Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
t (s)v (m/s)t = ?12,5

Een auto die met 45 km/h rijdt, remt met een constante vertraging van 7 m/s² tot hij stilstaat. Hoelang duurt het remmen? Bereken t.

v₀ = 45 km/ha = −7 m/s²v = 0
t = s
2.KinematicaMoeilijk
t (s)v (m/s)9 s

Een tram vertrekt vanuit stilstand en versnelt 9 s lang met 2,5 m/s², rijdt daarna 22 s met constante snelheid en remt ten slotte af met 3 m/s² tot hij stilstaat. Vind de totale afstand s tussen de twee haltes.

a1 = 2,5 m/s²t1 = 9 st2 = 22 sa3 = −3 m/s²
s = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
θ = 30°a = ?m = 17 kg

Een blok van 17 kg glijdt een helling af die 30° met de horizontaal maakt. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,2. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het blok langs de helling.

m = 17 kgθ = 30°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
6 kg4 kgTF = 50 Nμ = 0,3

Twee blokken op een horizontale vloer zijn verbonden door een licht horizontaal touw. Een horizontale kracht van 50 N trekt aan het voorste blok van 4 kg; het blok van 6 kg wordt erachter meegesleept. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is voor beide blokken 0,3. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de spankracht T in het verbindingstouw.

m1 = 6 kgm2 = 4 kgF = 50 Nμ = 0,3g = 9,81 m/s²
T = N
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 14 m/sθ = ?R = 10 m

Een bal wordt vanaf vlakke grond gelanceerd met 14 m/s en moet 10 m verderop landen. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de kleinste van de twee mogelijke elevatiehoeken θ.

v₀ = 14 m/sR = 10 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.KogelbaanMoeilijk
h = 10 mv0​ = 29 m/s30°x = ?

Een bal wordt onder 30° boven de horizontaal vanaf de top van een 10 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.

v0 = 29 m/sθ = 30°h = 10 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.CirkelbewegingGemiddeld
r = 145 mvmax​ = ?

Een auto neemt een vlakke bocht met een straal van 145 m. De statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,7. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de hoogste snelheid vmax waarmee de auto de bocht kan nemen zonder te slippen.

r = 145 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.CirkelbewegingMoeilijk
θ = 12°naar het middelpuntvmax​ = ?

Een bocht met straal 80 m heeft een verkanting van 12°, en de statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,15. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de hoogste snelheid vmax waarmee een auto de bocht kan nemen zonder naar boven en naar buiten te glijden.

r = 80 mθ = 12°μs = 0,15g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.Arbeid en energieGemiddeld
0,2 kgk = 400 N/mh = ?

Een speelgoedlanceerder heeft een verticale veer met veerconstante 400 N/m. Er wordt een bal van 0,2 kg op gelegd, de veer wordt 8 cm ingedrukt en dan losgelaten. Vind, zonder luchtweerstand en zonder de massa van de veer, de hoogte h die de bal stijgt, gemeten vanaf zijn positie bij de ingedrukte veer.

m = 0,2 kgk = 400 N/mx = 8 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.Arbeid en energieMoeilijk
h = 1 mL = 2 mμ = 0,2k = 2500 N/m

Een blok van 0,5 kg wordt vanuit rust losgelaten op hoogte 1 m op een gladde helling. Onderaan steekt het een ruwe horizontale strook van 2 m over (μ = 0,2) en loopt daarna tegen een veer (k = 2500 N/m) op een glad oppervlak. Vind de maximale indrukking x van de veer.

m = 0,5 kgh = 1 mL = 2 mμ = 0,2k = 2500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Impuls en botsingenGemiddeld
5 kg11 m/s1 kg

Een karretje van 5 kg dat met 11 m/s rijdt, botst volkomen elastisch en frontaal op een stilstaand karretje van 1 kg op een wrijvingsloze baan. Bereken de snelheid v′2 van het tweede karretje na de botsing.

m1 = 5 kgm2 = 1 kgv1 = 11 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
1,5 kgv = ?20 g10°L = 1,4 m

Een kogel van 20 g wordt horizontaal afgevuurd in een blok van 1,5 kg dat aan lichte touwtjes van 1,4 m lang hangt, en blijft erin steken. De touwtjes zwaaien uit tot een grootste hoek van 10° met de verticaal. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de snelheid v van de kogel vóór de inslag.

m = 20 gM = 1,5 kgL = 1,4 mθ = 10°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
v = ?L = 2,4 mm = 9 kg

Een homogene slanke staaf met massa 9 kg en lengte 2,4 m is aan één uiteinde scharnierend bevestigd en wordt vanuit rust losgelaten in horizontale stand. Verwaarloos wrijving en gebruik g = 9,81 m/s². Bepaal de snelheid v van het vrije uiteinde als de staaf door de verticale stand zwaait.

m = 9 kgL = 2,4 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
520 m/s10 g0,8 mL = 1,5 m8 kg

Een homogene slanke staaf met massa 8 kg en lengte 1,5 m hangt in rust aan een wrijvingsloos draaipunt aan zijn bovenuiteinde. Een kogel van 10 g die horizontaal met 520 m/s beweegt, raakt de staaf 0,8 m onder het draaipunt en blijft erin zitten. Bepaal de hoeksnelheid ω van de staaf vlak na de botsing.

M = 8 kgL = 1,5 mm = 10 gv = 520 m/sd = 0,8 m
ω = rad/s
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
d1​ = 100 mmd2​ = 315 mm1450 rpmn2​ = ?

Een schijf van 100 mm met 1450 rpm drijft via een riem met 2,5 % slip een schijf van 315 mm aan. Bepaal het toerental n2 van de aangedreven schijf.

n1 = 1450 rpmd1 = 100 mmd2 = 315 mms = 2,5 %
n2 = rpm
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
A = 12B = 45C = 25D = 45

Een motor van 4 kW met 1440 rpm drijft tandwiel A (12 tanden) aan, dat ingrijpt in tandwiel B (45 tanden). Tandwiel C (25 tanden) op dezelfde as als B drijft tandwiel D (45 tanden) op de uitgaande as aan. Elke tandwielingrijping heeft een rendement van 95%. Vind het uitgaande koppel Tout.

P = 4 kWnin = 1440 rpmA = 12B = 45C = 25D = 45ηmesh = 95%
Tout = N·m
17.Veren en slingersGemiddeld
1 kgk = 420 N/mA = 18 cmx = 5 cm

Een massa van 1 kg aan een veer met k = 420 N/m trilt op een wrijvingsloos oppervlak met een amplitude van 18 cm. Vind de snelheid v als de massa 5 cm van de evenwichtsstand is.

m = 1 kgk = 420 N/mA = 18 cmx = 5 cm
v = m/s
18.Veren en slingersMoeilijk
t (s)x (cm)t = ?4,8

Een voorwerp voert een harmonische trilling uit met trillingstijd 0,6 s en amplitude 8 cm. Wat is de kortste tijd t die het nodig heeft om van de evenwichtsstand naar een uitwijking van 4,8 cm te gaan?

T = 0,6 sA = 8 cmx = 4,8 cm
t = s
19.Mechanische trillingenGemiddeld
k = 12 kN/mc = 80 N·s/mm = 15 kg

Een massa van 15 kg wordt gedragen door een veer met een stijfheid van 12 kN/m en een viskeuze demper met een dempingscoëfficiënt van 80 N·s/m. Vind de dempingsverhouding ζ.

m = 15 kgk = 12 kN/mc = 80 N·s/m
ζ =
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 80k2​ = 60k3​ = 80m = 50 kg

Een massa van 50 kg hangt aan veer k₃ = 80 kN/m. De bovenkant van k₃ zit vast aan een starre balk die aan twee veren naast elkaar hangt, k₁ = 80 kN/m en k₂ = 60 kN/m; de balk blijft horizontaal. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren en de balk. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.

m = 50 kgk1 = 80 kN/mk2 = 60 kN/mk3 = 80 kN/m
fn = Hz

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: t = 1,786 s

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Eenheden

v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s

Remtijd

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 12,5/7 = 1,786 s

Antwoord

t = 1,786 s
2.Kinematica

Antwoord: s = 680,6 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Topsnelheid

v = a1·t1 = 2,5·9 = 22,5 m/s

Afstand per fase

s1 = ½·2,5·9² = 101,3 m
s2 = 22,5·22 = 495 m
s3 = 22,5²/(2·3) = 84,38 m

Totale afstand

s = 101,3 + 495 + 84,38 = 680,6 m

Antwoord

s = 680,6 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 3,206 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs de helling

Langs de helling omlaag is positief.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Versnelling

a = 9,81·(sin 30° − 0,2·cos 30°) = 9,81·(0,5 − 0,1732) = 3,206 m/s²

Antwoord

a = 3,206 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: T = 30 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Hele systeem

a = (F − μ·(m1 + m2)·g)/(m1 + m2) = (50 − 29,43)/10 = 2,057 m/s²

Achterste blok apart

T = m1·(a + μ·g) = 6·(2,057 + 2,943) = 30 N

Antwoord

T = 30 N

Met dezelfde μ voor beide blokken valt de wrijving weg: T = F·m₁/(m₁ + m₂).

5.Kogelbaan

Antwoord: θ = 15,02 °

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Formule voor de worpafstand

R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·10/14² = 0,5005

Hoek

2θ = 30,03° → θ = 15,02°

Antwoord

θ = 15,02°

De andere oplossing is 90° − θ = 74,98°.

6.Kogelbaan

Antwoord: x = 88,74 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 29·cos 30° = 25,11 m/s
vy = v0·sin θ = 29·sin 30° = 14,5 m/s

Vliegtijd

Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.

0 = 10 + 14,5·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (14,5 + √(210,2 + 196,2))/9,81 = 3,533 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 25,11·3,533 = 88,74 m

Antwoord

x = 88,74 m
7.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 31,55 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Wrijving levert de centripetale kracht

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,7·9,81·145) = 31,55 m/s

Antwoord

vmax = 31,55 m/s (113,6 km/h)
8.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 17,14 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Krachtenevenwichten

De wrijving wijst de helling af.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Snelheid

v = √(80·9,81·0,3546/0,947) = 17,14 m/s

Antwoord

vmax = 17,14 m/s
(61,72 km/h)
9.Arbeid en energie

Antwoord: h = 0,6524 m

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Veerenergie

x = 8 cm = 0,08 m
½kx² = ½·400·0,08² = 1,28 J

Hoogte

m·g = 0,2·9,81 = 1,962 N
h = ½kx²/(mg) = 1,28/1,962 = 0,6524 m

Antwoord

h = 0,6524 m
10.Arbeid en energie

Antwoord: x = 4,852 cm

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Overgebleven energie na de ruwe strook

De helling is glad, dus alleen de strook neemt energie weg.

mgh − μmgL = 4,905·(1 − 0,2·2) = 2,943 J

Maximale indrukking

½kx² = 2,943 → x = √(2·2,943/2500) = 0,04852 m = 4,852 cm

Antwoord

x = 4,852 cm
11.Impuls en botsingen

Antwoord: v′2 = 18,33 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Elastische botsing met een stilstaand doel

Behoud van impuls en energie samen oplossen geeft deze twee resultaten.

v′1 = (5 − 1)/(5 + 1)·11 = 7,333 m/s
v′2 = 2·5/(5 + 1)·11 = 18,33 m/s

Antwoord

v′2 = 18,33 m/s
12.Impuls en botsingen

Antwoord: v = 49,1 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Stijging van het blok

h = L·(1 − cos θ) = 1,4·(1 − cos 10°) = 0,02127 m

Snelheid na de inslag

V = √(2·9,81·0,02127) = 0,646 m/s

Botsing

v = (m + M)·V/m = 1,52·0,646/0,02 = 49,1 m/s

Antwoord

v = 49,1 m/s
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: v = 8,404 m/s

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Afname van potentiële energie

m·g·L/2 = 9·9,81·1,2 = 105,9 J

Traagheidsmoment om het scharnier

IO = m·L²/3 = 9·2,4²/3 = 17,28 kg·m²

Energiebalans

½·IO·ω² = 105,9 → ω = √(2·105,9/17,28) = 3,502 rad/s
v = ω·L = 3,502·2,4 = 8,404 m/s

Antwoord

v = 8,404 m/s
14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: ω = 0,6926 rad/s

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Traagheidsmoment na de botsing

I = M·L²/3 + m·d² = 8·1,5²/3 + 0,01·0,8² = 6,006 kg·m²

Impulsmoment om het draaipunt

De kracht in het draaipunt gaat door het draaipunt, dus ze heeft er tijdens de botsing geen moment.

m·v·d = I·ω → ω = 0,01·520·0,8/6,006 = 0,6926 rad/s

Antwoord

ω = 0,6926 rad/s
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: n2 = 448,8 rpm

Riemaandrijvingen: zonder slip hebben beide schijven dezelfde omtreksnelheid v = π·d·n/60, dus n₁·d₁ = n₂·d₂ en de overbrengingsverhouding is d₂/d₁. Slip s maakt de aangedreven schijf iets langzamer: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). Het overgebrachte vermogen is P = (T₁ − T₂)·v, met T₁ de spanning in het trekkende deel en T₂ in het slappe deel. Wrijving beperkt de verhouding van de spanningen: T₁/T₂ = eμθ, waarbij θ de omspanningshoek in radialen op de kleinere schijf is; voor een open riem is θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)) met hartafstand C.

Toerental zonder slip

1450·100/315 = 460,3 rpm

Met slip

n2 = 460,3·0,975 = 448,8 rpm

Antwoord

n2 = 448,8 rpm
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: Tout = 161,6 N·m

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Uitgaand toerental

nout = 1440·(12/45)·(25/45) = 213,3 rpm
ωout = 2π·213,3/60 = 22,34 rad/s

Uitgaand vermogen en koppel

Pout = 4000·0,95² = 3610 W
Tout = Pout/ωout = 3610/22,34 = 161,6 N·m

Antwoord

Tout = 161,6 N·m
17.Veren en slingers

Antwoord: v = 3,544 m/s

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Hoekfrequentie

ω = √(420/1) = 20,49 rad/s

Snelheid bij x

v = ω·√(A² − x²) = 20,49·√(0,18² − 0,05²) = 3,544 m/s

Antwoord

v = 3,544 m/s
18.Veren en slingers

Antwoord: t = 0,06145 s

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Hoekfrequentie

ω = 2π/T = 2π/0,6 = 10,47 rad/s

Los op naar de tijd

0,6 = sin(ω·t) → ω·t = arcsin(0,6) = 0,6435 rad
t = 0,6435/10,47 = 0,06145 s

Antwoord

t = 0,06145 s
19.Mechanische trillingen

Antwoord: ζ = 0,09428

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritische demping

cc = 2·√(k·m) = 2·√(12000·15) = 848,5 N·s/m

Dempingsverhouding

ζ = c/cc = 80/848,5 = 0,09428

Antwoord

ζ = 0,09428

ζ < 1, dus het systeem is ondergedempt en trilt terwijl het uitdempt.

20.Mechanische trillingen

Antwoord: fn = 5,078 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Alleen k1 en k2 staan parallel. Dat paar staat in serie met k3, dus combineer ze via hun omgekeerde.

k12 = 80 + 60 = 140 kN/m
keq = 140·80/(140 + 80) = 50,91 kN/m

Eigenfrequentie

ωn = √(50909/50) = 31,91 rad/s
fn = 31,91/(2π) = 5,078 Hz

Antwoord

fn = 5,078 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics