Reken de halfwaardetijd om naar een snelheidsconstante: k = 0,693/t½.
Zet waarden per kg om in totalen: Vd (L) = L/kg × gewicht, CL (L/h) = L/kg/h × gewicht.
Kies de relatie: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), onderhoudssnelheid = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpiek/Cdal)/k.
Schat bij nierfunctie eerst de CrCl met Cockcroft–Gault en pas dan de dosis of het interval aan.
Controleer het resultaat: spiegels dalen elke halfwaardetijd met de helft en steady state duurt ongeveer vijf halfwaardetijden.
Farmaceutisch rekenen
Procentuele sterkte
% w/v = g per 100 mL
Hoeveelheid in een oplossing
g = % × mL / 100
Verhoudingssterkte
1:X = 1 g in X mL; % = 100 / X
Reconstitutie
eindvolume = oplosmiddel + poedervolume
Concentratie
mg/mL = geneesmiddel in de flacon / eindvolume
Kruisregel (alligatie)
delen H = T − L, delen L = H − T
Water of basis
0%
Dosering bij kinderen en op de IC
Dagdosis
mg/dag = mg/kg/dag × gewicht (kg)
Giften per dag
aantal = 24 h / doseerinterval (h)
Pond naar kilogram
kg = lb / 2,2
Concentratie van het infuus
eenheden/mL = eenheden in de zak / volume van de zak
Pompsnelheid
mL/h = dosis per uur / concentratie
Getitreerd infuus
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Dosis uit de pompsnelheid
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Eenheden
1 mg = 1000 mcg
2Oefenopgaven
1.Klinische farmacokinetiekGemiddeld
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een patiënt van 91 kg krijgt een theofyllineinfuus. De klaring is 0,04 L/kg/h. Welke infusiesnelheid R in mg/h geeft een steady-state-spiegel van 15 mg/L?
91 kgCL = 0,04 L/kg/hCss = 15 mg/L
R = mg/h
2.Klinische farmacokinetiekMoeilijk
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een infuus met vancomycin loopt met 125 mg/h zonder oplaaddosis. De klaring van de patiënt is 5 L/h en de halfwaardetijd is 8 uur. Wat is de spiegel C na 10 uur?
R = 125 mg/hCL = 5 L/ht½ = 8 ht = 10 h
C = mg/L
3.Farmaceutisch rekenenGemiddeld
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een flacon bevat ceftriaxone 1000 mg als poeder. Het oefenetiket zegt dat je 9,6 mL steriel water moet toevoegen; het poeder voegt 0,4 mL aan het volume toe. De voorgeschreven dosis is 750 mg. Welk volume V trek je op? Rond af op één decimaal.
1000 mg9,6 mL+0,4 mL750 mg
V = mL
4.Farmaceutisch rekenenMoeilijk
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Je hebt 150 g coal tar-zalf 5%. Hoeveel gram m coal tar-zalf 1% moet je toevoegen om een zalf van 3% te maken? Rond af op hele grammen.
150 g · 5%1%3%
m = g
5.Dosering bij kinderen en op de ICGemiddeld
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een oefenprotocol schrijft een heparinebolus van 70 eenheden/kg voor bij een patiënt van 62 kg. De flacon bevat 5 000 eenheden/mL. Welk volume V trek je op? Rond af op twee decimalen.
70 stuks/kg62 kg5 000 stuks/mL
V = mL
6.Dosering bij kinderen en op de ICMoeilijk
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een zak bevat dopamine 400 mg in 250 mL. Het voorschrift is 10 mcg/kg/min voor een patiënt van 79 kg. Op welke snelheid R zet je de pomp, in mL/h? Rond af op één decimaal.
400 mg/250 mL10 mcg/kg/min79 kg
R = mL/h
7.FarmacologieGemiddeld
A patient with insulin-treated diabetes is found unconscious with very low blood glucose. There is no IV access. Which drug can a trained helper give?
AOral glucose gel poured into the mouth
BIntramuscular adrenaline
CRapid-acting insulin under the skin
DGlucagon by injection or nasal spray
8.FarmacologieMoeilijk
Pasgeborenen die chlooramfenicol krijgen, kunnen het "grey baby syndrome" ontwikkelen. Wat is de belangrijkste reden?
AEen onrijpe glucuronidering in de lever laat het middel stapelen
BPasgeborenen maken antistoffen tegen het middel
CDe nier van de pasgeborene scheidt het middel te snel uit, dus er worden hogere doses gegeven
DChlooramfenicol wordt bij neonaten omgezet in vitamine K
3Oplossingen
1.Klinische farmacokinetiek
Antwoord: R = 54,6 mg/h
Klaring en volume: in steady state is de doseersnelheid gelijk aan de eliminatiesnelheid, dus de onderhoudssnelheid = CL × Css. Een oplaaddosis is LD = Vd × C/(S × F), met S de zoutfactor (fractie werkzaam geneesmiddel in het zout) en F de biologische beschikbaarheid (1 voor IV). Uit twee spiegels volgt k = ln(C₁/C₂)/Δt; bij een IV-bolus is Vd = dosis/C₀ en CL = k × Vd. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Klaring
CL = 0,04·91 = 3,64 L/h
Infusiesnelheid
R = 3,64·15 = 54,6 mg/h
Antwoord
R = 54,6 mg/h
2.Klinische farmacokinetiek
Antwoord: C = 14,49 mg/L
Een regime ontwerpen: bij snelle IV-doses daalt de spiegel tijdens het interval van piek naar dal, dus τ = ln(Cpiek/Cdal)/k en de dosis die de piek herstelt is Vd × (Cpiek − Cdal). De gemiddelde steady-state-spiegel is Css,gem = S·F·dosis/(CL·τ). Bij een infuus stijgt de spiegel als C = (R/CL)(1 − e−kt). Bij een geneesmiddel dat door de nieren wordt geklaard, wordt de dosis aangepast aan de creatinineklaring. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Steady-state-spiegel
Css = 125/5 = 25 mg/L
Snelheidsconstante
k = 0,693/8 = 0,08664 h⁻¹
Spiegel na de opgegeven tijd
C = 25·(1 − e−0,08664·10) = 14,49 mg/L
Antwoord
C = 14,49 mg/L
3.Farmaceutisch rekenen
Antwoord: V = 7,5 mL
Reconstitutie: het poeder neemt ruimte in, dus het eindvolume is het oplosmiddel plus het poedervolume. Concentratie = geneesmiddel in de flacon/eindvolume, en het toe te dienen volume = dosis/concentratie. Gebruik op een etiket met meerdere sterktes de concentratie die hoort bij de hoeveelheid oplosmiddel die je echt hebt toegevoegd. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Eindvolume
9,6 + 0,4 = 10 mL
Concentratie
1000/10 = 100 mg/mL
Toe te dienen volume
V = 750/100 = 7,5 mL
Antwoord
V = 7,5 mL
4.Farmaceutisch rekenen
Antwoord: m = 150 g
Kruisregel (alligatie): om een hogere sterkte H en een lagere sterkte L te mengen tot een doelsterkte T, neem je (T − L) delen van H en (H − T) delen van L. De delen staan kruiselings: elke voorraad krijgt de afstand van het doel tot de andere voorraad. Water of een neutrale basis telt als 0%. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Delen volgens de kruisregel
5%: 3 − 1 = 2 delen
1%: 5 − 3 = 2 delen
Schaal naar de hoeveelheid die je hebt
m = 150·2/2 = 150 g
Antwoord
m = 150 g
Controle: 150 g + 150 g = 300 g zalf van 3%.
5.Dosering bij kinderen en op de IC
Antwoord: V = 0,87 mL
Heparine- en insuline-infusen: concentratie = eenheden in de zak/volume van de zak (eenheden/mL). Pompsnelheid (mL/h) = eenheden per uur/concentratie, en eenheden per uur = mL/h × concentratie. Bij een voorschrift per kilogram bereken je eerst eenheden/h = eenheden/kg/h × gewicht. Een bolusvolume = benodigde eenheden/sterkte van de flacon. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Benodigde eenheden
70·62 = 4 340 stuks
Volume
V = 4340/5000 = 0,868 ≈ 0,87 mL
Antwoord
V = 0,87 mL
6.Dosering bij kinderen en op de IC
Antwoord: R = 29,6 mL/h
Getitreerde infusen: bepaal eerst de concentratie in mcg/mL (mg × 1000/mL). Bij een voorschrift per kilogram is mcg/min = mcg/kg/min × gewicht. Dan mL/h = mcg/min × 60/concentratie. Terugrekenend is mcg/kg/min = mL/h × concentratie/(60 × gewicht). De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Concentratie
400 mg = 400 000 mcg
400 000/250 = 1600 mcg/mL
Dosis per minuut en per uur
10·79 = 790 mcg/min
790·60 = 47400 mcg/h
Pompsnelheid
R = 47400/1600 = 29,63 ≈ 29,6 mL/h
Antwoord
R = 29,6 mL/h
7.Farmacologie
Antwoord: D · Glucagon by injection or nasal spray
Waarom dit het antwoord is
Glucagon breaks down liver glycogen and raises blood glucose. Nothing is given by mouth to an unconscious patient because of the risk of choking and aspiration.
Antwoord
D · Glucagon by injection or nasal spray
8.Farmacologie
Antwoord: A · Een onrijpe glucuronidering in de lever laat het middel stapelen
Waarom dit het antwoord is
Neonaten hebben een lage activiteit van glucuronyltransferase, dus chlooramfenicol wordt niet geconjugeerd en stapelt. Hoge spiegels veroorzaken circulatoire collaps met een grauwe huid. Het laat zien hoe onrijpe organen de farmacokinetiek veranderen.
Antwoord
A · Een onrijpe glucuronidering in de lever laat het middel stapelen