Dynamica: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Cirkelbeweging

Centripetale versnelling
a = v²/r = ω²·r
Centripetale kracht
F = m·v²/r
Hoeksnelheid
ω = v/r = 2π/T
Vlakke bocht, wrijving
vmax = √(μ·g·r)

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Rotatie van een star lichaam

Traagheidsmomenten om G
staaf mL²/12, schijf ½mR², ring mR², massieve bol (2/5)mR², holle bol (2/3)mR²
Stelling van Steiner
I = IG + m·d²
Traagheidsstraal
I = m·k²
Staaf om zijn uiteinde
I = mL²/3
Bewegingsvergelijking
ΣM = I·α
Snelheid in rad/s
ω = 2π·n/60
Kinetische energie
E = ½·I·ω²
Arbeid en vermogen
W = T·θ, P = T·ω
Rollen zonder slip
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Impulsmoment
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Botsing om een draaipunt
m·v·d = I·ω

Methode

  1. Kies de as: een vast draaipunt, of het zwaartepunt bij rollende lichamen.
  2. Bepaal het traagheidsmoment om die as uit de standaardresultaten, met I = IG + m·d² voor een verschoven as.
  3. Kies de methode: ΣM = I·α voor versnellingen en krachten, energie (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) voor snelheden, impulsmoment voor botsingen en plotselinge veranderingen.
  4. Verbind lineaire en hoekbeweging met v = ω·r en a = α·r, en reken rpm om naar rad/s.

Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Ingrijpende tandwielen
n1·N1 = n2·N2
Koppel
T2 = T1·(N2/N1)·η
Vermogen
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Meertraps overbrenging
totale overbrengingsverhouding = product van de trapverhoudingen

Veren en slingers

Massa aan een veer
T = 2π·√(m/k)
Slinger
T = 2π·√(L/g)
Hoekfrequentie
ω = √(k/m) = 2π/T
Maximale snelheid en versnelling
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energie
E = ½·k·A²

Mechanische trillingen

Eigenfrequentie
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Uit de statische doorbuiging
ωn = √(g/δst)
Kritische demping
cc = 2√(km) = 2mωn
Dempingsverhouding
ζ = c/cc
Gedempte eigenfrequentie
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmisch decrement
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Veren parallel
k = k1 + k2
Veren in serie
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
politiea = 3 m/s²auto28 m/s

Een auto die te hard rijdt met een constante 28 m/s, passeert een stilstaande politieauto. Op dat moment vertrekt de politieauto en versnelt eenparig met 3 m/s². Hoe ver van zijn startpunt haalt de politieauto de auto in? Vind d.

vcar = 28 m/sapolice = 3 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematicaMoeilijk
v₀ = 5 m/s30 m

Een bal wordt met 5 m/s recht omhoog gegooid vanaf de rand van een dak 30 m boven de grond. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de grootste hoogte hmax boven de grond.

v₀ = 5 m/sh₀ = 30 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Wetten van NewtonGemiddeld
25 kg20°F = 90 Nμ = 0,3

Een slee van 25 kg wordt over vlakke sneeuw getrokken door een touw onder 20° boven de horizontaal met een kracht van 90 N. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,3. Gebruik g = 9,81 m/s². Vind de versnelling a van de slee.

m = 25 kgF = 90 Nθ = 20°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 2,5 kg3,5 kgμ = 0,25

Een blok van 2,5 kg op een horizontale tafel is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol verbonden met een hangende massa van 3,5 kg. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en tafel is 0,25. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw.

m1 = 2,5 kgm2 = 3,5 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
T = N
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 30 m/s45°worpafstandH = ?

Een bal wordt onder 45° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de maximale hoogte H die de bal bereikt.

v0 = 30 m/sθ = 45°g = 9,81 m/s²
H = m
6.KogelbaanMoeilijk
h = 50 mv0​ = 19 m/s55°worpafstand

Een bal wordt onder 55° boven de horizontaal vanaf de top van een 50 m hoge klif weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de vliegtijd t tot de bal de grond raakt.

v0 = 19 m/sθ = 55°h = 50 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.CirkelbewegingGemiddeld
r = 20 mvmax​ = ?

Een auto neemt een vlakke bocht met een straal van 20 m. De statische wrijvingscoëfficiënt tussen banden en weg is 0,7. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de hoogste snelheid vmax waarmee de auto de bocht kan nemen zonder te slippen.

r = 20 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.CirkelbewegingMoeilijk
r = 0,8 mv = 4 m/s

Een bal van 1 kg aan een touw van 0,8 m wordt rondgeslingerd in een verticale cirkel. In het laagste punt beweegt hij met 4 m/s. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de spankracht T in het touw in het laagste punt.

m = 1 kgr = 0,8 mv = 4 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.Arbeid en energieGemiddeld
40°d = 10 mμ = 0,25

Een blok glijdt vanuit rust een helling af onder 40° met de horizontaal. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,25. Vind de snelheid v nadat het 10 m langs de helling is gegleden.

θ = 40°μ = 0,25d = 10 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Arbeid en energieMoeilijk
h = 2 mL = 4 mμ = 0,15k = 5000 N/m

Een blok van 5 kg wordt vanuit rust losgelaten op hoogte 2 m op een gladde helling. Onderaan steekt het een ruwe horizontale strook van 4 m over (μ = 0,15) en loopt daarna tegen een veer (k = 5000 N/m) op een glad oppervlak. Vind de maximale indrukking x van de veer.

m = 5 kgh = 2 mL = 4 mμ = 0,15k = 5000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Impuls en botsingenGemiddeld
3,5 kg4 m/s4,5 kg

Een karretje van 3,5 kg dat met 4 m/s rijdt, botst volkomen elastisch en frontaal op een stilstaand karretje van 4,5 kg op een wrijvingsloze baan. Bereken de snelheid v′1 van het eerste karretje na de botsing (positief in de oorspronkelijke richting).

m1 = 3,5 kgm2 = 4,5 kgv1 = 4 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Impuls en botsingenMoeilijk
1400 kg17 m/s1300 kg22 m/sv′ = ?

Op een kruispunt botst een auto van 1400 kg die met 17 m/s naar het oosten rijdt op een auto van 1300 kg die met 22 m/s naar het noorden rijdt. De auto’s haken in elkaar. Vind de snelheid v′ van het wrak direct na de botsing.

m1 = 1400 kgv1 = 17 m/s (E)m2 = 1300 kgv2 = 22 m/s (N)
v′ = m/s
13.Rotatie van een star lichaamGemiddeld
L = 1,3 mm = 3 kgα

Een homogene slanke staaf met massa 3 kg en lengte 1,3 m is aan één uiteinde scharnierend bevestigd en wordt horizontaal vastgehouden. Hij wordt vanuit rust losgelaten. Gebruik g = 9,81 m/s². Bepaal de versnelling atip van het vrije uiteinde vlak na het loslaten.

m = 3 kgL = 1,3 mg = 9,81 m/s²
atip = m/s²
14.Rotatie van een star lichaamMoeilijk
schijf: 8 kgring: 20 kgn1​ = 200 rpm

Een homogene massieve schijf (massa 8 kg, straal 0,5 m) draait vrij met 200 rpm om een verticale wrijvingsloze as. Een dunne ring met massa 20 kg en dezelfde straal wordt vanuit rust op de schijf laten vallen, gecentreerd op de as, en de twee gaan snel samen draaien. Hoeveel kinetische energie ΔE gaat er in het proces verloren?

Mdisc = 8 kgMring = 20 kgR = 0,5 mn1 = 200 rpm
ΔE = J
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingenGemiddeld
d1​ = 100 mmd2​ = 300 mm1500 rpmT1​ = 500 NT2​ = 150 NP = ?

Een riem loopt op een aandrijvende schijf van 100 mm met 1500 rpm. De spanning is 500 N in het trekkende deel en 150 N in het slappe deel. Bepaal het overgebrachte vermogen P, in kW.

d1 = 100 mmn1 = 1500 rpmT1 = 500 NT2 = 150 N
P = kW
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingenMoeilijk
A = 15B = 72C = 18D = ?

In een samengestelde tandwieloverbrenging draait tandwiel A (15 tanden) op de ingaande as met 2880 rpm en drijft tandwiel B (72 tanden) aan. Tandwiel C (18 tanden) zit vast op dezelfde as als B en drijft tandwiel D op de uitgaande as aan. De uitgaande as moet met 216 rpm draaien. Hoeveel tanden ND moet tandwiel D hebben?

nin = 2880 rpmA = 15B = 72C = 18nout = 216 rpm
ND =
17.Veren en slingersGemiddeld
L = 2,5 m

Een mathematische slinger heeft een lengte van 2,5 m. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de slingertijd T bij kleine uitwijkingen.

L = 2,5 mg = 9,81 m/s²
T = s
18.Veren en slingersMoeilijk
1,1 kgk = 200 N/mA = 11 cm

Een massa van 1,1 kg aan een veer met k = 200 N/m wordt 11 cm uit de evenwichtsstand getrokken en losgelaten. Bereken de maximale versnelling amax.

m = 1,1 kgk = 200 N/mA = 11 cm
amax = m/s²
19.Mechanische trillingenGemiddeld
k = 2 kN/mc = 110 N·s/mm = 10 kg

Een massa van 10 kg wordt gedragen door een veer met een stijfheid van 2 kN/m en een viskeuze demper met een dempingscoëfficiënt van 110 N·s/m. Vind de dempingsverhouding ζ.

m = 10 kgk = 2 kN/mc = 110 N·s/m
ζ =
20.Mechanische trillingenMoeilijk
k1​ = 15k2​ = 10m = 5 kg

Een massa van 5 kg hangt aan twee veren naast elkaar (parallel), met stijfheden k₁ = 15 kN/m en k₂ = 10 kN/m. De massa blijft horizontaal. Verwaarloos demping en de massa’s van de veren. Vind de eigenfrequentie fn van de verticale trilling in Hz.

m = 5 kgk1 = 15 kN/mk2 = 10 kN/m
fn = Hz

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: d = 522,7 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Gelijke afstanden

v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·28/3 = 18,67 s

Afstand

d = v·t = 28·18,67 = 522,7 m

Antwoord

d = 522,7 m

Op dat moment rijdt de politieauto met 2v = 56 m/s.

2.Kinematica

Antwoord: hmax = 31,27 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Stijging boven het dak

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 5²/(2·9,81) = 1,274 m

Hoogte boven de grond

hmax = 30 + 1,274 = 31,27 m

Antwoord

hmax = 31,27 m
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 0,8093 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Normaalkracht

N = m·g − F·sin θ = 245,3 − 90·sin 20° = 214,5 N

Horizontale krachten

m·a = F·cos θ − μ·N = 84,57 − 64,34
a = 20,23/25 = 0,8093 m/s²

Antwoord

a = 0,8093 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: T = 17,88 N

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Versnelling van het systeem

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (34,34 − 6,131)/6 = 4,701 m/s²

Spankracht uit het blok op de tafel

T − μ·m1·g = m1·a
T = 2,5·4,701 + 6,131 = 17,88 N

Antwoord

T = 17,88 N
5.Kogelbaan

Antwoord: H = 22,94 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 30·cos 45° = 21,21 m/s
vy = v0·sin θ = 30·sin 45° = 21,21 m/s

Hoogste punt

Bovenaan is de verticale snelheid nul: vy² = 2gH.

H = vy²/(2g) = 21,21²/(2·9,81) = 22,94 m

Antwoord

H = 22,94 m
6.Kogelbaan

Antwoord: t = 5,152 s

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 19·cos 55° = 10,9 m/s
vy = v0·sin θ = 19·sin 55° = 15,56 m/s

Vliegtijd

Los y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 op voor de positieve wortel.

0 = 50 + 15,56·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (15,56 + √(242,2 + 981))/9,81 = 5,152 s

Antwoord

t = 5,152 s
7.Cirkelbeweging

Antwoord: vmax = 11,72 m/s

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Wrijving levert de centripetale kracht

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,7·9,81·20) = 11,72 m/s

Antwoord

vmax = 11,72 m/s (42,19 km/h)
8.Cirkelbeweging

Antwoord: T = 29,81 N

Eenparige cirkelbeweging: een voorwerp dat met snelheid v over een cirkel met straal r beweegt, versnelt naar het middelpunt met a = v²/r, dus het heeft een resulterende kracht naar binnen nodig: F = m·v²/r. Die kracht wordt geleverd door iets echts: wrijving, spankracht, zwaartekracht of een normaalkracht.

Krachten in het laagste punt

Naar het middelpunt (omhoog) is positief.

T − m·g = m·v²/r
T = 1·9,81 + 1·4²/0,8 = 9,81 + 20 = 29,81 N

Antwoord

T = 29,81 N
9.Arbeid en energie

Antwoord: v = 9,41 m/s

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Energiebalans langs de helling

Het blok zakt een hoogte d·sin θ terwijl de wrijving μmg·cos θ·d wegneemt. De massa valt weg.

½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·10·(0,6428 − 0,25·0,766)) = 9,41 m/s

Antwoord

v = 9,41 m/s
10.Arbeid en energie

Antwoord: x = 16,57 cm

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Overgebleven energie na de ruwe strook

De helling is glad, dus alleen de strook neemt energie weg.

mgh − μmgL = 49,05·(2 − 0,15·4) = 68,67 J

Maximale indrukking

½kx² = 68,67 → x = √(2·68,67/5000) = 0,1657 m = 16,57 cm

Antwoord

x = 16,57 cm
11.Impuls en botsingen

Antwoord: v′1 = −0,5 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Elastische botsing met een stilstaand doel

Behoud van impuls en energie samen oplossen geeft deze twee resultaten.

v′1 = (3,5 − 4,5)/(3,5 + 4,5)·4 = −0,5 m/s
v′2 = 2·3,5/(3,5 + 4,5)·4 = 3,5 m/s

Antwoord

v′1 = −0,5 m/s

Het minteken betekent dat het eerste karretje terugkaatst.

12.Impuls en botsingen

Antwoord: v′ = 13,78 m/s

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Impulscomponenten

px = 1400·17 = 23800 kg·m/s
py = 1300·22 = 28600 kg·m/s

Snelheid van het wrak

v′ = √(px² + py²)/(m1 + m2) = 37208/2700 = 13,78 m/s

Antwoord

v′ = 13,78 m/s
13.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: atip = 14,71 m/s²

Rotatie om een vaste as: de som van de momenten om de as is gelijk aan I·α (ΣM = I·α), net zoals ΣF = m·a bij translatie. In energievorm verricht een koppel T dat over een hoek θ (in radialen) draait arbeid T·θ, wat de kinetische energie ½·I·ω² verandert; de zwaartekracht voegt m·g·Δh van het zwaartepunt toe of haalt dat weg. Het vermogen is P = T·ω.

Momenten om het scharnier

Op het moment van loslaten is ω = 0, dus er is geen middelpuntzoekende versnelling en het midden versnelt recht naar beneden.

m·g·L/2 = (m·L²/3)·α → α = 3g/(2L) = 3·9,81/(2·1,3) = 11,32 rad/s²

Versnelling van het vrije uiteinde

atip = α·L = 11,32·1,3 = 14,71 m/s²

Antwoord

atip = 14,71 m/s²

atip = 1,5·g voor elke lengte: het vrije uiteinde valt sneller dan een losgelaten steen.

14.Rotatie van een star lichaam

Antwoord: ΔE = 182,8 J

Rollen en impulsmoment: een lichaam dat zonder slip rolt, heeft v = ω·r, dus zijn kinetische energie is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Langs een helling geeft dat a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). Als er geen extern moment om een as werkt, blijft het impulsmoment om die as constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, ook als er kinetische energie verloren gaat.

Traagheidsmomenten

I1 = ½·8·0,5² = 1 kg·m²
I2 = 20·0,5² = 5 kg·m²

Behoud van impulsmoment

n2 = n1·I1/(I1 + I2) = 200·1/6 = 33,33 rpm

Kinetische energie vóór en na

E1 = ½·1·20,94² = 219,3 J
E2 = ½·6·3,491² = 36,55 J
ΔE = 219,3 − 36,55 = 182,8 J

Antwoord

ΔE = 182,8 J
15.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: P = 2,749 kW

Riemaandrijvingen: zonder slip hebben beide schijven dezelfde omtreksnelheid v = π·d·n/60, dus n₁·d₁ = n₂·d₂ en de overbrengingsverhouding is d₂/d₁. Slip s maakt de aangedreven schijf iets langzamer: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). Het overgebrachte vermogen is P = (T₁ − T₂)·v, met T₁ de spanning in het trekkende deel en T₂ in het slappe deel. Wrijving beperkt de verhouding van de spanningen: T₁/T₂ = eμθ, waarbij θ de omspanningshoek in radialen op de kleinere schijf is; voor een open riem is θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)) met hartafstand C.

Riemsnelheid

v = 7,854 m/s

Vermogen

P = (500 − 150)·7,854 = 2749 W = 2,749 kW

Antwoord

P = 2,749 kW
16.Tandwielen en tandwieloverbrengingen

Antwoord: ND = 50

Tandwieloverbrengingen: ingrijpende tandwielen hebben dezelfde snelheid bij de tanden, dus n₁·N₁ = n₂·N₂: het tandwiel met minder tanden draait sneller. Tandwielen op één as draaien met hetzelfde toerental. Het vermogen wordt doorgegeven (min verliezen), dus het koppel stijgt als het toerental daalt: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, en P = T·ω met ω = 2π·n/60.

Toerental van de tussenas

nB = nC = 2880·15/72 = 600 rpm

Tanden op tandwiel D

ND = C·nC/nout = 18·600/216 = 50

Antwoord

ND = 50
17.Veren en slingers

Antwoord: T = 3,172 s

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Slingertijd

T = 2π·√(2,5/9,81) = 3,172 s

Antwoord

T = 3,172 s
18.Veren en slingers

Antwoord: amax = 20 m/s²

Harmonische trilling: een massa m aan een veer met veerconstante k trilt met hoekfrequentie ω = √(k/m) en trillingstijd T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Een mathematische slinger met lengte L heeft T = 2π·√(L/g). Bij amplitude A is de grootste snelheid A·ω, de grootste versnelling A·ω² en de energie ½·k·A².

Hoekfrequentie

ω = √(200/1,1) = 13,48 rad/s

Maximale versnelling

amax = A·ω² = 0,11·13,48² = 20 m/s²

Antwoord

amax = 20 m/s²
19.Mechanische trillingen

Antwoord: ζ = 0,3889

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritische demping

cc = 2·√(k·m) = 2·√(2000·10) = 282,8 N·s/m

Dempingsverhouding

ζ = c/cc = 110/282,8 = 0,3889

Antwoord

ζ = 0,3889

ζ < 1, dus het systeem is ondergedempt en trilt terwijl het uitdempt.

20.Mechanische trillingen

Antwoord: fn = 11,25 Hz

Vrije trilling van een massa-veersysteem: de ongedempte eigenhoekfrequentie is ωn = √(k/m) in rad/s, en fn = ωn/(2π) in Hz. Een viskeuze demper c geeft de dempingsverhouding ζ = c/cc, met kritische demping cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Een ondergedempt systeem (ζ < 1) trilt met ωd = ωn·√(1 − ζ²). Parallelle veren tellen op, k = k₁ + k₂; veren in serie tellen op via hun omgekeerde, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Vervangende stijfheid

Veren naast elkaar hebben dezelfde doorbuiging en hun krachten tellen op, dus hun stijfheden tellen gewoon op: k = k1 + k2.

keq = 15 + 10 = 25 kN/m

Eigenfrequentie

ωn = √(25000/5) = 70,71 rad/s
fn = 70,71/(2π) = 11,25 Hz

Antwoord

fn = 11,25 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics