayanan en yüksek tam sayı akışı Q L/dk cinsinden bulun.
45 min1700 psif = 0,28 L/psi200 psi
Q = L/min
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 48 mmHg (6,4 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 3,5 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Alıştırma değerleri: Na⁺ 138, Cl⁻ 98 ve HCO₃⁻ 17 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.
Na⁺ 138 mmol/LCl⁻ 98 mmol/LHCO₃⁻ 17 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Morse düşme skalasıyla değerlendiriliyor: son 3 ayda düşme öyküsü: hayır; ikincil tanı: evet; yürüme yardımcısı: mobilyalara tutunuyor; IV tedavi ya da salin kilidi: evet; yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye; mental durum: kendi sınırlarını biliyor. Morse toplamını MFS bulun.
0–125
MFS =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 20/dk, SpO₂ %98 oda havasında, kan basıncı 118/70 mmHg, nabız 82/dk, uyanık, vücut sıcaklığı 36,6 °C. Hasta hangi klinik risk grubuna girer? Tıklayın.
RR 20SpO₂ 98%havaSBP 118HR 82AT 36,6 °C
1düşük
2düşük–orta
3orta
4yüksek
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Uzun bir uçuş sırasında veya ameliyattan sonra DVT'yi önlemeye hangi öğüt yardımcı olur?
ADüzenli ayak bileği egzersizleri yapmak ve yeterli sıvı içmek
BDizin hemen altına sıkı elastik bantlar takmak
CTuvalete kalkmamak için daha az içmek
DRahat olsun diye bacak bacak üstüne atarak oturmak
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
An older inpatient develops sudden fever, muscle aches and a dry cough during the winter influenza season. Which plan is most appropriate?
AIsolate with droplet precautions, test and expect early antivirals
BIsolate only if they develop a rash
CWait a week to see whether the symptoms settle before testing
DLeave them in the open bay and give a course of antibiotics only
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: t = 196 min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(700 − 200)·3,14 = 1570 L
Durasyon
1570/8 = 196,3 min → t = 196 min
Cevap
t = 196 min
Bu yaklaşık 3 sa 16 dk eder.
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: Q = 9 L/min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(1700 − 200)·0,28 = 420 L
En yüksek akış
420/45 = 9,333 L/min → Q = 9 L/min
Cevap
Q = 9 L/min
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 26,8 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|48 − 40| = 8 mmHg → 0,8 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 3,5·0,8 = 26,8 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 26,8 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: delta oranı = 1,571
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 138 − (98 + 17) = 23
Delta oranı
(23 − 12)/(24 − 17) = 11/7 = 1,571
Cevap
delta oranı = 1,571
1 ile 2 arası: saf yüksek anyon açıklı asidoz.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: MFS = 65
Morse düşme skalası: altı madde. Düşme öyküsü: hayır 0, evet 25. İkincil tanı: hayır 0, evet 15. Yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı 0; koltuk değneği, baston ya da yürüteç 15; mobilyalara tutunma 30. IV tedavi ya da salin kilidi: hayır 0, evet 20. Yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye 0; zayıf 10; bozulmuş 20. Mental durum: kendi sınırlarını biliyor 0; sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor 15. Toplam 0 ile 125 arasındadır. Risk kesme değerleri hastaneler arasında farklıdır; yaygın bir set: 0–24 düşük, 25–44 orta ve 45 ve üzeri yüksek.
Her maddeyi puanlayın
son 3 ayda düşme öyküsü: hayır → 0
ikincil tanı: evet → 15
yürüme yardımcısı: mobilyalara tutunuyor → 30
IV tedavi ya da salin kilidi: evet → 20
yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye → 0
mental durum: kendi sınırlarını biliyor → 0
Toplayın
Morse toplamı = 0 + 15 + 30 + 20 + 0 + 0 = 65
Cevap
MFS = 65
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: düşük
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 20/min → 0
SpO₂ 98% → 0
oda havasında → 0
SBP 118 mmHg → 0
HR 82/min → 0
uyanık (A) → 0
T 36,6 °C → 0
Toplam ve kırmızı skorlar
NEWS2 = 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 = 0
Hiçbir parametre 3 puan almaz.
Risk grubu
düşük
Cevap
düşük
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Düzenli ayak bileği egzersizleri yapmak ve yeterli sıvı içmek
Cevap neden bu
Baldır kası aktivitesi, hidrasyon ve gerektiğinde uygun ölçülmüş kompresyon çorapları veya ilaçla profilaksi venöz stazı ve pıhtı oluşumunu azaltır. Bacak bacak üstüne atmak ve sıkı bantlar venöz dönüşü bozar; dehidratasyon ise kan viskozitesini artırır.
Cevap
A · Düzenli ayak bileği egzersizleri yapmak ve yeterli sıvı içmek
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Isolate with droplet precautions, test and expect early antivirals
Cevap neden bu
Influenza spreads mainly by droplets and contact, so the patient is isolated with droplet precautions and tested. Antivirals such as oseltamivir work best if started early, ideally within 48 hours of symptoms, and are recommended for hospitalised and high-risk patients. Vaccination of staff and patients reduces outbreaks.
Cevap
A · Isolate with droplet precautions, test and expect early antivirals