Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
t (s)v (m/s)2,778 s12,5

Een auto die met 45 km/h rijdt, remt met een constante vertraging van 4,5 m/s² tot hij stilstaat. Bereken de remweg s.

v₀ = 45 km/ha = −4,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematicaMoeilijk
t (s)v (m/s)7 s

Een tram vertrekt vanuit stilstand en versnelt 7 s lang met 1,5 m/s², rijdt daarna 15 s met constante snelheid en remt ten slotte af met 3,5 m/s² tot hij stilstaat. Vind de totale afstand s tussen de twee haltes.

a1 = 1,5 m/s²t1 = 7 st2 = 15 sa3 = −3,5 m/s²
s = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
θ = 40°a = ?m = 16 kg

Een blok van 16 kg glijdt een helling af die 40° met de horizontaal maakt. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,3. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het blok langs de helling.

m = 16 kgθ = 40°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 4,5 kg5,5 kgμ = 0,2

Een blok van 4,5 kg op een horizontale tafel is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol verbonden met een hangende massa van 5,5 kg. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en tafel is 0,2. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.

m1 = 4,5 kgm2 = 5,5 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
T = N
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 38 m/s30°x = ?

Een bal wordt onder 30° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.

v0 = 38 m/sθ = 30°g = 9,81 m/s²
x = m
6.KogelbaanMoeilijk
17 mv0​ = 32 m/s70°x = ?

Een bal wordt vanaf de grond gegooid met 32 m/s onder 70° boven de horizontaal. Hij landt op weg omlaag op het platte dak van een gebouw van 17 m hoog. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de horizontale afstand x van het lanceerpunt tot het punt waar hij landt.

v₀ = 32 m/sθ = 70°hroof = 17 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.CirkelbewegingGemiddeld
r = 75 mvmax​ = ?

Een auto neemt een vlakke bocht met een straal van 75 m. De statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,5. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de hoogste snelheid vmax waarmee de auto de bocht kan nemen zonder te slippen.

r = 75 mμs = 0,5g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.CirkelbewegingMoeilijk
r = 1,4 mv = 4,5 m/s

Een bal van 1,5 kg aan een touw van 1,4 m wordt rondgeslingerd in een verticale cirkel. In het laagste punt beweegt hij met 4,5 m/s. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw in het laagste punt.

m = 1,5 kgr = 1,4 mv = 4,5 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.Arbeid en energieGemiddeld
54 km/h6°800 kg

Een auto van 800 kg rijdt met een constante 54 km/h een helling van 6° op. Luchtweerstand en rolweerstand samen bedragen 300 N. Vind het vermogen P dat de wielen moeten leveren, in kW.

m = 800 kgθ = 6°Fr = 300 Nv = 54 km/hg = 9,81 m/s²
P = kW
10.Arbeid en energieMoeilijk
h = 5 mL = 2,5 mμ = 0,2k = 2000 N/m

Een blok van 10 kg wordt vanuit rust losgelaten op hoogte 5 m op een gladde helling. Onderaan steekt het een ruwe horizontale strook van 2,5 m over (μ = 0,2) en loopt daarna tegen een veer (k = 2000 N/m) op een glad oppervlak. Vind de maximale indrukking x van de veer.

m = 10 kgh = 5 mL = 2,5 mμ = 0,2k = 2000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Impuls en botsingenGemiddeld
3 kgv = ?20 gh = 8 cm

Een kogel van 20 g wordt horizontaal afgevuurd in een houten blok van 3 kg dat aan lichte touwtjes hangt, en blijft erin steken. Het blok zwaait omhoog tot het 8 cm hoger is dan aan het begin. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de snelheid v van de kogel vóór de inslag.

m = 20 gM = 3 kgh = 8 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
1600 kg12 m/s1100 kg16 m/sv′ = ?

Op een kruispunt botst een auto van 1600 kg die met 12 m/s naar het oosten rijdt op een auto van 1100 kg die met 16 m/s naar het noorden rijdt. De auto’s haken in elkaar. Vind de snelheid v′ van het wrak direct na de botsing.

m1 = 1600 kgv1 = 12 m/s (E)m2 = 1100 kgv2 = 16 m/s (N)
v′ = m/s
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
v = ?L = 2,4 mm = 3 kg

Een homogene slanke staaf met massa 3 kg en lengte 2,4 m is aan één uiteinde scharnierend bevestigd en wordt vanuit rust losgelaten in horizontale stand. Verwaarloos wrijving en gebruik g = 9,81 m/s². Bepaal de snelheid v van het vrije uiteinde als de staaf door de verticale stand zwaait.

m = 3 kgL = 2,4 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
0,65 m0,15 mn1​ = 50 rpm

Een persoon staat op een wrijvingsloze draaitafel en houdt in elke hand een halter van 5,5 kg, 0,65 m van de as. De persoon en de draaitafel hebben samen een traagheidsmoment van 5 kg·m² om de as. Ze draaien met 50 rpm en trekken dan de halters in tot 0,15 m van de as. Beschouw de halters als puntmassa’s. Bepaal het nieuwe toerental n2 in rpm.

I0 = 5 kg·m²m = 2 × 5,5 kgr1 = 0,65 mr2 = 0,15 mn1 = 50 rpm
n2 = rpm
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
N1​ = 12N2​ = 45

Een motor van 15 kW die met 1440 rpm draait, drijft een rondsel met 12 tanden aan, dat ingrijpt in een tandwiel met 45 tanden. Verwaarloos verliezen. Bereken het uitgaande koppel T2 op de as van het tandwiel.

P = 15 kWn1 = 1440 rpmN1 = 12N2 = 45η = 100%
T2 = N·m
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
A = 12B = 32C = 12D = 25

Een motor van 1,5 kW met 960 rpm drijft tandwiel A (12 tanden) aan, dat ingrijpt in tandwiel B (32 tanden). Tandwiel C (12 tanden) op dezelfde as als B drijft tandwiel D (25 tanden) op de uitgaande as aan. Elke tandwielingrijping heeft een rendement van 96%. Vind het uitgaande koppel Tout.

P = 1,5 kWnin = 960 rpmA = 12B = 32C = 12D = 25ηmesh = 96%
Tout = N·m
17.Veren en slingersGemiddeld
L = 1,7 mT = 4,25 s

Een astronaut op een andere planeet merkt dat een mathematische slinger van 1,7 m lang bij kleine uitslagen een trillingstijd van 4,25 s heeft. Vind de valversnelling g op die planeet.

L = 1,7 mT = 4,25 s
g = m/s²
18.Veren en slingersMoeilijk
mk = 220 N/mA = 16 cmx = 1 cm

Een massa aan een veer met k = 220 N/m trilt op een wrijvingsloos oppervlak met een amplitude van 16 cm. Vind de kinetische energie K als de massa 1 cm van de evenwichtsstand is.

k = 220 N/mA = 16 cmx = 1 cm
K = J
19.Mechanische trillingenGemiddeld
k = 200 kN/mc = 4000 N·s/mm = 500 kg

Een massa van 500 kg wordt gedragen door een veer met een stijfheid van 200 kN/m en een viskeuze demper met een dempingscoëfficiënt van 4000 N·s/m. Vind de dempingsverhouding ζ.

m = 500 kgk = 200 kN/mc = 4000 N·s/m
ζ =
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 20k2​ = 10m = 5 kg

Een massa van 5 kg hangt aan twee veren die achter elkaar zitten (in serie): de bovenste veer heeft k₁ = 20 kN/m en de onderste k₂ = 10 kN/m. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.

m = 5 kgk1 = 20 kN/mk2 = 10 kN/m
fn = Hz

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: s = 17,36 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Eenheden

v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s

Remweg

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 12,5²/(2·4,5) = 17,36 m

Antwoord

s = 17,36 m
2.Kinematica

Antwoord: s = 210 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Topsnelheid

v = a1·t1 = 1,5·7 = 10,5 m/s

Afstand per fase

s1 = ½·1,5·7² = 36,75 m
s2 = 10,5·15 = 157,5 m
s3 = 10,5²/(2·3,5) = 15,75 m

Totale afstand

s = 36,75 + 157,5 + 15,75 = 210 m

Antwoord

s = 210 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 4,051 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs de helling

Langs de helling omlaag is positief.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Versnelling

a = 9,81·(sin 40° − 0,3·cos 40°) = 9,81·(0,6428 − 0,2298) = 4,051 m/s²

Antwoord

a = 4,051 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: T = 29,14 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Versnelling van het systeem

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (53,96 − 8,829)/10 = 4,513 m/s²

Spankracht uit het blok op de tafel

T − μ·m1·g = m1·a
T = 4,5·4,513 + 8,829 = 29,14 N

Antwoord

T = 29,14 N
5.Kogelbaan

Antwoord: x = 127,5 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 38·cos 30° = 32,91 m/s
vy = v0·sin θ = 38·sin 30° = 19 m/s

Vliegtijd

Start en landing op dezelfde hoogte: t = 2vy/g.

t = 2·19/9,81 = 3,874 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 32,91·3,874 = 127,5 m

Antwoord

x = 127,5 m
6.Kogelbaan

Antwoord: x = 60,2 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

vx = 10,94 m/s, vy = 30,07 m/s

Tijd tot de landing op het dak

Grootste wortel: de bal daalt.

17 = 30,07·t − 4,905·t²
t = (30,07 + √(30,07² − 2·9,81·17))/9,81 = 5,5 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 10,94·5,5 = 60,2 m

Antwoord

x = 60,2 m
7.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 19,18 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Wrijving levert de centripetale kracht

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,5·9,81·75) = 19,18 m/s

Antwoord

vmax = 19,18 m/s (69,05 km/h)
8.Cirkelbeweging

Antwoord: T = 36,41 N

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Krachten in het laagste punt

Naar het middelpunt (omhoog) is positief.

T − m·g = m·v²/r
T = 1,5·9,81 + 1,5·4,5²/1,4 = 14,71 + 21,7 = 36,41 N

Antwoord

T = 36,41 N
9.Arbeid en energie

Antwoord: P = 16,81 kW

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d). Vermogen is kracht maal snelheid: P = F·v.

Aandrijfkracht

m·g = 800·9,81 = 7848 N
mg·sin θ = 7848·sin 6° = 820,3 N
F = 820,3 + 300 = 1120 N

Vermogen

v = 54/3,6 = 15 m/s
P = F·v = 1120·15 = 16805 W = 16,81 kW

Antwoord

P = 16,81 kW
10.Arbeid en energie

Antwoord: x = 66,44 cm

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Overgebleven energie na de ruwe strook

De helling is glad, dus alleen de strook neemt energie weg.

mgh − μmgL = 98,1·(5 − 0,2·2,5) = 441,5 J

Maximale indrukking

½kx² = 441,5 → x = √(2·441,5/2000) = 0,6644 m = 66,44 cm

Antwoord

x = 66,44 cm
11.Impuls en botsingen

Antwoord: v = 189,2 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Zwaai na de inslag

V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,08) = 1,253 m/s

Botsing

m·v = (m + M)·V → v = (0,02 + 3)·1,253/0,02 = 189,2 m/s

Antwoord

v = 189,2 m/s
12.Impuls en botsingen

Antwoord: v′ = 9,647 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Impulscomponenten

px = 1600·12 = 19200 kg·m/s
py = 1100·16 = 17600 kg·m/s

Snelheid van het wrak

v′ = √(px² + py²)/(m1 + m2) = 26046/2700 = 9,647 m/s

Antwoord

v′ = 9,647 m/s
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: v = 8,404 m/s

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Afname van potentiële energie

m·g·L/2 = 3·9,81·1,2 = 35,32 J

Traagheidsmoment om het scharnier

IO = m·L²/3 = 3·2,4²/3 = 5,76 kg·m²

Energiebalans

½·IO·ω² = 35,32 → ω = √(2·35,32/5,76) = 3,502 rad/s
v = ω·L = 3,502·2,4 = 8,404 m/s

Antwoord

v = 8,404 m/s
14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: n2 = 91,92 rpm

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Traagheidsmomenten

I1 = 5 + 2·5,5·0,65² = 9,648 kg·m²
I2 = 5 + 2·5,5·0,15² = 5,247 kg·m²

Behoud van impulsmoment

n2 = n1·I1/I2 = 50·9,648/5,247 = 91,92 rpm

Antwoord

n2 = 91,92 rpm

De kinetische energie neemt toe: de extra energie komt van de arbeid die de persoon verricht bij het intrekken van de halters.

15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: T2 = 373 N·m

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Motorkoppel

ω₁ = 2π·1440/60 = 150,8 rad/s
T1 = P/ω₁ = 15000/150,8 = 99,47 N·m

Uitgaand koppel

T2 = 99,47·45/12·1 = 373 N·m

Antwoord

T2 = 373 N·m
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: Tout = 76,39 N·m

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Uitgaand toerental

nout = 960·(12/32)·(12/25) = 172,8 rpm
ωout = 2π·172,8/60 = 18,1 rad/s

Uitgaand vermogen en koppel

Pout = 1500·0,96² = 1382 W
Tout = Pout/ωout = 1382/18,1 = 76,39 N·m

Antwoord

Tout = 76,39 N·m
17.Veren en slingers

Antwoord: g = 3,716 m/s²

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Los g op

g = 4π²·L/T² = 4π²·1,7/4,25² = 3,716 m/s²

Antwoord

g = 3,716 m/s²
18.Veren en slingers

Antwoord: K = 2,805 J

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Totale energie

E = ½·k·A² = ½·220·0,16² = 2,816 J

Veerenergie bij x

U = ½·k·x² = ½·220·0,01² = 0,011 J

Kinetische energie

K = 2,816 − 0,011 = 2,805 J

Antwoord

K = 2,805 J
19.Mechanische trillingen

Antwoord: ζ = 0,2

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritische demping

cc = 2·√(k·m) = 2·√(200000·500) = 20000 N·s/m

Dempingsverhouding

ζ = c/cc = 4000/20000 = 0,2

Antwoord

ζ = 0,2

ζ < 1, dus het systeem is ondergedempt en trilt terwijl het uitdempt.

20.Mechanische trillingen

Antwoord: fn = 5,812 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Veren in serie dragen dezelfde kracht en hun doorbuigingen tellen op, dus ze combineren via hun omgekeerde: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/20 + 1/10 → keq = 20·10/(20 + 10) = 6,667 kN/m

Eigenfrequentie

ωn = √(6667/5) = 36,51 rad/s
fn = 36,51/(2π) = 5,812 Hz

Antwoord

fn = 5,812 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics