pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). ARDS için diğer Berlin ölçütlerini karşılayan ventile edilen bir hastanın %30 oksijende ve 10 cmH₂O PEEP ile PaO₂’si 110 mmHg (14,7 kPa). P/F oranını hesaplayın ve ARDS şiddetine tıklayın.
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,51, PaCO₂ 22 mmHg (2,9 kPa) ve HCO₃⁻ 17 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,51PaCO₂ 22 mmHg (2,9 kPa)HCO₃⁻ 17 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 137, Cl⁻ 111, HCO₃⁻ 14 mmol/L ve albümin 38 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma çizelgesinde GCS 8, E3 ve V3 kayıtlı. Hangi motor skoru M kaydedilmiştir ve hangi yanıtı tanımlar? Sayıyı verin.
GCS 8E3V3
M =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir yetişkin 118 kg ağırlığında ve 175 cm boyunda. BKİ’yi hesaplayın ve DSÖ ağırlık kategorisine tıklayın.
118 kg175 cm
1zayıf
2normal kilolu
3fazla kilolu
4obezite sınıf I
5obezite sınıf II
6obezite sınıf III
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
What is the main difference between CPAP and bilevel NIV (often called BiPAP)?
ABilevel NIV gives oxygen only, without any positive airway pressure
BCPAP is given only through a tracheostomy
CBilevel NIV adds a higher inspiratory pressure, helping remove CO₂
DCPAP is mainly used to lower a raised PaCO₂ in COPD exacerbations
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Bir hastanın göğüs tüpü kazara çekilip çıkıyor. Acil eylem nedir?
ABölgeyi steril bir oklüzif pansumanla kapatmak ve yardım çağırmak
BHapsolan hava çıkabilsin diye deliği açık bırakmak
CAkciğeri genişletmek için hastadan sert öksürmesini istemek
DDireni göğse geri itip bantla sabitlemek
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: 300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
P/F oranı
P/F = 110/0,3 = 366,7 mmHg
Berlin şiddeti
300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
Cevap
300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: DO₂ = 437,2 mL/min
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
Oksijen içeriği
118 g/L = 11,8 g/dL
CaO₂ = 1,34·11,8·0,91 + 0,003·61 = 14,57 mL/dL
Oksijen sunumu
DO₂ = 14,57·3·10 = 437,2 mL/min
Cevap
DO₂ = 437,2 mL/min
Dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,51: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 22 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 17 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 12,5 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 137 − (111 + 14) = 12
Albümin düzeltmesi
12 + 0,25·(40 − 38) = 12,5 mmol/L
Cevap
AGc = 12,5 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: M = 2
Glasgow Koma Skalası: üç alandaki en iyi yanıtı toplayın. Göz açma E: 4 kendiliğinden, 3 sese ya da konuşmaya, 2 basıya, 1 yok. Sözel V: 5 oryante, 4 konfüze, 3 uygunsuz sözcükler, 2 anlaşılmaz sesler, 1 yok. Motor M: 6 emirlere uyuyor, 5 yerini belirliyor, 4 normal fleksiyon (geri çekiyor), 3 anormal fleksiyon, 2 ekstansiyon, 1 yok. Toplam 3 ile 15 arasındadır. Kafa travmasından sonra 13–15 genellikle hafif, 9–12 orta ve 3–8 ağır olarak adlandırılır.
Motor skor
M = 8 − 3 − 3 = 2
M2: kol ve bacaklarda ekstansiyon (anormal ekstansiyon)
Cevap
M = 2
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: obezite sınıf II
Beden kitle indeksi: BKİ = ağırlık (kg)/boy (m)²; boy önce metreye çevrilir. Libre ve inçle BKİ = 703 × ağırlık (lb)/boy (in)². DSÖ yetişkin kategorileri: 18,5’in altı zayıf, 18,5–24,9 normal kilolu, 25,0–29,9 fazla kilolu, 30,0–34,9 obezite sınıf I, 35,0–39,9 obezite sınıf II ve 40 ve üzeri obezite sınıf III.
BMI
BMI = 118/1,75² = 38,53
Kategori
obezite sınıf II
Cevap
obezite sınıf II
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Bilevel NIV adds a higher inspiratory pressure, helping remove CO₂
Cevap neden bu
CPAP gives one continuous pressure that splints the airways and alveoli open, improving oxygenation (for example in pulmonary oedema or OSA). Bilevel NIV adds a higher inspiratory pressure that supports ventilation, so it is used for hypercapnic respiratory failure such as COPD exacerbations.
Cevap
C · Bilevel NIV adds a higher inspiratory pressure, helping remove CO₂
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Bölgeyi steril bir oklüzif pansumanla kapatmak ve yardım çağırmak
Cevap neden bu
Göğse hava girmesini önlemek için bölge hemen steril bir oklüzif pansumanla kapatılır. Hasta tekrarlayan veya tansiyon pnömotoraks (artan nefes darlığı, düşen satürasyon, taşikardi, trakea kayması) açısından değerlendirilir ve tıbbi ekip bilgilendirilir. Bir dren asla yeniden yerleştirilmez.
Cevap
A · Bölgeyi steril bir oklüzif pansumanla kapatmak ve yardım çağırmak