Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
politiea = 3,5 m/s²auto21 m/s

Een auto die te hard rijdt met een constante 21 m/s, passeert een stilstaande politieauto. Op dat moment vertrekt de politieauto en versnelt eenparig met 3,5 m/s². Hoe ver van zijn startpunt haalt de politieauto de auto in? Vind d.

vcar = 21 m/sapolice = 3,5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematicaMoeilijk
t (s)v (m/s)5 s

Een tram vertrekt vanuit stilstand en versnelt 5 s lang met 2,5 m/s², rijdt daarna 23 s met constante snelheid en remt ten slotte af met 3 m/s² tot hij stilstaat. Vind de totale afstand s tussen de twee haltes.

a1 = 2,5 m/s²t1 = 5 st2 = 23 sa3 = −3 m/s²
s = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
5 kg20°F = 20 Nμ = 0,25

Een slee van 5 kg wordt over vlakke sneeuw getrokken door een touw onder 20° boven de horizontaal met een kracht van 20 N. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,25. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de versnelling a van de slee.

m = 5 kgF = 20 Nθ = 20°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
θ = 20°blokv₀ = 9 m/s

Een blok krijgt een duw, zodat het met een snelheid van 9 m/s een helling onder 20° op begint te glijden. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,2. Gebruik g = 9,81 m/s². Hoe ver d glijdt het langs de helling voordat het stopt?

v₀ = 9 m/sθ = 20°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
d = m
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = ?60°R = 90 m

Een bal wordt vanaf vlakke grond gelanceerd onder 60° boven de horizontaal en landt 90 m verderop. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de beginsnelheid v0.

θ = 60°R = 90 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.KogelbaanMoeilijk
h = 30 mv0​ = 13 m/s50°worpafstand

Een bal wordt onder 50° boven de horizontaal vanaf de top van een 30 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de vliegtijd t tot de bal de grond raakt.

v0 = 13 m/sθ = 50°h = 30 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.CirkelbewegingGemiddeld
L = 1,3 m35°

Een klein balletje aan een touwtje met lengte 1,3 m beweegt in een horizontale cirkel, zodat het touwtje een constante hoek van 35° met de verticaal maakt (een kegelslinger). Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de tijd T voor één omwenteling.

L = 1,3 mθ = 35°g = 9,81 m/s²
T = s
8.CirkelbewegingMoeilijk
θ = 15°naar het middelpuntvmax​ = ?

Een bocht met straal 50 m heeft een verkanting van 15°, en de statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,25. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de hoogste snelheid vmax waarmee een auto de bocht kan nemen zonder naar boven en naar buiten te glijden.

r = 50 mθ = 15°μs = 0,25g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.Arbeid en energieGemiddeld
0,1 kgk = 800 N/mh = ?

Een speelgoedlanceerder heeft een verticale veer met veerconstante 800 N/m. Er wordt een bal van 0,1 kg op gelegd, de veer wordt 5 cm ingedrukt en dan losgelaten. Vind, zonder luchtweerstand en zonder de massa van de veer, de hoogte h die de bal stijgt, gemeten vanaf zijn positie bij de ingedrukte veer.

m = 0,1 kgk = 800 N/mx = 5 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.Arbeid en energieMoeilijk
5 kg6 kgμ = 0,25d = 1 m

Een blok van 5 kg ligt op een ruwe horizontale tafel (μ = 0,25). Een licht touw loopt ervan over een gladde katrol aan de rand van de tafel naar een hangend blok van 6 kg. Het systeem wordt vanuit rust losgelaten. Vind de snelheid v van de blokken nadat het hangende blok 1 m is gezakt.

m1 = 5 kgm2 = 6 kgμ = 0,25d = 1 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Impuls en botsingenGemiddeld
2 kg26 m/s2 kgv′2​ = ?

Een projectiel van 4 kg dat horizontaal met 8 m/s beweegt, explodeert in twee brokstukken die langs dezelfde lijn bewegen. Het brokstuk van 2 kg gaat met 26 m/s vooruit. Vind de snelheid v′2 van het brokstuk van 2 kg (positief in de oorspronkelijke richting).

M = 4 kgu = 8 m/sm1 = 2 kgv′1 = 26 m/sm2 = 2 kg
v′2 = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
1200 kg13 m/s1000 kg21 m/sθ = ?

Op een kruispunt botst een auto van 1200 kg die met 13 m/s naar het oosten rijdt op een auto van 1000 kg die met 21 m/s naar het noorden rijdt. De auto’s haken in elkaar. Vind de richting θ van het wrak direct na de botsing, gemeten vanaf het oosten richting het noorden.

m1 = 1200 kgv1 = 13 m/s (E)m2 = 1000 kgv2 = 21 m/s (N)
θ = °
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
n = 1000 rpmTb​ = 130 N·mI = 35,5 kg·m²

Een vliegwiel met een traagheidsmoment van 35,5 kg·m² draait met 1000 rpm. Een rem oefent een constant wrijvingskoppel van 130 N·m uit. Hoe lang t duurt het voordat het stilstaat?

I = 35,5 kg·m²n = 1000 rpmTb = 130 N·m
t = s
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
3 m/sω

Een massieve cilinder met massa 3 kg rolt zonder slip met 3 m/s. Bepaal zijn rotatie-energie Erot.

m = 3 kgv = 3 m/sI = ½·m·r²
Erot = J
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
N1​ = 18N2​ = 40

Een motor van 7,5 kW die met 960 rpm draait, drijft een rondsel met 18 tanden aan, dat ingrijpt in een tandwiel met 40 tanden. Het tandwielpaar heeft een rendement van 96%. Bereken het koppel T1 op de motoras.

P = 7,5 kWn1 = 960 rpmN1 = 18N2 = 40η = 96%
T1 = N·m
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
A = 45B = 60C = 25D = 30

Een motor van 4 kW met 2900 rpm drijft tandwiel A (45 tanden) aan, dat ingrijpt in tandwiel B (60 tanden). Tandwiel C (25 tanden) op dezelfde as als B drijft tandwiel D (30 tanden) op de uitgaande as aan. Elke tandwielingrijping heeft een rendement van 97%. Vind het uitgaande koppel Tout.

P = 4 kWnin = 2900 rpmA = 45B = 60C = 25D = 30ηmesh = 97%
Tout = N·m
17.Veren en slingersGemiddeld
t (s)x (cm)1,45 s

Een massa van 3,4 kg aan een veer met k = 110 N/m wordt 5 cm in de positieve richting uitgetrokken en op t = 0 vanuit rust losgelaten. Vind de uitwijking x uit de evenwichtsstand op t = 1,45 s (met teken).

m = 3,4 kgk = 110 N/mA = 5 cmt = 1,45 s
x = cm
18.Veren en slingersMoeilijk
1 kgk = 170 N/mA = 5 cm

Een massa van 1 kg aan een veer met k = 170 N/m wordt 5 cm uit de evenwichtsstand getrokken en losgelaten. Bereken de maximale versnelling amax.

m = 1 kgk = 170 N/mA = 5 cm
amax = m/s²
19.Mechanische trillingenGemiddeld
tx40 mm2 perioden8,8 mm

Bij een uitslingerproef van een gedempt massa-veersysteem volgt op een uitwijkingspiek van 40 mm 2 perioden later een piek van 8,8 mm. Vind de dempingsverhouding ζ.

x0 = 40 mmx2 = 8,8 mmn = 2
ζ =
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 60k2​ = 30m = 50 kg

Een massa van 50 kg hangt aan twee veren die achter elkaar zitten (in serie): de bovenste veer heeft k₁ = 60 kN/m en de onderste k₂ = 30 kN/m. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.

m = 50 kgk1 = 60 kN/mk2 = 30 kN/m
fn = Hz

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: d = 252 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Gelijke afstanden

v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·21/3,5 = 12 s

Afstand

d = v·t = 21·12 = 252 m

Antwoord

d = 252 m

Op dat moment rijdt de politieauto met 2v = 42 m/s.

2.Kinematica

Antwoord: s = 344,8 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Topsnelheid

v = a1·t1 = 2,5·5 = 12,5 m/s

Afstand per fase

s1 = ½·2,5·5² = 31,25 m
s2 = 12,5·23 = 287,5 m
s3 = 12,5²/(2·3) = 26,04 m

Totale afstand

s = 31,25 + 287,5 + 26,04 = 344,8 m

Antwoord

s = 344,8 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 1,648 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Normaalkracht

N = m·g − F·sin θ = 49,05 − 20·sin 20° = 42,21 N

Horizontale krachten

m·a = F·cos θ − μ·N = 18,79 − 10,55
a = 8,241/5 = 1,648 m/s²

Antwoord

a = 1,648 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: d = 7,79 m

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Vertraging

Beide krachten wijzen de helling af; de massa valt weg.

a = 9,81·(sin 20° + 0,2·cos 20°) = 5,199 m/s²

Afstand

d = v₀²/(2a) = 9²/(2·5,199) = 7,79 m

Antwoord

d = 7,79 m
5.Kogelbaan

Antwoord: v0 = 31,93 m/s

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Los de formule voor de worpafstand op naar v₀

v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·90/sin 120°) = 31,93 m/s

Antwoord

v0 = 31,93 m/s
6.Kogelbaan

Antwoord: t = 3,688 s

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 13·cos 50° = 8,356 m/s
vy = v0·sin θ = 13·sin 50° = 9,959 m/s

Vliegtijd

Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.

0 = 30 + 9,959·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (9,959 + √(99,17 + 588,6))/9,81 = 3,688 s

Antwoord

t = 3,688 s
7.Cirkelbeweging

Antwoord: T = 2,07 s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Straal van de cirkel

r = L·sin θ = 1,3·sin 35° = 0,7456 m

Snelheid

Spankracht en zwaartekracht geven samen de kracht naar binnen: tan θ = v²/(r·g).

v = √(r·g·tan θ) = √(0,7456·9,81·tan 35°) = 2,263 m/s

Trillingstijd

T = 2π·r/v = 2π·0,7456/2,263 = 2,07 s

Antwoord

T = 2,07 s
8.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 16,5 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Krachtenevenwichten

De wrijving wijst de helling af.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Snelheid

v = √(50·9,81·0,5003/0,9012) = 16,5 m/s

Antwoord

vmax = 16,5 m/s
(59,4 km/h)
9.Arbeid en energie

Antwoord: h = 1,019 m

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Veerenergie

x = 5 cm = 0,05 m
½kx² = ½·800·0,05² = 1 J

Hoogte

m·g = 0,1·9,81 = 0,981 N
h = ½kx²/(mg) = 1/0,981 = 1,019 m

Antwoord

h = 1,019 m
10.Arbeid en energie

Antwoord: v = 2,911 m/s

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Vrijgekomen en verloren energie

m₂g·d = 58,86·1 = 58,86 J
μ·m₁g·d = 0,25·49,05·1 = 12,26 J

Kinetische energie van beide blokken

½(m₁ + m₂)v² = 46,6 → v = √(2·46,6/11) = 2,911 m/s

Antwoord

v = 2,911 m/s
11.Impuls en botsingen

Antwoord: v′2 = −10 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Impuls vooraf

p = M·u = 4·8 = 32 kg·m/s

Impuls achteraf

32 = 2·26 + 2·v′2
v′2 = (32 − 52)/2 = −10 m/s

Antwoord

v′2 = −10 m/s

Het minteken betekent dat het tweede brokstuk naar achteren vliegt.

12.Impuls en botsingen

Antwoord: θ = 53,39 °

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Impulscomponenten

px = 1200·13 = 15600 kg·m/s
py = 1000·21 = 21000 kg·m/s

Richting

tan θ = py/px = 1,346 → θ = 53,39°

Antwoord

θ = 53,39°
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: t = 28,6 s

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Hoeksnelheid

ω = 2π·1000/60 = 104,7 rad/s

Vertraging en tijd

α = Tb/I = 130/35,5 = 3,662 rad/s²
t = ω/α = 104,7/3,662 = 28,6 s

Antwoord

t = 28,6 s
14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: Erot = 6,75 J

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Translatie- en rotatiedelen

Etrans = ½·m·v² = ½·3·3² = 13,5 J
Erot = ½·I·ω² = ½·0,5·m·r²·(v/r)² = 0,5·13,5 = 6,75 J

Antwoord

Erot = 6,75 J
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: T1 = 74,6 N·m

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Motorkoppel

ω₁ = 2π·960/60 = 100,5 rad/s
T1 = P/ω₁ = 7500/100,5 = 74,6 N·m

Antwoord

T1 = 74,6 N·m
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: Tout = 19,83 N·m

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Uitgaand toerental

nout = 2900·(45/60)·(25/30) = 1813 rpm
ωout = 2π·1813/60 = 189,8 rad/s

Uitgaand vermogen en koppel

Pout = 4000·0,97² = 3764 W
Tout = Pout/ωout = 3764/189,8 = 19,83 N·m

Antwoord

Tout = 19,83 N·m
17.Veren en slingers

Antwoord: x = −1,917 cm

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Hoekfrequentie

ω = √(110/3,4) = 5,688 rad/s
ω·t = 5,688·1,45 = 8,248 rad

Verplaatsing

x = A·cos(ω·t) = 5·cos(8,248) = −1,917 cm

Antwoord

x = −1,917 cm
18.Veren en slingers

Antwoord: amax = 8,5 m/s²

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Hoekfrequentie

ω = √(170/1) = 13,04 rad/s

Maximale versnelling

amax = A·ω² = 0,05·13,04² = 8,5 m/s²

Antwoord

amax = 8,5 m/s²
19.Mechanische trillingen

Antwoord: ζ = 0,1196

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmisch decrement

δ = (1/2)·ln(40/8,8) = 0,7571

Dempingsverhouding

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,7571/√(39,48 + 0,5731) = 0,1196

Antwoord

ζ = 0,1196
20.Mechanische trillingen

Antwoord: fn = 3,183 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Veren in serie dragen dezelfde kracht en hun doorbuigingen tellen op, dus ze combineren via hun omgekeerde: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/60 + 1/30 → keq = 60·30/(60 + 30) = 20 kN/m

Eigenfrequentie

ωn = √(20000/50) = 20 rad/s
fn = 20/(2π) = 3,183 Hz

Antwoord

fn = 3,183 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics