Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
t (s)v (m/s)1,1 s22,22

Een bestuurster die met 80 km/h rijdt, ziet een obstakel. Haar reactietijd is 1,1 s, waarna de auto remt met een constante vertraging van 4 m/s². Vind de totale stopafstand d vanaf het moment dat ze het obstakel ziet.

v₀ = 80 km/htr = 1,1 sa = −4 m/s²
d = m
2.KinematicaMoeilijk
v₀ = 7 m/s25 m

Een bal wordt met 7 m/s recht omhoog gegooid vanaf de rand van een dak 25 m boven de grond. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de grootste hoogte hmax boven de grond.

v₀ = 7 m/sh₀ = 25 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
θ = 40°a = ?m = 19 kg

Een blok van 19 kg glijdt een wrijvingsloze helling af die 40° met de horizontaal maakt. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het blok langs de helling.

m = 19 kgθ = 40°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 3 kg4 kgμ = 0,1

Een blok van 3 kg op een horizontale tafel is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol verbonden met een hangende massa van 4 kg. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en tafel is 0,1. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.

m1 = 3 kgm2 = 4 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 20 m/sθ = ?R = 25 m

Een bal wordt vanaf vlakke grond gelanceerd met 20 m/s en moet 25 m verderop landen. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de kleinste van de twee mogelijke elevatiehoeken θ.

v₀ = 20 m/sR = 25 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.KogelbaanMoeilijk
h = 30 mv0​ = 11 m/s20°v = ?

Een bal wordt gelanceerd met 11 m/s onder 20° boven de horizontaal vanaf de top van een klif van 30 m. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de snelheid v waarmee hij de grond raakt.

v₀ = 11 m/sθ = 20°h = 30 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.CirkelbewegingGemiddeld
r = 110 mvmax​ = ?

Een auto neemt een vlakke bocht met een straal van 110 m. De statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,3. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de hoogste snelheid vmax waarmee de auto de bocht kan nemen zonder te slippen.

r = 110 mμs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.CirkelbewegingMoeilijk
θ = 20°naar het middelpuntvmax​ = ?

Een bocht met straal 80 m heeft een verkanting van 20°, en de statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,3. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de hoogste snelheid vmax waarmee een auto de bocht kan nemen zonder naar boven en naar buiten te glijden.

r = 80 mθ = 20°μs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.Arbeid en energieGemiddeld
0,05 kgk = 800 N/mh = ?

Een speelgoedlanceerder heeft een verticale veer met veerconstante 800 N/m. Er wordt een bal van 0,05 kg op gelegd, de veer wordt 8 cm ingedrukt en dan losgelaten. Vind, zonder luchtweerstand en zonder de massa van de veer, de hoogte h die de bal stijgt, gemeten vanaf zijn positie bij de ingedrukte veer.

m = 0,05 kgk = 800 N/mx = 8 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.Arbeid en energieMoeilijk
h = 20 mR = 5 mN = ?

Een karretje van 1 kg wordt vanuit rust losgelaten op een hoogte van 20 m op een gladde baan die uitkomt in een verticale looping met straal 5 m. Vind de normaalkracht N die de baan bovenaan de looping op het karretje uitoefent.

m = 1 kgh = 20 mR = 5 mg = 9,81 m/s²
N = N
11.Impuls en botsingenGemiddeld
2 kg3 m/s2,5 kg

Een karretje van 2 kg dat met 3 m/s rijdt, botst volkomen elastisch en frontaal op een stilstaand karretje van 2,5 kg op een wrijvingsloze baan. Bereken de snelheid v′1 van het eerste karretje na de botsing (positief in de oorspronkelijke richting).

m1 = 2 kgm2 = 2,5 kgv1 = 3 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
22 m/s4 m/s

Een bal van 0,6 kg raakt een muur met 22 m/s en kaatst recht terug met 4 m/s. Het contact duurt 40 ms. Bereken de grootte van de stoot J die de muur aan de bal geeft.

m = 0,6 kgvin = 22 m/svout = 4 m/sΔt = 40 ms
J = N·s
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
ω = ?L = 1,2 mm = 5 kg

Een homogene slanke staaf met massa 5 kg en lengte 1,2 m is aan één uiteinde scharnierend bevestigd en wordt vanuit rust losgelaten in horizontale stand. Verwaarloos wrijving en gebruik g = 9,81 m/s². Bepaal de hoeksnelheid ω van de staaf als hij door de verticale stand zwaait.

m = 5 kgL = 1,2 mg = 9,81 m/s²
ω = rad/s
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
θ = 35°vs = 9,5 m

Een holle bol begint vanuit rust en rolt zonder slip van een helling die 35° met het horizontale vlak maakt. Gebruik g = 9,81 m/s². Zijn straal is 0,1 m. Bepaal zijn hoeksnelheid ω nadat hij 9,5 m langs de helling is gerold.

θ = 35°s = 9,5 mI = (2/3)·m·r²g = 9,81 m/s²r = 0,1 m
ω = rad/s
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
d1​ = 200 mmd2​ = 400 mm960 rpmT1​ = 400 NT2​ = 100 NP = ?

Een riem loopt op een aandrijvende schijf van 200 mm met 960 rpm. De spanning is 400 N in het trekkende deel en 100 N in het slappe deel. Bepaal het overgebrachte vermogen P, in kW.

d1 = 200 mmn1 = 960 rpmT1 = 400 NT2 = 100 N
P = kW
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
A = 32B = 36C = 15D = 36

Een motor van 3 kW met 1450 rpm drijft tandwiel A (32 tanden) aan, dat ingrijpt in tandwiel B (36 tanden). Tandwiel C (15 tanden) op dezelfde as als B drijft tandwiel D (36 tanden) op de uitgaande as aan. Elke tandwielingrijping heeft een rendement van 97%. Vind het uitgaande koppel Tout.

P = 3 kWnin = 1450 rpmA = 32B = 36C = 15D = 36ηmesh = 97%
Tout = N·m
17.Veren en slingersGemiddeld
L = 2,2 m

Een mathematische slinger heeft een lengte van 2,2 m. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de slingertijd T bij kleine uitwijkingen.

L = 2,2 mg = 9,81 m/s²
T = s
18.Veren en slingersMoeilijk
2,5 kgk = 1400 N/m400 m/s

Een kogel van 8 g die met 400 m/s beweegt, treft een blok van 2,5 kg dat op een wrijvingsloos oppervlak ligt en blijft erin steken. Het blok is bevestigd aan een horizontale veer met k = 1400 N/m. Vind de amplitude A van de trilling die ontstaat, in cm.

m = 8 gv = 400 m/sM = 2,5 kgk = 1400 N/m
A = cm
19.Mechanische trillingenGemiddeld
k = 150 kN/mζ = 0,5m = 40 kg

Een massa van 40 kg aan een veer met een stijfheid van 150 kN/m heeft een viskeuze demper die een dempingsverhouding van 0,5 geeft. Vind de gedempte eigenfrequentie fd van de vrije trilling in Hz.

m = 40 kgk = 150 kN/mζ = 0,5
fd = Hz
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 20k2​ = 100k3​ = 10m = 40 kg

Een massa van 40 kg hangt aan veer k₃ = 10 kN/m. De bovenkant van k₃ zit vast aan een starre balk die aan twee veren naast elkaar hangt, k₁ = 20 kN/m en k₂ = 100 kN/m; de balk blijft horizontaal. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren en de balk. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.

m = 40 kgk1 = 20 kN/mk2 = 100 kN/mk3 = 10 kN/m
fn = Hz

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: d = 86,17 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Eenheden

v₀ = 80/3,6 = 22,22 m/s

Reactieafstand

d1 = v₀·tr = 22,22·1,1 = 24,44 m

Remweg

d2 = v₀²/(2a) = 22,22²/(2·4) = 61,73 m

Totaal

d = 24,44 + 61,73 = 86,17 m

Antwoord

d = 86,17 m
2.Kinematica

Antwoord: hmax = 27,5 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Stijging boven het dak

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 7²/(2·9,81) = 2,497 m

Hoogte boven de grond

hmax = 25 + 2,497 = 27,5 m

Antwoord

hmax = 27,5 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 6,306 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs de helling

Langs de helling omlaag is positief.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Versnelling

a = 9,81·(sin 40° − 0·cos 40°) = 9,81·(0,6428 − 0) = 6,306 m/s²

Antwoord

a = 6,306 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: T = 18,5 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Versnelling van het systeem

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (39,24 − 2,943)/7 = 5,185 m/s²

Spankracht uit het blok op de tafel

T − μ·m1·g = m1·a
T = 3·5,185 + 2,943 = 18,5 N

Antwoord

T = 18,5 N
5.Kogelbaan

Antwoord: θ = 18,91 °

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Formule voor de worpafstand

R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·25/20² = 0,6131

Hoek

2θ = 37,82° → θ = 18,91°

Antwoord

θ = 18,91°

De andere oplossing is 90° − θ = 71,09°.

6.Kogelbaan

Antwoord: v = 26,64 m/s

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

vx = 11·cos 20° = 10,34 m/s
vy0 = 11·sin 20° = 3,762 m/s

Verticale snelheid bij de inslag

Energie, of v² = v₀² + 2as in de verticale richting.

vy = √(3,762² + 2·9,81·30) = 24,55 m/s

Inslagsnelheid

v = √(10,34² + 24,55²) = 26,64 m/s

Antwoord

v = 26,64 m/s

Controleer met energie: v² = v₀² + 2gh.

7.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 17,99 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Wrijving levert de centripetale kracht

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,3·9,81·110) = 17,99 m/s

Antwoord

vmax = 17,99 m/s (64,77 km/h)
8.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 24,19 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Krachtenevenwichten

De wrijving wijst de helling af.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Snelheid

v = √(80·9,81·0,6239/0,8371) = 24,19 m/s

Antwoord

vmax = 24,19 m/s
(87,07 km/h)
9.Arbeid en energie

Antwoord: h = 5,219 m

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Veerenergie

x = 8 cm = 0,08 m
½kx² = ½·800·0,08² = 2,56 J

Hoogte

m·g = 0,05·9,81 = 0,4905 N
h = ½kx²/(mg) = 2,56/0,4905 = 5,219 m

Antwoord

h = 5,219 m
10.Arbeid en energie

Antwoord: N = 29,43 N

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d). Op een cirkelbaan moet de nettokracht naar het middelpunt gelijk zijn aan mv²/r.

Snelheid bovenaan

v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(20 − 10) = 196,2 m²/s²

Krachten bovenaan

m·g = 1·9,81 = 9,81 N
N = mv²/R − mg = 1·196,2/5 − 9,81 = 29,43 N

Antwoord

N = 29,43 N

Het karretje komt er net rond als h = 2,5R; dan is N = 0 bovenaan.

11.Impuls en botsingen

Antwoord: v′1 = −0,3333 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Elastische botsing met een stilstaand doel

Behoud van impuls en energie samen oplossen geeft deze twee resultaten.

v′1 = (2 − 2,5)/(2 + 2,5)·3 = −0,3333 m/s
v′2 = 2·2/(2 + 2,5)·3 = 2,667 m/s

Antwoord

v′1 = −0,3333 m/s

Het minteken betekent dat het eerste karretje terugkaatst.

12.Impuls en botsingen

Antwoord: J = 15,6 N·s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Verandering van de impuls

J = m·Δv = 0,6·(4 + 22) = 15,6 N·s

Antwoord

J = 15,6 N·s
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: ω = 4,952 rad/s

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Afname van potentiële energie

m·g·L/2 = 5·9,81·0,6 = 29,43 J

Traagheidsmoment om het scharnier

IO = m·L²/3 = 5·1,2²/3 = 2,4 kg·m²

Energiebalans

½·IO·ω² = 29,43 → ω = √(2·29,43/2,4) = 4,952 rad/s

Antwoord

ω = 4,952 rad/s
14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: ω = 80,09 rad/s

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Gezakte hoogte

h = s·sin θ = 9,5·sin 35° = 5,449 m

Energiebalans bij rollen

Rollen zonder slip: ω = v/r, en wrijving verricht geen arbeid in het contactpunt.

m·g·h = ½·m·v²·(1 + 0,6667)
v = √(2·9,81·5,449/1,667) = 8,009 m/s
ω = v/r = 8,009/0,1 = 80,09 rad/s

Antwoord

ω = 80,09 rad/s
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: P = 3,016 kW

Riemaandrijvingen: zonder slip hebben beide schijven dezelfde omtreksnelheid v = π·d·n/60, dus n₁·d₁ = n₂·d₂ en de overbrengingsverhouding is d₂/d₁. Slip s maakt de aangedreven schijf iets langzamer: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). Het overgebrachte vermogen is P = (T₁ − T₂)·v, met T₁ de spanning in het trekkende deel en T₂ in het slappe deel. Wrijving beperkt de verhouding van de spanningen: T₁/T₂ = eμθ, waarbij θ de omspanningshoek in radialen op de kleinere schijf is; voor een open riem is θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)) met hartafstand C.

Riemsnelheid

v = 10,05 m/s

Vermogen

P = (400 − 100)·10,05 = 3016 W = 3,016 kW

Antwoord

P = 3,016 kW
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: Tout = 50,19 N·m

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Uitgaand toerental

nout = 1450·(32/36)·(15/36) = 537 rpm
ωout = 2π·537/60 = 56,24 rad/s

Uitgaand vermogen en koppel

Pout = 3000·0,97² = 2823 W
Tout = Pout/ωout = 2823/56,24 = 50,19 N·m

Antwoord

Tout = 50,19 N·m
17.Veren en slingers

Antwoord: T = 2,975 s

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Slingertijd

T = 2π·√(2,2/9,81) = 2,975 s

Antwoord

T = 2,975 s
18.Veren en slingers

Antwoord: A = 5,4 cm

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Snelheid na de inslag

V = m·v/(m + M) = 0,008·400/2,508 = 1,276 m/s

Hoekfrequentie

ω = √(k/(m + M)) = √(1400/2,508) = 23,63 rad/s

Amplitude

A = V/ω = 1,276/23,63 = 0,054 m = 5,4 cm

Antwoord

A = 5,4 cm
19.Mechanische trillingen

Antwoord: fd = 8,44 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Ongedempte eigenfrequentie

ωn = √(150000/40) = 61,24 rad/s
fn = 61,24/(2π) = 9,746 Hz

Gedempte eigenfrequentie

fd = fn·√(1 − ζ²) = 9,746·√(1 − 0,5²) = 8,44 Hz

Antwoord

fd = 8,44 Hz
20.Mechanische trillingen

Antwoord: fn = 2,418 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Alleen k1 en k2 staan parallel. Dat paar staat in serie met k3, dus combineer ze via hun omgekeerde.

k12 = 20 + 100 = 120 kN/m
keq = 120·10/(120 + 10) = 9,231 kN/m

Eigenfrequentie

ωn = √(9231/40) = 15,19 rad/s
fn = 15,19/(2π) = 2,418 Hz

Antwoord

fn = 2,418 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics