Statik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Büyüklük
|a| = √(ax² + ay² + az²)
Birim vektör
û = a/|a|
Açıdan bileşenler
Fx = F·cos θ, Fy = F·sin θ
Skaler çarpım
a·b = axbx + ayby + azbz = |a||b|cos θ
a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü
a·b/|b|
İş
W = F·d
Vektörel çarpım
a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx)
Alanlar
paralelkenar |a × b|, üçgen ½|a × b|
O’ya göre moment
MO = r × F, r = A − O
Paralelyüzlünün hacmi
V = |a·(b × c)|

Yöntem

  1. Her vektörü bileşenleriyle yazın; büyüklük ve açıyla verilen bir kuvvet için F·cos θ ve F·sin θ kullanın.
  2. Uzunluklar ve doğrultular için √(x² + y² + z²) büyüklüğünü ve a/|a| birim vektörünü kullanın.
  3. Açılar, izdüşümler, diklik ve iş için skaler çarpımı kullanın: a·b = |a||b|cos θ.
  4. Dik vektörler, alanlar ve momentler için vektörel çarpımı kullanın: üç bileşeni dikkatle yazın ve a × b sırasını koruyun.

Kiriş mesnet tepkileri

Denge
ΣFx = 0, ΣFy = 0, ΣM = 0
Düzgün yük
bileşke w·L, yükün ortasında
Moment
M = F·d

Yöntem

  1. Serbest cisim diyagramı çizin ve her mesneti tepkileriyle değiştirin.
  2. Her yayılı yükü ağırlık merkezine etkiyen tek bir kuvvetle değiştirin.
  3. Diğer mesnetteki tepkiyi bulmak için bir mesnete göre moment alın.
  4. Kalan tepkiyi ΣFy = 0 ile bulun ve ikinci bir moment denklemiyle kontrol edin.

Kafes: düğüm yöntemi

Düğüm yöntemi
ΣFx = 0, ΣFy = 0 at each joint
Kesit yöntemi
ΣM = 0 about a cut point
Çubuk kuvveti
pozitif = çekme, negatif = basınç

Yöntem

  1. Tüm kafes sistemin mesnet tepkilerini bulun.
  2. Düğüm noktaları yöntemi: en fazla iki bilinmeyen çubuk kuvveti olan bir düğümden başlayın ve ΣFx = 0 ile ΣFy = 0 kullanın.
  3. Kesim yöntemi: gereken çubuktan kesin ve diğer bilinmeyen çubukların kesiştiği bir noktaya göre moment alın.
  4. Çekme varsayın; negatif cevap basınç demektir.

Çerçeveler ve makineler

Her elemanın dengesi
ΣFx = 0, ΣFy = 0, ΣM = 0
İki kuvvet elemanı
kuvvet, iki pimini birleştiren doğru boyunca
Pim kuvveti
birleştirdiği iki elemanda eşit ve zıt yönlü
Pim kuvvetinin büyüklüğü
F = √(Fx² + Fy²)
Kaldıraç, pense, dirsekli kol
Fin·a = Fout·b
Mafsallı mengene (toggle)
Flink = F/(2 sin θ), Q = F/(2 tan θ)
Düzgün yük
bileşke w·L, yükün ortasında

Yöntem

  1. Tüm yapının şemasını çizin ve bilinmeyen sayısı üçü geçmiyorsa mesnet tepkilerini bulun.
  2. İki kuvvet elemanlarını belirleyin: yalnızca iki pimden yüklenen elemanlarda kuvvet, pimler arasındaki doğru boyunca etkir.
  3. Çerçeveyi parçalarına ayırın ve her elemanı tek başına çizin; elemanların birleştiği yerlerde pim kuvvetleri eşit ve zıt yönlü olsun.
  4. Her eleman için bilinmeyen kuvvetlerin etkidiği bir pime göre moment alın, sonra ΣFx = 0 ve ΣFy = 0 denklemlerini kullanın; bileşenleri en sonda bir büyüklükte birleştirin.

Kesme kuvveti ve eğilme momenti

Kesme ve moment
V = bir taraftaki ΣF, M = bir taraftaki ΣF·d
Eğilme gerilmesi
σ = M·y/I
Dikdörtgen
I = bh³/12
Kesit modülü
W = I/ymax
Basit mesnetli, düzgün yük
Mmax = wL²/8

Yöntem

  1. Mesnet tepkilerini tüm kirişin dengesinden bulun.
  2. Kirişi gereken kesitten kesin ve bir tarafı tutun.
  3. Kesme kuvveti: o taraftaki düşey kuvvetlerin toplamı. Eğilme momenti: bunların kesite göre momentlerinin toplamı.
  4. En büyük moment için kesme kuvvetinin sıfır olduğu yeri bulun.

Ağırlık merkezi ve atalet momenti

Ağırlık merkezi
ȳ = ΣAiyi/ΣAi
Dikdörtgen
I = bh³/12
Paralel eksen teoremi
I = Ic + A·d²
Bileşik kesit
I = Σ(Ic,i + Aidi²)

2Alıştırma soruları

1.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımOrta
xyzab

a = (7, −6, −3) ve b = (−5, −7, 1) vektörlerinin skaler çarpımını a·b bulun.

a = (7, −6, −3)b = (−5, −7, 1)
a·b =
2.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımZor
xyzrFOA

F = (40, −60, 40) N kuvveti A(−4, −4, 0) noktasına etki ediyor. Koordinatlar metre cinsindendir. Kuvvetin O(−1, 2, −2) noktası noktasına göre momentinin büyüklüğünü |M| bulun.

F = (40, −60, 40) NA(−4, −4, 0) mO(−1, 2, −2) m
|M| = N·m
3.Kiriş mesnet tepkileriOrta
w = 3 kN/mP = 50 kNABMA​ = ?1,5 m2 m1,5 m

Konsol kiriş A’da duvara ankastredir. Duvardan 3,5 m uzaklığa kadar düzgün yayılı w yükünü ve duvardan 1,5 m uzaklıkta P tekil yükünü taşır. Duvardaki tepki momentinin büyüklüğü MA değerini bulun.

L = 5 mP = 50 kN @ 1,5 mw = 3 kN/m, 0 ile 3,5 m arasında
MA = kN·m
4.Kiriş mesnet tepkileriZor
w = 10 kN/mP = 35 kNABRA​RB​ = ?1 m3 m3 m1 m

Basit mesnetli kirişin A’da sabit mafsalı, B’de kayıcı mesnedi var. Düşey mesnet tepkisi RB değerini bulun.

L = 8 mP = 35 kN @ 7 mw = 10 kN/m, 1 ile 4 m arasında
RB = kN
5.Kafes: düğüm yöntemiOrta
ABBCACACB40 kN4 m3 m2 m

AB çubuğundaki FAB kuvvetini düğüm yöntemiyle bulun. Çekmeyi pozitif, basıncı negatif verin.

açıklık = 4 myükseklik = 2 mB, A’dan 3 m uzaktadüşey yük = 40 kN
FAB = kN
6.Kafes: düğüm yöntemiZor
ABBCACACB45 kN15 kN6 m1 m2 m

AC çubuğundaki FAC kuvvetini düğüm yöntemiyle bulun. Çekmeyi pozitif, basıncı negatif verin.

açıklık = 6 myükseklik = 2 mB, A’dan 1 m uzaktadüşey yük = 45 kNyatay yük = 15 kN ←
FAC = kN
7.Çerçeveler ve makinelerOrta
OAB50 NQ120 mm150 mmFO​ = ?

Gösterilen dirsekli kol O pimi etrafında dönüyor. A’daki (120 mm O’dan) 50 N’luk düşey bir kuvvet, B’deki (O’nun 150 mm üzerinde) yatay bir kuvvetle dengeleniyor. Pim tepkisinin büyüklüğünü FO bulun.

F = 50 NOA = 120 mmOB = 150 mm
FO = N
8.Çerçeveler ve makinelerZor
20 kN6 kN8 m4 m4,8 mABCK

Gösterilen çerçevenin A, B ve C’de pimleri var; A ve C birbirinden 8 m uzaktaki noktalarda zemine sabitlenmiştir, B ise 4 m yüksekte ve A’nın 4,8 m sağındadır. AB elemanı, A’dan (yatayda) 2,88 m uzaktaki K noktasında 20 kN’luk düşey bir yük ve AB elemanı üzerinde B’de sağa doğru 6 kN’luk yatay bir yük taşıyor. A’daki yatay tepkinin büyüklüğünü Ax bulun.

P = 20 kNQ = 6 kNL = 8 mH = 4 mA’dan B’ye yatay uzaklık = 4,8 mA’dan K’ya yatay uzaklık = 2,88 m
Ax = kN
9.Kesme kuvveti ve eğilme momentiOrta
w = 4 kN/mABkesit2,5 m1,5 m

A mesnedinden x = 2,5 m uzaklıktaki kesitte eğilme momenti Mx değerini bulun. Alt lifleri çeken momentleri ve sol yüzde yukarı doğru kesme kuvvetini pozitif alın.

L = 4 mw = 4 kN/m, 0 ile 4 m arasındax = 2,5 m
Mx = kN·m
10.Kesme kuvveti ve eğilme momentiZor
w = 5 kN/mP = 15 kNABkesit3 m2 m

A mesnedinden x = 3 m uzaklıktaki kesitte eğilme momenti Mx değerini bulun. Alt lifleri çeken momentleri ve sol yüzde yukarı doğru kesme kuvvetini pozitif alın.

L = 5 mP = 15 kN @ 3 mw = 5 kN/m, 0 ile 5 m arasındax = 3 m
Mx = kN·m
11.Ağırlık merkezi ve atalet momentiOrta
150 mm200 mm120 mmØ40xIx​ = ?

150 mm × 200 mm boyutlarındaki bir levhada, düşey merkez çizgisi üzerinde, merkezi alttan 120 mm yukarıda olan 40 mm çaplı dairesel bir delik var. Ağırlık merkezinden geçen yatay eksene göre atalet momentini Ix bulun.

b = 150 mmh = 200 mmd = 40 mmdelik merkezi: y = 120 mm
Ix = × 10⁶ mm⁴
12.Ağırlık merkezi ve atalet momentiZor
100 mm150 mm52,5 mm30 × 50xIx​ = ?

100 mm × 150 mm boyutlarındaki bir levhada, 30 mm genişliğinde ve 50 mm yüksekliğinde, düşey merkez çizgisine ortalanmış ve merkezi alttan 52,5 mm yukarıda olan dikdörtgen bir kesik var. Ağırlık merkezinden geçen yatay eksene göre atalet momentini Ix bulun.

b = 100 mmh = 150 mmkesik: 30 × 50 mmdelik merkezi: y = 52,5 mm
Ix = × 10⁶ mm⁴

3Çözeltiler

1.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: a·b = 4

Dot product: a·b = axbx + ayby + azbz = |a|·|b|·cos θ, a scalar. It gives the angle between two vectors, cos θ = a·b/(|a|·|b|), and it is zero when they are perpendicular. The scalar projection of a onto b is a·b/|b|, and a constant force F moving through a displacement d does work W = F·d.

Karşılıklı bileşenleri çarpıp toplayın

a·b = 7·(−5) + (−6)·(−7) + (−3)·1 = (−35) + 42 + (−3) = 4

Cevap

a·b = 4

Pozitif: vektörler arasındaki açı 90°’den küçüktür.

2.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: |M| = 480,4 N·m

Cross product: a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx) is perpendicular to both vectors, and |a × b| = |a|·|b|·sin θ is the area of the parallelogram they span (the triangle has half of it). Order matters: b × a = −(a × b). The moment of a force F applied at point A about point O is MO = r × F, with r = A − O.

O’dan A’ya konum vektörü

r = A − O = (−4, −4, 0) − (−1, 2, −2) = (−3, −6, 2) m

Moment M = r × F

(r × F)x = ryFz − rzFy = (−6)·40 − 2·(−60) = −120 N·m
(r × F)y = rzFx − rxFz = 2·40 − (−3)·40 = 200 N·m
(r × F)z = rxFy − ryFx = (−3)·(−60) − (−6)·40 = 420 N·m

Büyüklük

|M| = √((−120)² + 200² + 420²) = 480,4 N·m

Cevap

|M| = 480,4 N·m
3.Kiriş mesnet tepkileri

Cevap: MA = 93,38 kN·m

Konsol dengesi: ankastre mesnet hem yukarı itebilir hem de dönmeye karşı koyabilir, bu yüzden düşey bir RA tepkisi ve bir MA tepki momenti verir. ΣFy = 0, RA’yı; duvara göre momentler MA = Σ(yük × duvara uzaklık) değerini verir. Yayılı yük, yük diyagramının ağırlık merkezinde bileşkesi olarak etkir.

Yayılı yükün bileşkesi

W = 3·3,5 = 10,5 kN, x̄ = 1,75 m

Duvara göre moment

MA = P·a + W·x̄ = 50·1,5 + 10,5·1,75 = 93,38 kN·m

Cevap

MA = 93,38 kN·m
4.Kiriş mesnet tepkileri

Cevap: RB = 40 kN

Statik denge: durgun bir cisim için herhangi bir noktaya göre ΣFx = 0, ΣFy = 0 ve ΣM = 0. Bir mesnede göre moment almak o mesnedin tepkisini denklemden çıkarır.

w = 10 kN/mP = 35 kNABRA​RB​1 m3 m3 m1 m

Serbest cisim diyagramı

Mesnetleri tepki kuvvetleriyle değiştirin. Kayıcı mesnet bir düşey tepki verir; yalnızca düşey yükler varsa sabit mafsal da bir düşey tepki verir.

Denge

A’ya göre momentler, saat yönünün tersi pozitif. Ardından düşey kuvvet dengesi.

Yayılı yük bileşkesi: W = w·ℓ = 10·3 = 30 kN, x̄ = 2,5 m noktasında etkir
ΣMA = 0: RB·8 = 35·7 + 10·3·2,5
RB = 320/8 = 40 kN
ΣFy = 0: RA = 65 − 40 = 25 kN

Cevap

RB = 40 kN
5.Kafes: düğüm yöntemi

Cevap: FAB = −18,03 kN

Düğüm yöntemi: bir kafesin her düğümü dengededir; bu yüzden her düğümde ΣFx = 0 ve ΣFy = 0. En fazla iki bilinmeyen çubuk kuvveti olan bir düğümden başlayın. Negatif sonuç çubuğun basınçta olduğunu gösterir.

ABBCACACB40 kNAy​Cy​

Mesnet tepkileri

Tüm kafesin dengesi. A’ya göre momentler, saat yönünün tersi pozitif.

ΣMA = 0: Cy·4 = 40·3 → Cy = 30 kN
ΣFy = 0: Ay = 40 − 30 = 10 kN

A düğümü

Her çubuğun çekmede olduğunu (düğümden dışarı çektiğini) varsayın. A’da yalnızca AB’nin düşey bileşeni var.

sin α = 2/3,606 = 0,5547
ΣFy = 0: Ay + FAB·sin α = 0
FAB = −10/0,5547 = −18,03 kN

Cevap

FAB = −18,03 kN (basınç)
6.Kafes: düğüm yöntemi

Cevap: FAC = 6,25 kN

Düğüm yöntemi: bir kafesin her düğümü dengededir; bu yüzden her düğümde ΣFx = 0 ve ΣFy = 0. En fazla iki bilinmeyen çubuk kuvveti olan bir düğümden başlayın. Negatif sonuç çubuğun basınçta olduğunu gösterir.

ABBCACACB45 kN15 kNAy​Cy​Ax​

Mesnet tepkileri

Tüm kafesin dengesi. A’ya göre momentler, saat yönünün tersi pozitif.

ΣMA = 0: Cy·6 = 45·1 − 15·2 → Cy = 2,5 kN
ΣFy = 0: Ay = 45 − 2,5 = 42,5 kN
ΣFx = 0: Ax = 15 kN

C düğümü

Kayıcı mesnet yalnızca düşey tepki verir, bu yüzden C düğümünde yalnızca iki bilinmeyen çubuk kuvveti vardır. İkisinin de çekmede olduğunu varsayın.

sin γ = 2/5,385 = 0,3714, cos γ = 5/5,385 = 0,9285
ΣFy = 0: Cy + FBC·sin γ = 0 → FBC = −2,5/0,3714 = −6,731 kN
ΣFx = 0: −FAC − FBC·cos γ = 0 → FAC = −(−6,731)·0,9285 = 6,25 kN

Cevap

FAC = 6,25 kN (çekme)
7.Çerçeveler ve makineler

Cevap: FO = 64,03 N

Makineler: penseler, kaldıraçlar, bağlantı sistemleri ve kıskaçlar bir giriş kuvvetini daha büyük ya da farklı yönlü bir çıkış kuvvetine çevirir. Bir parçayı serbest cisim olarak çizin ve dönme noktasına göre moment alın: pim kuvveti denklemden çıkar ve Fin·a = Fout·b mekanik kazancı a/b olarak verir. Pim kuvveti, aynı parça için ΣF = 0 denkleminden bulunur. Mafsallı bir mengenede iki bağlantı elemanı sığ bir θ açısıyla buluşur; her bağlantı elemanı bir iki kuvvet elemanıdır, bu yüzden bağlantı noktasındaki küçük bir F kuvveti büyük F/(2 sin θ) eleman kuvvetleri ve F/(2 tan θ) sıkma kuvveti oluşturur.

B’deki kuvvet

Q = 50·120/150 = 40 N

Pim tepkisi

Ox = 40 N, Oy = 50 N
FO = √(40² + 50²) = 64,03 N

Cevap

FO = 64,03 N
8.Çerçeveler ve makineler

Cevap: Ax = 2,16 kN

Çerçeveler ve makineler: kafesten farklı olarak bir çerçeve, en az bir elemanında ikiden fazla noktada kuvvet taşır veya pimleri arasında bir yük bulunur. Önce iki kuvvet elemanlarını arayın: yalnızca iki pimden yüklenen bir elemanın kuvveti bu pimlerden geçen doğru boyuncadır, bu yüzden iki değil, bir bilinmeyen ekler. Sonra bilinmeyen sayısı üçü geçmiyorsa mesnet tepkileri için tüm yapıyı kullanın. Son olarak çerçeveyi parçalarına ayırın: her elemanı ayrı çizin, pim kuvvetleri birleştirdikleri iki elemanda eşit ve zıt yönlü olsun ve onun için ΣFx = 0, ΣFy = 0 ve ΣM = 0 yazın. Bir pime göre moment almak, o pim kuvvetinin iki bileşenini de denklemden çıkarır.

BC’nin doğrultusu

BC = 5,122 m, cos = 0,6247, sin = 0,7809

Tüm çerçeve: A’ya göre momentler

FBC·0,7809·8 = 20·2,88 + 6·4
FBC = 13,06 kN

Yatay denge

Ax + 6 − 13,06·0,6247 = 0
Ax = 2,16 kN → |Ax| = 2,16 kN

Cevap

Ax = 2,16 kN

Ax sağa doğrudur.

9.Kesme kuvveti ve eğilme momenti

Cevap: Mx = 7,5 kN·m

Kesit yöntemi: iç kuvvetleri istediğiniz yerde kirişi kesin ve bir tarafı tutun. Kesme kuvveti V o taraftaki düşey kuvvetleri, eğilme momenti M ise onların kesite göre momentlerini dengeler.

Mesnet tepkileri

Tüm kirişin dengesi.

Yayılı yük bileşkesi: W = w·ℓ = 4·4 = 16 kN, x̄ = 2 m noktasında etkir
ΣMA = 0: RB·4 = 4·4·2
RB = 32/4 = 8 kN
ΣFy = 0: RA = 16 − 8 = 8 kN
w = 4 kN/mABRA​ = 8RB​ = 8kesit2,5 m1,5 m

x = 2,5 m noktasında kesin ve sol parçayı tutun

Yalnızca kesitin solundaki kuvvetler dikkate alınır. Yayılı yükün bir kısmı, o kısmın ortasında tek bir kuvvet gibi etkir.

M = RA·x − (kesitin solundaki her yük × kesite uzaklığı)
Mx = 8·2,5 − 4·2,5·1,25 = 7,5 kN·m

Cevap

Mx = 7,5 kN·m
10.Kesme kuvveti ve eğilme momenti

Cevap: Mx = 33 kN·m

Kesit yöntemi: iç kuvvetleri istediğiniz yerde kirişi kesin ve bir tarafı tutun. Kesme kuvveti V o taraftaki düşey kuvvetleri, eğilme momenti M ise onların kesite göre momentlerini dengeler.

Mesnet tepkileri

Tüm kirişin dengesi.

Yayılı yük bileşkesi: W = w·ℓ = 5·5 = 25 kN, x̄ = 2,5 m noktasında etkir
ΣMA = 0: RB·5 = 15·3 + 5·5·2,5
RB = 107,5/5 = 21,5 kN
ΣFy = 0: RA = 40 − 21,5 = 18,5 kN
w = 5 kN/mP = 15 kNABRA​ = 18,5RB​ = 21,5kesit3 m2 m

x = 3 m noktasında kesin ve sol parçayı tutun

Yalnızca kesitin solundaki kuvvetler dikkate alınır. Yayılı yükün bir kısmı, o kısmın ortasında tek bir kuvvet gibi etkir.

M = RA·x − (kesitin solundaki her yük × kesite uzaklığı)
Mx = 18,5·3 − 5·3·1,5 = 33 kN·m

Cevap

Mx = 33 kN·m
11.Ağırlık merkezi ve atalet momenti

Cevap: Ix = 99,35 × 10⁶ mm⁴

Delikli kesitler: bir deliği negatif alan sayın. Ağırlık merkezi ȳ = (A₁y₁ − A₂y₂)/(A₁ − A₂)’dir; A₁, y₁ tam levha için, A₂, y₂ delik içindir. Ağırlık merkezi eksenine göre atalet momenti için her parçaya paralel eksen teoremini uygulayın ve deliği çıkarın: I = (Ic1 + A₁d₁²) − (Ic2 + A₂d₂²); burada d, her parçanın kendi ağırlık merkezinden ȳ’den geçen eksene olan uzaklıktır. Bir dikdörtgenin Ic = bh³/12, bir dairenin Ic = πd⁴/64’tür.

Ağırlık merkezi

ȳ = (30000·100 − 1257·120)/(30000 − 1257) = 99,13 mm

Tam levha, ȳ’ye göre

150·200³/12 + 30000·0,8744² = 100 × 10⁶ mm⁴

Delik, ȳ’ye göre

π·40⁴/64 + 1257·20,87² = 0,6732 × 10⁶ mm⁴

Çıkarın

Ix = 99,35 × 10⁶ mm⁴

Cevap

Ix = 99,35 × 10⁶ mm⁴
12.Ağırlık merkezi ve atalet momenti

Cevap: Ix = 26,97 × 10⁶ mm⁴

Delikli kesitler: bir deliği negatif alan sayın. Ağırlık merkezi ȳ = (A₁y₁ − A₂y₂)/(A₁ − A₂)’dir; A₁, y₁ tam levha için, A₂, y₂ delik içindir. Ağırlık merkezi eksenine göre atalet momenti için her parçaya paralel eksen teoremini uygulayın ve deliği çıkarın: I = (Ic1 + A₁d₁²) − (Ic2 + A₂d₂²); burada d, her parçanın kendi ağırlık merkezinden ȳ’den geçen eksene olan uzaklıktır. Bir dikdörtgenin Ic = bh³/12, bir dairenin Ic = πd⁴/64’tür.

Ağırlık merkezi

ȳ = (15000·75 − 1500·52,5)/(15000 − 1500) = 77,5 mm

Tam levha, ȳ’ye göre

100·150³/12 + 15000·−2,5² = 28,22 × 10⁶ mm⁴

Delik, ȳ’ye göre

30·50³/12 + 1500·−25² = 1,25 × 10⁶ mm⁴

Çıkarın

Ix = 26,97 × 10⁶ mm⁴

Cevap

Ix = 26,97 × 10⁶ mm⁴

ExamProblems · examproblems.com/courses/statics