Statik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Büyüklük
|a| = √(ax² + ay² + az²)
Birim vektör
û = a/|a|
Açıdan bileşenler
Fx = F·cos θ, Fy = F·sin θ
Skaler çarpım
a·b = axbx + ayby + azbz = |a||b|cos θ
a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü
a·b/|b|
İş
W = F·d
Vektörel çarpım
a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx)
Alanlar
paralelkenar |a × b|, üçgen ½|a × b|
O’ya göre moment
MO = r × F, r = A − O
Paralelyüzlünün hacmi
V = |a·(b × c)|

Yöntem

  1. Her vektörü bileşenleriyle yazın; büyüklük ve açıyla verilen bir kuvvet için F·cos θ ve F·sin θ kullanın.
  2. Uzunluklar ve doğrultular için √(x² + y² + z²) büyüklüğünü ve a/|a| birim vektörünü kullanın.
  3. Açılar, izdüşümler, diklik ve iş için skaler çarpımı kullanın: a·b = |a||b|cos θ.
  4. Dik vektörler, alanlar ve momentler için vektörel çarpımı kullanın: üç bileşeni dikkatle yazın ve a × b sırasını koruyun.

Kiriş mesnet tepkileri

Denge
ΣFx = 0, ΣFy = 0, ΣM = 0
Düzgün yük
bileşke w·L, yükün ortasında
Moment
M = F·d

Yöntem

  1. Serbest cisim diyagramı çizin ve her mesneti tepkileriyle değiştirin.
  2. Her yayılı yükü ağırlık merkezine etkiyen tek bir kuvvetle değiştirin.
  3. Diğer mesnetteki tepkiyi bulmak için bir mesnete göre moment alın.
  4. Kalan tepkiyi ΣFy = 0 ile bulun ve ikinci bir moment denklemiyle kontrol edin.

Kafes: düğüm yöntemi

Düğüm yöntemi
ΣFx = 0, ΣFy = 0 at each joint
Kesit yöntemi
ΣM = 0 about a cut point
Çubuk kuvveti
pozitif = çekme, negatif = basınç

Yöntem

  1. Tüm kafes sistemin mesnet tepkilerini bulun.
  2. Düğüm noktaları yöntemi: en fazla iki bilinmeyen çubuk kuvveti olan bir düğümden başlayın ve ΣFx = 0 ile ΣFy = 0 kullanın.
  3. Kesim yöntemi: gereken çubuktan kesin ve diğer bilinmeyen çubukların kesiştiği bir noktaya göre moment alın.
  4. Çekme varsayın; negatif cevap basınç demektir.

Çerçeveler ve makineler

Her elemanın dengesi
ΣFx = 0, ΣFy = 0, ΣM = 0
İki kuvvet elemanı
kuvvet, iki pimini birleştiren doğru boyunca
Pim kuvveti
birleştirdiği iki elemanda eşit ve zıt yönlü
Pim kuvvetinin büyüklüğü
F = √(Fx² + Fy²)
Kaldıraç, pense, dirsekli kol
Fin·a = Fout·b
Mafsallı mengene (toggle)
Flink = F/(2 sin θ), Q = F/(2 tan θ)
Düzgün yük
bileşke w·L, yükün ortasında

Yöntem

  1. Tüm yapının şemasını çizin ve bilinmeyen sayısı üçü geçmiyorsa mesnet tepkilerini bulun.
  2. İki kuvvet elemanlarını belirleyin: yalnızca iki pimden yüklenen elemanlarda kuvvet, pimler arasındaki doğru boyunca etkir.
  3. Çerçeveyi parçalarına ayırın ve her elemanı tek başına çizin; elemanların birleştiği yerlerde pim kuvvetleri eşit ve zıt yönlü olsun.
  4. Her eleman için bilinmeyen kuvvetlerin etkidiği bir pime göre moment alın, sonra ΣFx = 0 ve ΣFy = 0 denklemlerini kullanın; bileşenleri en sonda bir büyüklükte birleştirin.

Kesme kuvveti ve eğilme momenti

Kesme ve moment
V = bir taraftaki ΣF, M = bir taraftaki ΣF·d
Eğilme gerilmesi
σ = M·y/I
Dikdörtgen
I = bh³/12
Kesit modülü
W = I/ymax
Basit mesnetli, düzgün yük
Mmax = wL²/8

Yöntem

  1. Mesnet tepkilerini tüm kirişin dengesinden bulun.
  2. Kirişi gereken kesitten kesin ve bir tarafı tutun.
  3. Kesme kuvveti: o taraftaki düşey kuvvetlerin toplamı. Eğilme momenti: bunların kesite göre momentlerinin toplamı.
  4. En büyük moment için kesme kuvvetinin sıfır olduğu yeri bulun.

Ağırlık merkezi ve atalet momenti

Ağırlık merkezi
ȳ = ΣAiyi/ΣAi
Dikdörtgen
I = bh³/12
Paralel eksen teoremi
I = Ic + A·d²
Bileşik kesit
I = Σ(Ic,i + Aidi²)

2Alıştırma soruları

1.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımOrta
xyzab

a = (0, 5, −2) vektörünün b = (−2, 1, −2) vektörü üzerindeki skaler izdüşümünü compb a bulun, yani a vektörünün b doğrultusundaki bileşenini.

a = (0, 5, −2)b = (−2, 1, −2)
compb a =
2.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımZor
xyzab

a = (0, −2, 6) ve b = (−4, −1, −2) için a × b vektörel çarpımının z bileşenini (a × b)z bulun.

a = (0, −2, 6)b = (−4, −1, −2)
(a × b)z =
3.Kiriş mesnet tepkileriOrta
P1​ = 60 kNP2​ = 25 kNABRA​RB​ = ?1 m0,5 m2,5 m

Basit mesnetli kirişin A’da sabit mafsalı, B’de kayıcı mesnedi var. Düşey mesnet tepkisi RB değerini bulun.

L = 4 mP1 = 60 kN @ 1 mP2 = 25 kN @ 1,5 m
RB = kN
4.Kiriş mesnet tepkileriZor
P = 70 kN, 30°Q = 65 kNABα = ?1,5 m2,5 m1 m

Basit mesnetli kirişin A’da sabit mafsalı, B’de kayıcı mesnedi var. A’dan 4 m uzaklıkta yatayla 30° açı yapan bir P yükü ve A’dan 1,5 m uzaklıkta düşey bir Q yükü etkir. A mafsalındaki toplam tepki kuvveti ile yatay arasındaki açı α değerini bulun.

L = 5 mP = 70 kN @ 4 m, θ = 30°Q = 65 kN @ 1,5 m
α = °
5.Kafes: düğüm yöntemiOrta
ABCDEFGH15 kN30 kN35 kN4 × 4 m3 m

Bu kafes sistemin tam olarak bir elemanı bu yükler altında kuvvet taşımaz. Sıfır kuvvet elemanı hangisidir? Diyagramda ona tıklayın.

B: 15 kN ↓D: 30 kN ↓H: 35 kN ↓
  1. 1AB elemanı
  2. 2BC elemanı
  3. 3CD elemanı
  4. 4DE elemanı
  5. 5FG elemanı
  6. 6GH elemanı
  7. 7AF elemanı
  8. 8HE elemanı
  9. 9BF elemanı
  10. 10CG elemanı
  11. 11DH elemanı
  12. 12FC elemanı
  13. 13HC elemanı
6.Kafes: düğüm yöntemiZor
ABBCACACB50 kN20 kN5 m1 m3 m

AB çubuğundaki FAB kuvvetini düğüm yöntemiyle bulun. Çekmeyi pozitif, basıncı negatif verin.

açıklık = 5 myükseklik = 3 mB, A’dan 1 m uzaktadüşey yük = 50 kNyatay yük = 20 kN ←
FAB = kN
7.Çerçeveler ve makinelerOrta
OAB80 NQ200 mm80 mmFO​ = ?

Gösterilen dirsekli kol O pimi etrafında dönüyor. A’daki (200 mm O’dan) 80 N’luk düşey bir kuvvet, B’deki (O’nun 80 mm üzerinde) yatay bir kuvvetle dengeleniyor. Pim tepkisinin büyüklüğünü FO bulun.

F = 80 NOA = 200 mmOB = 80 mm
FO = N
8.Çerçeveler ve makinelerZor
w = 3 kN/m8 kN1,6 m0,9 m0,8 mABCD

Gösterilen duvar konsolunun AB kirişi A’da pimlenmiştir ve CD payandasıyla desteklenmiştir (C, A’nın 0,8 m altındadır). Kiriş tüm uzunluğu boyunca 3 kN/m düzgün yayılı yük ve serbest ucu B’de 8 kN’luk bir tekil yük taşır. Payandadaki kuvveti FCD bulun.

w = 3 kN/mP = 8 kNAD = 1,6 mAB = 2,5 mAC = 0,8 m
FCD = kN
9.Kesme kuvveti ve eğilme momentiOrta
w = 10 kN/mP = 75 kNABkesit2,5 m0,5 m

Konsol kiriş A’da ankastredir. Tüm boyunca düzgün yayılı w yükünü ve A’dan 3 m uzaklıkta P tekil yükünü taşır. Eğilme momenti Mx değerini A ankastre mesnedinden x = 2,5 m uzaklıktaki kesitte bulun. Alt lifleri çeken momentleri ve sol yüzde yukarı doğru kesme kuvvetini pozitif alın.

L = 3 mP = 75 kN @ 3 mw = 10 kN/m, 0 ile 3 m arasındax = 2,5 m
Mx = kN·m
10.Kesme kuvveti ve eğilme momentiZor
w = 12 kN/mP = 15 kNAB6 m2 m

Basit mesnetli kiriş tüm açıklık boyunca düzgün yayılı w yükü ve bir P tekil yükü taşır. Kirişteki en büyük eğilme momenti Mmax değerini bulun.

L = 8 mP = 15 kN @ 6 mw = 12 kN/m, 0 ile 8 m arasında
Mmax = kN·m
11.Ağırlık merkezi ve atalet momentiOrta
xD = 200d = 172boyutlar mm cinsinden

Dairesel bir borunun dış çapı D = 200 mm ve iç çapı d = 172 mm’tür. Yatay ağırlık merkezi eksenine göre atalet yarıçapı r değerini bulun.

D = 200 mmd = 172 mm
r = mm
12.Ağırlık merkezi ve atalet momentiZor
280302008xM = 25 kN·mboyutlar mm cinsinden

T kesit, başlığı üstte olacak şekilde kiriş olarak kullanılıyor ve 25 kN·m pozitif eğilme momenti taşıyor. Üst kenardaki eğilme gerilmesi σüst değerinin büyüklüğünü bulun.

bf = 280 mmtf = 30 mmtw = 8 mmhw = 200 mmM = 25 kN·m
σüst = MPa

3Çözeltiler

1.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: compb a = 3

Dot product: a·b = axbx + ayby + azbz = |a|·|b|·cos θ, a scalar. It gives the angle between two vectors, cos θ = a·b/(|a|·|b|), and it is zero when they are perpendicular. The scalar projection of a onto b is a·b/|b|, and a constant force F moving through a displacement d does work W = F·d.

Skaler çarpım

a·b = 0·(−2) + 5·1 + (−2)·(−2) = 9

b’nin uzunluğu

|b| = √((−2)² + 1² + (−2)²) = 3

Skaler izdüşüm

compb a = a·b/|b| = 9/3 = 3

Cevap

compb a = 3
2.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: (a × b)z = −8

Cross product: a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx) is perpendicular to both vectors, and |a × b| = |a|·|b|·sin θ is the area of the parallelogram they span (the triangle has half of it). Order matters: b × a = −(a × b). The moment of a force F applied at point A about point O is MO = r × F, with r = A − O.

Vektörel çarpım, bileşen bileşen

(a × b)x = aybz − azby = (−2)·(−2) − 6·(−1) = 10
(a × b)y = azbx − axbz = 6·(−4) − 0·(−2) = −24
(a × b)z = axby − aybx = 0·(−1) − (−2)·(−4) = −8

İstenen bileşen

(a × b)z = −8

Cevap

(a × b)z = −8

Kontrol: a × b her iki vektöre de diktir, bu yüzden a ve b ile skaler çarpımı sıfırdır.

3.Kiriş mesnet tepkileri

Cevap: RB = 24,38 kN

Statik denge: durgun bir cisim için herhangi bir noktaya göre ΣFx = 0, ΣFy = 0 ve ΣM = 0. Bir mesnede göre moment almak o mesnedin tepkisini denklemden çıkarır.

P1​ = 60 kNP2​ = 25 kNABRA​RB​1 m0,5 m2,5 m

Serbest cisim diyagramı

Mesnetleri tepki kuvvetleriyle değiştirin. Kayıcı mesnet bir düşey tepki verir; yalnızca düşey yükler varsa sabit mafsal da bir düşey tepki verir.

Denge

A’ya göre momentler, saat yönünün tersi pozitif. Ardından düşey kuvvet dengesi.

ΣMA = 0: RB·4 = 60·1 + 25·1,5
RB = 97,5/4 = 24,38 kN
ΣFy = 0: RA = 85 − 24,38 = 60,63 kN

Cevap

RB = 24,38 kN
4.Kiriş mesnet tepkileri

Cevap: α = 40,89 °

Statik denge: durgun bir cisim için ΣFx = 0, ΣFy = 0 ve herhangi bir noktaya göre ΣM = 0’dır. Her yayılı yükü, yük diyagramının ağırlık merkezinde etkiyen bileşkesiyle (alanıyla) değiştirin ve o mesnedin tepkisini denklemden çıkarmak için bir mesnede göre moment alın.

P’nin bileşenleri

Pv = 70·sin 30° = 35 kN
Ph = 70·cos 30° = 60,62 kN

Tepkiler

ΣMA = 0: RB·5 = 35·4 + 65·1,5 → RB = 47,5 kN
Ay = 35 + 65 − 47,5 = 52,5 kN
Ax = Ph = 60,62 kN

A’daki yön

α = atan(Ay/Ax) = atan(52,5/60,62) = 40,89°

Cevap

α = 40,89°
5.Kafes: düğüm yöntemi

Cevap: CG elemanı

Sıfır kuvvet elemanları: bir düğüm noktasında kuvvetler her yönde dengelenmelidir. Bir düğüm noktasında yük ve mesnet yoksa ve üç elemanından ikisi aynı doğru üzerindeyse, o doğruya dik dengede yalnızca üçüncü eleman yer alır, yani kuvveti sıfırdır. Yüksüz bir düğüm noktasında yalnızca iki eleman buluşuyorsa ve aynı doğru üzerinde değillerse, ikisi de sıfırdır.

G düğüm noktası

FG ve GH aynı düz doğru üzerindedir ve düğüm noktası yük taşımaz. O doğruya dik kuvvetleri dengelemek yalnızca CG’yi bırakır.

ΣF⊥ = 0 → FCG = 0

Düğüm noktaları yöntemiyle kontrol edin

Tüm düğüm noktalarını çözmek şu eleman kuvvetlerini verir (T = çekme, C = basınç).

AB: 36,67 kN (T), BC: 36,67 kN (T), CD: 70 kN (T), DE: 70 kN (T), FG: 53,33 kN (C), GH: 53,33 kN (C), AF: 45,83 kN (C), HE: 87,5 kN (C), BF: 15 kN (T), CG: 0, DH: 30 kN (T), FC: 20,83 kN (T), HC: 20,83 kN (C)

Cevap

Sıfır kuvvet elemanı: CG
6.Kafes: düğüm yöntemi

Cevap: FAB = −54,81 kN

Düğüm yöntemi: bir kafesin her düğümü dengededir; bu yüzden her düğümde ΣFx = 0 ve ΣFy = 0. En fazla iki bilinmeyen çubuk kuvveti olan bir düğümden başlayın. Negatif sonuç çubuğun basınçta olduğunu gösterir.

ABBCACACB50 kN20 kNAy​Cy​Ax​

Mesnet tepkileri

Tüm kafesin dengesi. A’ya göre momentler, saat yönünün tersi pozitif.

ΣMA = 0: Cy·5 = 50·1 − 20·3 → Cy = −2 kN
ΣFy = 0: Ay = 50 − −2 = 52 kN
ΣFx = 0: Ax = 20 kN

A düğümü

Her çubuğun çekmede olduğunu (düğümden dışarı çektiğini) varsayın. A’da yalnızca AB’nin düşey bileşeni var.

sin α = 3/3,162 = 0,9487
ΣFy = 0: Ay + FAB·sin α = 0
FAB = −52/0,9487 = −54,81 kN

Cevap

FAB = −54,81 kN (basınç)
7.Çerçeveler ve makineler

Cevap: FO = 215,4 N

Makineler: penseler, kaldıraçlar, bağlantı sistemleri ve kıskaçlar bir giriş kuvvetini daha büyük ya da farklı yönlü bir çıkış kuvvetine çevirir. Bir parçayı serbest cisim olarak çizin ve dönme noktasına göre moment alın: pim kuvveti denklemden çıkar ve Fin·a = Fout·b mekanik kazancı a/b olarak verir. Pim kuvveti, aynı parça için ΣF = 0 denkleminden bulunur. Mafsallı bir mengenede iki bağlantı elemanı sığ bir θ açısıyla buluşur; her bağlantı elemanı bir iki kuvvet elemanıdır, bu yüzden bağlantı noktasındaki küçük bir F kuvveti büyük F/(2 sin θ) eleman kuvvetleri ve F/(2 tan θ) sıkma kuvveti oluşturur.

B’deki kuvvet

Q = 80·200/80 = 200 N

Pim tepkisi

Ox = 200 N, Oy = 80 N
FO = √(200² + 80²) = 215,4 N

Cevap

FO = 215,4 N
8.Çerçeveler ve makineler

Cevap: FCD = 41,05 kN

Çerçeveler ve makineler: kafesten farklı olarak bir çerçeve, en az bir elemanında ikiden fazla noktada kuvvet taşır veya pimleri arasında bir yük bulunur. Önce iki kuvvet elemanlarını arayın: yalnızca iki pimden yüklenen bir elemanın kuvveti bu pimlerden geçen doğru boyuncadır, bu yüzden iki değil, bir bilinmeyen ekler. Sonra bilinmeyen sayısı üçü geçmiyorsa mesnet tepkileri için tüm yapıyı kullanın. Son olarak çerçeveyi parçalarına ayırın: her elemanı ayrı çizin, pim kuvvetleri birleştirdikleri iki elemanda eşit ve zıt yönlü olsun ve onun için ΣFx = 0, ΣFy = 0 ve ΣM = 0 yazın. Bir pime göre moment almak, o pim kuvvetinin iki bileşenini de denklemden çıkarır.

Düzgün yükün bileşkesi

w·L = 3·2,5 = 7,5 kN @ 1,25 m

Kiriş için A’ya göre momentler

FCD·0,4472·1,6 = 7,5·1,25 + 8·2,5 = 29,38 kN·m
FCD = 41,05 kN

Cevap

FCD = 41,05 kN
9.Kesme kuvveti ve eğilme momenti

Cevap: Mx = −38,75 kN·m

Kesit yöntemi: iç kuvvetleri istediğiniz yerde kirişi kesin ve bir tarafı tutun. Kesme kuvveti V o taraftaki düşey kuvvetleri, eğilme momenti M ise onların kesite göre momentlerini dengeler.

Serbest uçtaki parçayı tutun

P: −75·0,5 = −37,5 kN·m
w: −10·0,5²/2 = −1,25 kN·m
Mx = −37,5 − 1,25 = −38,75 kN·m

Cevap

Mx = −38,75 kN·m

Negatif, üst liflerin çekmede olduğu anlamına gelir (negatif moment).

10.Kesme kuvveti ve eğilme momenti

Cevap: Mmax = 111,6 kN·m

Kesit yöntemi: iç kuvvetleri istediğiniz yerde kirişi kesin ve bir tarafı tutun. Kesme kuvveti V o taraftaki düşey kuvvetleri, eğilme momenti M ise onların kesite göre momentlerini dengeler. En büyük moment: dM/dx = V olduğundan eğilme momenti, kesme kuvvetinin sıfırdan geçtiği yerde, yani ya bir tekil yükte ya da yayılı yükün içinde en büyük değerine ulaşır.

Mesnet tepkileri

Tüm kirişin dengesi.

Yayılı yük bileşkesi: W = w·ℓ = 12·8 = 96 kN, x̄ = 4 m noktasında etkir
ΣMA = 0: RB·8 = 15·6 + 12·8·4
RB = 474/8 = 59,25 kN
ΣFy = 0: RA = 111 − 59,25 = 51,75 kN

V = 0 nerede?

RA − w·x0 = 0 → x0 = 51,75/12 = 4,313 m

En büyük moment

Mmax = RA·x0 − w·x0²/2 = 51,75·4,313 − 12·4,313²/2 = 111,6 kN·m

Cevap

Mmax = 111,6 kN·m

A’dan x = 4,313 m uzaklıkta oluşur.

11.Ağırlık merkezi ve atalet momenti

Cevap: r = 65,95 mm

Atalet momenti: bir dikdörtgen için kendi ağırlık merkezi eksenine göre I = bh³/12, tabanına göre bh³/3’tür (paralel eksen teoremi I = Ic + A·d²). Bir boşluk, her iki parça aynı ekseni paylaştığı sürece I’sı çıkarılarak hesaba katılır. Elastik kesit modülü S = I/c’dir; c, en dış life olan uzaklıktır. Atalet yarıçapı r = √(I/A), tüm alanın aynı I’yı vereceği uzaklıktır; kolon burkulmasında kullanılır.

Net alan ve atalet momenti

A = π(D² − d²)/4 = 8181 mm²
I = π(D⁴ − d⁴)/64 = 3,558 × 10⁷ mm⁴

Atalet yarıçapı

r = √(I/A) = √(3,558 × 10⁷/8181) = 65,95 mm

Cevap

r = 65,95 mm
12.Ağırlık merkezi ve atalet momenti

Cevap: σüst = 35,18 MPa

Bileşik alanlar: kesiti dikdörtgenlere ayırın. Ağırlık merkezi alanlarla ağırlıklı ortalamadır: ȳ = ΣAᵢyᵢ/ΣAᵢ. Ağırlık merkezi eksenine göre atalet momenti, her parçanın kendi bh³/12 değerini ve paralel eksen terimi A·d²’yi toplar; d, parçanın ağırlık merkezinin genel ağırlık merkezine uzaklığıdır. Eğilme gerilmesi σ = M·y/I’dır.

İki dikdörtgene ayırın

Her y’yi alt kenardan ölçün.

başlık: Af = 280·30 = 8400 mm², yf = 200 + 30/2 = 215 mm
gövde: Aw = 8·200 = 1600 mm², yw = 200/2 = 100 mm

Ağırlık merkezi

ȳ = (Afyf + Awyw)/(Af + Aw) = (8400·215 + 1600·100)/10000 = 196,6 mm

Paralel eksen teoremi

başlık: 280·30³/12 + 8400·(215 − 196,6)² = 3,474 × 10⁶ mm⁴
gövde: 8·200³/12 + 1600·(100 − 196,6)² = 2,026 × 10⁷ mm⁴
Ix = 3,474 × 10⁶ + 2,026 × 10⁷ = 2,374 × 10⁷ mm⁴

Eğilme gerilmesi

Üst kenar eksenden h − ȳ uzaklıktadır.

y = 230 − 196,6 = 33,4 mm
σ = M·y/I = 2,5 × 10⁷·33,4/2,374 × 10⁷ = 35,18 MPa

Cevap

σüst = 35,18 MPa

ExamProblems · examproblems.com/courses/statics