Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
politiea = 4,5 m/s²auto33 m/s

Een auto die te hard rijdt met een constante 33 m/s, passeert een stilstaande politieauto. Op dat moment vertrekt de politieauto en versnelt eenparig met 4,5 m/s². Hoe ver van zijn startpunt haalt de politieauto de auto in? Vind d.

vcar = 33 m/sapolice = 4,5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematicaMoeilijk
t (s)v (m/s)4 s

Een tram vertrekt vanuit stilstand en versnelt 4 s lang met 1 m/s², rijdt daarna 23 s met constante snelheid en remt ten slotte af met 4 m/s² tot hij stilstaat. Vind de totale afstand s tussen de twee haltes.

a1 = 1 m/s²t1 = 4 st2 = 23 sa3 = −4 m/s²
s = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
θ = 35°a = ?m = 18 kg

Een blok van 18 kg glijdt een helling af die 35° met de horizontaal maakt. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,25. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het blok langs de helling.

m = 18 kgθ = 35°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 8,5 kg5,5 kggeen wrijving

Een blok van 8,5 kg op een horizontale tafel is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol verbonden met een hangende massa van 5,5 kg. De tafel is wrijvingsloos. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.

m1 = 8,5 kgm2 = 5,5 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
T = N
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 32 m/s70°x = ?

Een bal wordt onder 70° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.

v0 = 32 m/sθ = 70°g = 9,81 m/s²
x = m
6.KogelbaanMoeilijk
h = 50 mv0​ = 19 m/s55°x = ?

Een bal wordt onder 55° boven de horizontaal vanaf de top van een 50 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.

v0 = 19 m/sθ = 55°h = 50 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.CirkelbewegingGemiddeld
r = 2,3 mω = ?

In een rotor op de kermis staan de deelnemers tegen de wand van een verticale cilinder met straal 2,3 m. Als die snel genoeg draait, zakt de vloer weg en houdt de wrijving hen omhoog. De statische wrijvingscoëfficiënt is 0,7. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de kleinste hoeksnelheid ω in rad/s.

r = 2,3 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
ω = rad/s
8.CirkelbewegingMoeilijk
r = 0,7 mv = 4 m/s

Een bal van 1,8 kg aan een touw van 0,7 m wordt rondgeslingerd in een verticale cirkel. In het laagste punt beweegt hij met 4 m/s. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw in het laagste punt.

m = 1,8 kgr = 0,7 mv = 4 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.Arbeid en energieGemiddeld
30°L = 2 m0,5 kg

Een bal van 0,5 kg hangt aan een licht touwtje met lengte 2 m. Hij wordt opzij getrokken tot het touwtje 30° maakt met de verticaal en vanuit rust losgelaten. Vind de spankracht T in het touwtje als de bal het laagste punt passeert.

m = 0,5 kgL = 2 mθ = 30°g = 9,81 m/s²
T = N
10.Arbeid en energieMoeilijk
h = 3,5 mL = 1,5 mμ = 0,15k = 500 N/m

Een blok van 0,5 kg wordt vanuit rust losgelaten op hoogte 3,5 m op een gladde helling. Onderaan steekt het een ruwe horizontale strook van 1,5 m over (μ = 0,15) en loopt daarna tegen een veer (k = 500 N/m) op een glad oppervlak. Vind de maximale indrukking x van de veer.

m = 0,5 kgh = 3,5 mL = 1,5 mμ = 0,15k = 500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Impuls en botsingenGemiddeld
800 kg10 m/s1200 kg

Een auto van 800 kg die met 10 m/s rijdt, botst op een stilstaande auto van 1200 kg en de twee haken in elkaar. Hoeveel kinetische energie ΔK gaat er bij de botsing verloren?

m1 = 800 kgv1 = 10 m/sm2 = 1200 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Impuls en botsingenMoeilijk
1700 kg22 m/s1900 kg24 m/sθ = ?

Op een kruispunt botst een auto van 1700 kg die met 22 m/s naar het oosten rijdt op een auto van 1900 kg die met 24 m/s naar het noorden rijdt. De auto’s haken in elkaar. Vind de richting θ van het wrak direct na de botsing, gemeten vanaf het oosten richting het noorden.

m1 = 1700 kgv1 = 22 m/s (E)m2 = 1900 kgv2 = 24 m/s (N)
θ = °
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
n = 900 rpmT = 500 N·m

Een motor levert een koppel van 500 N·m bij 900 rpm. Bepaal zijn uitgangsvermogen P in kW.

T = 500 N·mn = 900 rpm
P = kW
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
8,5 m/sω

Een dunne ring met massa 12 kg rolt zonder slip met 8,5 m/s. Welk percentage p van zijn totale kinetische energie is rotatie-energie?

m = 12 kgv = 8,5 m/sI = m·r²
p = %
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
N1​N2​ = ?

Twee evenwijdige assen liggen 250 mm uit elkaar. Ze moeten worden verbonden met een paar rechte tandwielen met een module van 4 mm en een vertraging van 4 : 1. Hoeveel tanden N2 moet het tandwiel hebben?

a = 250 mmm = 4 mmi = 4
N2 =
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
A = 20B = 32C = 15D = 25

In een meertraps tandwieloverbrenging drijft tandwiel A (20 tanden) op de ingaande as, die met 960 rpm draait, tandwiel B (32 tanden) aan. Tandwiel C (15 tanden) zit vast op dezelfde as als B en drijft tandwiel D (25 tanden) op de uitgaande as aan. Bereken het uitgaande toerental nout.

nin = 960 rpmA = 20B = 32C = 15D = 25
nout = rpm
17.Veren en slingersGemiddeld
2,4 kgk = 390 N/mA = 9 cmx = 8 cm

Een massa van 2,4 kg aan een veer met k = 390 N/m trilt op een wrijvingsloos oppervlak met een amplitude van 9 cm. Vind de snelheid v als de massa 8 cm van de evenwichtsstand is.

m = 2,4 kgk = 390 N/mA = 9 cmx = 8 cm
v = m/s
18.Veren en slingersMoeilijk
1,2 kgk = 420 N/m

Een massa van 1,2 kg wordt aan het onderste uiteinde van een onbelaste verticale veer met k = 420 N/m gehangen en vanuit rust losgelaten. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de grootste snelheid vmax van de massa.

m = 1,2 kgk = 420 N/mg = 9,81 m/s²
vmax = m/s
19.Mechanische trillingenGemiddeld
tx10 mm2 perioden5,3 mm

Bij een uitslingerproef van een gedempt massa-veersysteem volgt op een uitwijkingspiek van 10 mm 2 perioden later een piek van 5,3 mm. Vind de dempingsverhouding ζ.

x0 = 10 mmx2 = 5,3 mmn = 2
ζ =
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 5k2​ = 30m = 5 kg

Een massa van 5 kg hangt aan twee veren naast elkaar (parallel), met stijfheden k₁ = 5 kN/m en k₂ = 30 kN/m. De massa blijft horizontaal. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.

m = 5 kgk1 = 5 kN/mk2 = 30 kN/m
fn = Hz

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: d = 484 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Gelijke afstanden

v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·33/4,5 = 14,67 s

Afstand

d = v·t = 33·14,67 = 484 m

Antwoord

d = 484 m

Op dat moment rijdt de politieauto met 2v = 66 m/s.

2.Kinematica

Antwoord: s = 102 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Topsnelheid

v = a1·t1 = 1·4 = 4 m/s

Afstand per fase

s1 = ½·1·4² = 8 m
s2 = 4·23 = 92 m
s3 = 4²/(2·4) = 2 m

Totale afstand

s = 8 + 92 + 2 = 102 m

Antwoord

s = 102 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 3,618 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs de helling

Langs de helling omlaag is positief.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Versnelling

a = 9,81·(sin 35° − 0,25·cos 35°) = 9,81·(0,5736 − 0,2048) = 3,618 m/s²

Antwoord

a = 3,618 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: T = 32,76 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Versnelling van het systeem

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (53,96 − 0)/14 = 3,854 m/s²

Spankracht uit het blok op de tafel

T − μ·m1·g = m1·a
T = 8,5·3,854 + 0 = 32,76 N

Antwoord

T = 32,76 N
5.Kogelbaan

Antwoord: x = 67,1 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 32·cos 70° = 10,94 m/s
vy = v0·sin θ = 32·sin 70° = 30,07 m/s

Vliegtijd

Start en landing op dezelfde hoogte: t = 2vy/g.

t = 2·30,07/9,81 = 6,131 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 10,94·6,131 = 67,1 m

Antwoord

x = 67,1 m
6.Kogelbaan

Antwoord: x = 56,14 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 19·cos 55° = 10,9 m/s
vy = v0·sin θ = 19·sin 55° = 15,56 m/s

Vliegtijd

Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.

0 = 50 + 15,56·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (15,56 + √(242,2 + 981))/9,81 = 5,152 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 10,9·5,152 = 56,14 m

Antwoord

x = 56,14 m
7.Cirkelbeweging

Antwoord: ω = 2,468 rad/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Krachten op een deelnemer

N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g

Hoeksnelheid

ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,7·2,3)) = 2,468 rad/s

Antwoord

ω = 2,468 rad/s
8.Cirkelbeweging

Antwoord: T = 58,8 N

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Krachten in het laagste punt

Naar het middelpunt (omhoog) is positief.

T − m·g = m·v²/r
T = 1,8·9,81 + 1,8·4²/0,7 = 17,66 + 41,14 = 58,8 N

Antwoord

T = 58,8 N
9.Arbeid en energie

Antwoord: T = 6,219 N

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d). Op een cirkelbaan moet de nettokracht naar het middelpunt gelijk zijn aan mv²/r.

Snelheid onderaan

v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·2·(1 − cos 30°) = 5,257 m²/s²

Krachten onderaan

m·g = 0,5·9,81 = 4,905 N
T = mg + mv²/L = 4,905 + 0,5·5,257/2 = 6,219 N

Antwoord

T = 6,219 N

Controle: T = mg(3 − 2cos θ) = 6,219 N.

10.Arbeid en energie

Antwoord: x = 25,35 cm

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Overgebleven energie na de ruwe strook

De helling is glad, dus alleen de strook neemt energie weg.

mgh − μmgL = 4,905·(3,5 − 0,15·1,5) = 16,06 J

Maximale indrukking

½kx² = 16,06 → x = √(2·16,06/500) = 0,2535 m = 25,35 cm

Antwoord

x = 25,35 cm
11.Impuls en botsingen

Antwoord: ΔK = 24000 J

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Gemeenschappelijke snelheid

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 800·10/2000 = 4 m/s

Kinetische energie vóór en na

Kbefore = ½·800·10² = 40000 J
Kafter = ½·2000·4² = 16000 J

Verloren energie

ΔK = 40000 − 16000 = 24000 J

Antwoord

ΔK = 24000 J

De verloren energie gaat naar vervorming, warmte en geluid.

12.Impuls en botsingen

Antwoord: θ = 50,64 °

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Impulscomponenten

px = 1700·22 = 37400 kg·m/s
py = 1900·24 = 45600 kg·m/s

Richting

tan θ = py/px = 1,219 → θ = 50,64°

Antwoord

θ = 50,64°
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: P = 47,12 kW

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Hoeksnelheid

ω = 2π·900/60 = 94,25 rad/s

Vermogen

P = T·ω = 500·94,25 = 47124 W = 47,12 kW

Antwoord

P = 47,12 kW
14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: p = 50 %

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Translatie- en rotatiedelen

Etrans = ½·m·v² = ½·12·8,5² = 433,5 J
Erot = ½·I·ω² = ½·1·m·r²·(v/r)² = 1·433,5 = 433,5 J

Aandeel van de rotatie

p = 433,5/867·100% = c/(1 + c)·100% = 50%

Antwoord

p = 50 %

Het aandeel hangt alleen van de vorm af, niet van de massa of de snelheid.

15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: N2 = 100

Tandwielgeometrie: de module m bepaalt de tandgrootte. Een tandwiel met N tanden heeft een steekcirkeldiameter d = m·N, twee ingrijpende tandwielen hebben dezelfde module, en hun hartafstand is a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2. De omtreksnelheid op de steekcirkel is v = π·d·n/60, en de tangentiële tandkracht volgt uit het koppel: Ft = 2T/d.

Totaal aantal tanden

N1 + N2 = 2a/m = 2·250/4 = 125

Verdeel volgens de verhouding

N1 = 125/(1 + 4) = 25
N2 = 4·25 = 100

Antwoord

N2 = 100
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: nout = 360 rpm

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Eerste trap

nB = 960·20/32 = 600 rpm = nC

Tweede trap

nout = 600·15/25 = 360 rpm

Antwoord

nout = 360 rpm

totale overbrengingsverhouding = 2,667 : 1

17.Veren en slingers

Antwoord: v = 0,5256 m/s

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Hoekfrequentie

ω = √(390/2,4) = 12,75 rad/s

Snelheid bij x

v = ω·√(A² − x²) = 12,75·√(0,09² − 0,08²) = 0,5256 m/s

Antwoord

v = 0,5256 m/s
18.Veren en slingers

Antwoord: vmax = 0,5244 m/s

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Evenwichtsstand en amplitude

x₀ = m·g/k = 1,2·9,81/420 = 0,02803 m = A

Grootste snelheid

De snelheid is het grootst in de evenwichtsstand.

ω = √(420/1,2) = 18,71 rad/s
vmax = A·ω = 0,02803·18,71 = 0,5244 m/s

Antwoord

vmax = 0,5244 m/s
19.Mechanische trillingen

Antwoord: ζ = 0,05046

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmisch decrement

δ = (1/2)·ln(10/5,3) = 0,3174

Dempingsverhouding

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,3174/√(39,48 + 0,1008) = 0,05046

Antwoord

ζ = 0,05046
20.Mechanische trillingen

Antwoord: fn = 13,32 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Veren naast elkaar hebben dezelfde doorbuiging en hun krachten tellen op, dus hun stijfheden tellen gewoon op: k = k1 + k2.

keq = 5 + 30 = 35 kN/m

Eigenfrequentie

ωn = √(35000/5) = 83,67 rad/s
fn = 83,67/(2π) = 13,32 Hz

Antwoord

fn = 13,32 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics