Termodinamik 1: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

İdeal gaz yasası

İdeal gaz yasası: pV = nRT
Gaz sabiti: R = 8,314 J/(mol·K)
Birleşik gaz yasası: p₁V₁/T₁ = p₂V₂/T₂
Mol: n = m/M
Sıcaklık: T[K] = T[°C] + 273,15

Enerji denkliği

Duyulur ısı: Q = ṁ·c_p·ΔT
Gizli ısı: Q = ṁ·h_fg
Karışma: Σṁc_pT_in = Σṁc_pT_out
Su: c_p ≈ 4,18 kJ/(kg·K)

Isı makineleri ve soğutucular

Verim: η = W/Q_H = 1 − Q_C/Q_H
Carnot verimi: η_C = 1 − T_C/T_H (kelvin)
Soğutucu COP: COP_R = Q_C/W
Isı pompası COP: COP_HP = Q_H/W = COP_R + 1
Enerji denkliği: Q_H = W + Q_C

Gaz güç çevrimleri

İzantropik, hacim oranı: T₂/T₁ = r^k−1
İzantropik, basınç oranı: T₂/T₁ = r_p^(k−1)/k
Otto verimi: η = 1 − 1/r^k−1
Diesel verimi: η = 1 − (1/r^k−1)·(r_c^k − 1)/(k(r_c − 1))
Brayton verimi: η = 1 − 1/r_p^(k−1)/k
Verilen ısı: Otto: c_v(T₃ − T₂) Diesel, Brayton: c_p(T₃ − T₂)
Brayton net işi: w = c_p[(T₃ − T₄) − (T₂ − T₁)]
İzantropik verimler: w_c = w_c,s/η_c, w_t = η_t·w_t,s
Soğuk hava: k = 1,4, c_p = 1,005, c_v = 0,718 kJ/(kg·K)

2Alıştırma soruları

1.İdeal gaz yasasıOrta

10 L hacimli bir tank, 30 °C sıcaklığında 290 g CH₄ içeriyor. İdeal gaz kabul edip basınç P değerini bulun.

m = 290 gM = 16,04 g/molV = 10 LT = 30 °CR = 8,314 J/(mol·K)

P = kPa

2.İdeal gaz yasasıZor

N₂ gazının 750 kPa ve 100 °C koşullarındaki yoğunluğu ρ değerini ideal gaz kabul ederek bulun.

M = 28,01 g/molP = 750 kPaT = 100 °CR = 8,314 J/(mol·K)

ρ = kg/m³

3.Enerji denkliğiOrta

Sıcak hafif yağ, ısı kaybı olmayan ters akışlı bir ısı değiştiricide suyu soğutuyor. Suyun çıkış sıcaklığı t_out değerini bulun.

ṁ_h = 0,5 kg/sc_p,h = 2,1 kJ/(kg·K)T_h: 140 → 80 °Cṁ_c = 0,5 kg/sc_p,c = 4,18 kJ/(kg·K)t_in = 30 °C

t_out = °C

4.Enerji denkliğiZor

Sıcak hafif yağ, sıcak akımın verdiği ısının %5’ini çevreye kaybeden bir değiştiricide suyu ısıtıyor. Gereken su debisi ṁ_c değerini bulun.

ṁ_h = 1,5 kg/sc_p,h = 2,1 kJ/(kg·K)T_h: 130 → 80 °Ct: 15 → 90 °Cc_p,c = 4,18 kJ/(kg·K)kayıp = %5

ṁ_c = kg/s

5.Isı makineleri ve soğutucularOrta

Tersinir (Carnot) bir ısı makinesi, çevrim başına 475 °C’deki bir kaynaktan 2800 kJ ısı alıyor ve 1172 kJ atıyor. Soğuk kaynağın sıcaklığı T_L değerini °C cinsinden bulun.

T_H = 475 °CQ_H = 2800 kJQ_L = 1172 kJ

T_L = °C

6.Isı makineleri ve soğutucularZor

Bir ısı pompası -5 °C’deki bir kaynaktan ısı alarak 22 °C’deki bir ısıtma sistemine 12,5 kW ısı veriyor. Gerçek COP’u bu sıcaklıklar arasındaki Carnot COP’unun %45’idir. Harcadığı elektrik gücü Ẇ değerini bulun.

T_H = 22 °CT_L = -5 °Cη_II = 45%Q̇_H = 12,5 kW

Ẇ = kW

7.Gaz güç çevrimleriOrta

İdeal bir Diesel çevriminin sıkıştırma oranı r = 20 ve kesme oranı r_c = v₃/v₂ = 2. Sıkıştırmanın başında hava 300 K’dedir. Soğuk hava standardı varsayımlarını kullanın: hava sabit özgül ısılı ideal bir gazdır, k = 1,4, c_p = 1,005 kJ/(kg·K) ve c_v = 0,718 kJ/(kg·K). Hava kilogramı başına verilen ısı q_in değerini kJ/kg cinsinden bulun.

r = 20r_c = 2T₁ = 300 Kk = 1,4c_p = 1,005 kJ/(kg·K)

q_in = kJ/kg

8.Gaz güç çevrimleriZor

İdeal bir Brayton çevrimi 16 kompresör basınç oranıyla çalışıyor. Soğuk hava standardı varsayımlarını kullanın: hava sabit özgül ısılı ideal bir gazdır, k = 1,4, c_p = 1,005 kJ/(kg·K) ve c_v = 0,718 kJ/(kg·K). Isıl verimi η değerini yüzde olarak bulun.

r_p = 16k = 1,4

η = %

3Çözeltiler

1.İdeal gaz yasası

Cevap: P = 4557 kPa

İdeal gaz yasası: PV = nRT, n = m/M ile.

Mol

n = m/M = 290/16,04 = 18,08 mol

T = 30 + 273,15 = 303,1 K

Basınç

P = nRT/V = 18,08·8,314·303,1/0,01 = 4557 kPa

Cevap

P = 4557 kPa

2.İdeal gaz yasası

Cevap: ρ = 6,771 kg/m³

İdeal gaz yoğunluğu: ρ = PM/(RT).

Gaz yasasını düzenleyin

PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)

T = 100 + 273,15 = 373,1 K

Yoğunluk

ρ = 750·28,01/(8,314·373,1) = 6,771 kg/m³

Cevap

ρ = 6,771 kg/m³

3.Enerji denkliği

Cevap: t_out = 60,14 °C

Değiştirici enerji denkliği: kayıp yokken ṁ_hc_p,h(T_h,in − T_h,out) = ṁ_cc_p,c(t_out − t_in).

Sıcak akımın verdiği ısı

Q = 0,5·2,1·(140 − 80) = 63 kW

Suyun aldığı ısı

t_out = t_in + Q/(ṁ_cc_p,c) = 30 + 63/(0,5·4,18) = 60,14 °C

Cevap

t_out = 60,14 °C

4.Enerji denkliği

Cevap: ṁ_c = 0,4773 kg/s

Kayıplı enerji denkliği: verilen ısı = alınan ısı + kaybedilen ısı.

Verilen ısı

Q_h = 1,5·2,1·(130 − 80) = 157,5 kW

Suya ulaşan ısı

Q_c = (1 − 0,05)·157,5 = 149,6 kW

Su debisi

ṁ_c = Q_c/(c_p,c·Δt) = 149,6/(4,18·75) = 0,4773 kg/s

Cevap

ṁ_c = 0,4773 kg/s

5.Isı makineleri ve soğutucular

Cevap: T_L = 40 °C

Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures T_H and T_L can beat the reversible (Carnot) cycle: η_max = 1 − T_L/T_H, COP_R,max = T_L/(T_H − T_L) and COP_HP,max = T_H/(T_H − T_L). Energy is always conserved: Q_H = W + Q_L.

Kaynağın mutlak sıcaklığı

T_H = 475 + 273,15 = 748,1 K

Tersinir ısı oranı

T_L = T_H·Q_L/Q_H = 748,1·1172/2800 = 313,2 K = 40 °C

Cevap

T_L = 40 °C

6.Isı makineleri ve soğutucular

Cevap: Ẇ = 2,541 kW

Mutlak sıcaklıklar

T_H = 22 + 273,15 = 295,1 K

T_L = -5 + 273,15 = 268,1 K

Carnot ve gerçek COP

COP_max = 295,1/(295,1 − 268,1) = 10,93

COP = 0,45·10,93 = 4,919

Giriş gücü

Ẇ = Q̇_H/COP = 12,5/4,919 = 2,541 kW

Cevap

Ẇ = 2,541 kW

7.Gaz güç çevrimleri

Cevap: q_in = 999,3 kJ/kg

Diesel çevrimi (sıkıştırma ateşlemeli motor): 1→2 izantropik sıkıştırma, 2→3 sabit basınçta ısı girişi, 3→4 izantropik genişleme, 4→1 sabit hacimde ısı atımı. Sıkıştırma oranı r = v₁/v₂ ve kesme oranı r_c = v₃/v₂ ile: T₂ = T₁·r^k−1, T₃ = r_c·T₂, q_in = c_p·(T₃ − T₂) ve η = 1 − (1/r^k−1)·(r_c^k − 1)/(k·(r_c − 1)).

Sıcaklıklar

T₂ = 300·20^0,4 = 994,3 K

T₃ = 2·994,3 = 1989 K

Sabit basınçta verilen ısı

q_in = 1,005·(1989 − 994,3) = 999,3 kJ/kg

Cevap

q_in = 999,3 kJ/kg

8.Gaz güç çevrimleri

Cevap: η = 54,71 %

Brayton çevrimi (gaz türbini): 1→2 izantropik sıkıştırma, 2→3 sabit basınçta ısı girişi, 3→4 türbinde izantropik genişleme, 4→1 sabit basınçta ısı atımı. Basınç oranı r_p = P₂/P₁ ile: T₂ = T₁·r_p^(k−1)/k, T₄ = T₃/r_p^(k−1)/k ve η = 1 − 1/r_p^(k−1)/k. Net iş w = c_p·[(T₃ − T₄) − (T₂ − T₁)]. İzantropik verimlerle kompresör w_s/η_c gerektirir, türbin η_t·w_s verir.

Isıl verim

η = 1 − 1/16^0,2857 = 1 − 1/2,208 = 54,71%

Cevap

η = 54,71%

ExamProblems · examproblems.com/courses/thermodynamics-1