Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.
1Formules en methoden
Laboratoriumwaarden en elektrolyten
Methode
Vergelijk de waarde met het eigen referentiebereik van het laboratorium en daarna met de uitgangswaarde en het verloop van de patiënt.
Controleer het monster: hemolyse, vertraging of bloed afgenomen vlak bij een infuus kan valse uitslagen geven.
Koppel de waarde aan de typische verschijnselen en aan de geneesmiddelen en aandoeningen die haar veroorzaken.
Zoek naar interacties: laag kalium of magnesium vergroot de kans op digoxinevergiftiging; uitdroging verhoogt lithium.
Handel voor de patiënt: beoordeel, houd een geneesmiddel achter als de spiegel onveilig is, herhaal kritieke waarden terug en informeer de voorschrijver.
Lees de pH af: onder 7,35 is acidose, boven 7,45 alkalose.
Zoek de waarde die dit verklaart: PaCO₂ die tegengesteld aan de pH beweegt is respiratoir, HCO₃⁻ die met de pH meebeweegt is metabool.
Kijk naar de andere waarde: normaal betekent ongecompenseerd, afwijkend in de compenserende richting betekent gedeeltelijke compensatie, en een normale pH met beide waarden afwijkend betekent volledige compensatie.
Vergelijk bij een metabole acidose de PaCO₂ met de formule van Winter, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, en bereken de anion gap Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Controleer een hoge anion gap met de deltaratio en, bij laag albumine, met de gecorrigeerde gap.
Reken de halfwaardetijd om naar een snelheidsconstante: k = 0,693/t½.
Zet waarden per kg om in totalen: Vd (L) = L/kg × gewicht, CL (L/h) = L/kg/h × gewicht.
Kies de relatie: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), onderhoudssnelheid = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpiek/Cdal)/k.
Schat bij nierfunctie eerst de CrCl met Cockcroft–Gault en pas dan de dosis of het interval aan.
Controleer het resultaat: spiegels dalen elke halfwaardetijd met de helft en steady state duurt ongeveer vijf halfwaardetijden.
2Oefenopgaven
1.Laboratoriumwaarden en elektrolytenGemiddeld
A healthy patient's result is slightly outside the laboratory reference range, and all other results are normal. Which statement best explains why this can happen?
AReference ranges include every healthy person without exception
BAny result outside the range always means disease is present
CReference ranges are the same in every laboratory worldwide
DRanges cover about 95% of healthy people, so some fall outside
2.Laboratoriumwaarden en elektrolytenMoeilijk
A patient has a sodium of 150 mEq/L, a glucose of 180 mg/dL and a BUN of 28 mg/dL. Using the formula 2 × Na + glucose/18 + BUN/2,8, what is the calculated serum osmolality?
AAbout 285 mOsm/kg, which is normal
BAbout 358 mOsm/kg, which is high
CAbout 300 mOsm/kg, which is normal
DAbout 320 mOsm/kg, which is high
3.Interpretatie van arteriële bloedgassenGemiddeld
Een oefengas toont PaCO₂ 78 mmHg (10,4 kPa). Gebruik de regel dat bij chronische respiratoire acidose stijgt HCO₃⁻ met 3,5 mmol/L voor elke 10 mmHg die PaCO₂ boven 40 ligt, uitgaand van een HCO₃⁻ van 24 mmol/L, om de verwachte HCO₃⁻ te vinden.
Oefenwaarden: Na⁺ 142, Cl⁻ 91 en HCO₃⁻ 14 mmol/L. Bereken de deltaratio (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), met AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻). Geef twee decimalen.
Na⁺ 142 mmol/LCl⁻ 91 mmol/LHCO₃⁻ 14 mmol/L
deltaratio =
5.Klinische farmacokinetiekGemiddeld
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een patiënt van 53 kg krijgt intraveneus een oplaaddosis van phenytoin sodium om een spiegel (phenytoin) van 20 mg/L te bereiken. Het verdelingsvolume is 0,7 L/kg en de zoutfactor is S = 0,92. Bepaal de oplaaddosis LD van phenytoin sodium in mg.
53 kgVd = 0,7 L/kgC = 20 mg/LS = 0,92
LD = mg
6.Klinische farmacokinetiekMoeilijk
Oefenopgave (verzonnen waarden, geen klinisch advies). Een patiënt van 77 kg heeft een spiegel (phenytoin) van 6 mg/L; het doel is 20 mg/L. Het geneesmiddel wordt intraveneus gegeven als phenytoin sodium (S = 0,92) en het verdelingsvolume is 0,7 L/kg. Welke extra oplaaddosis LD verhoogt de spiegel tot het doel?
77 kgVd = 0,7 L/kgC = 6 → 20 mg/LS = 0,92
LD = mg
7.Klinische verpleegkundeGemiddeld
Welke controle is het belangrijkst vóór het toedienen van een bètablokker?
AAlleen de temperatuur
BDe ontlasting
CHartfrequentie en bloeddruk
DAlleen de bloedglucose
8.Klinische verpleegkundeMoeilijk
An older patient's blood pressure is 142/80 mmHg lying and 116/72 mmHg after standing for three minutes, and they feel dizzy. What does this show?
ANormal blood pressure variation
BWhite coat hypertension
CHypertensive emergency
DPostural hypotension
3Oplossingen
1.Laboratoriumwaarden en elektrolyten
Antwoord: D · Ranges cover about 95% of healthy people, so some fall outside
Waarom dit het antwoord is
A reference range is usually the central 95% of results from a healthy population, so about 1 in 20 healthy people will have a value just outside it. The result is interpreted with the clinical picture and previous values, and repeated if needed.Gecontroleerd met:How to Understand Your Lab Results · MedlinePlus (NIH) (2025)
Antwoord
D · Ranges cover about 95% of healthy people, so some fall outside
2.Laboratoriumwaarden en elektrolyten
Antwoord: D · About 320 mOsm/kg, which is high
Waarom dit het antwoord is
Osmolality = 300 + 10 + 10 = 320 mOsm/kg, above the typical range of about 275–295 mOsm/kg. The high sodium is the main cause, which points to water loss or too little water intake.Gecontroleerd met:Osmolality blood test · MedlinePlus (NIH) (2025)
Antwoord
D · About 320 mOsm/kg, which is high
3.Interpretatie van arteriële bloedgassen
Antwoord: HCO₃⁻ = 37,3 mmol/L
Verwachte compensatie: bij een metabole acidose voorspelt de formule van Winter PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; een gemeten waarde boven dat bereik wijst op een bijkomende respiratoire acidose, eronder op een bijkomende respiratoire alkalose. De aniongap AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normaal ongeveer 8–12 mmol/L, onderscheidt een metabole acidose met verhoogde gap van een met normale gap; een laag albumine maskeert een verhoogde gap (tel 2,5 op per g/dL dat het albumine onder 4,0 ligt). Een deltaratio (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) tussen ongeveer 0,8 en 2 past bij een zuivere acidose met verhoogde gap (sommige boeken gebruiken 1 in plaats van 0,8), een lagere waarde bij een bijkomende acidose met normale gap, en een waarde boven 2 bij een bijkomende metabole alkalose.
Verandering in PaCO₂
|78 − 40| = 38 mmHg → 3,8 × 10 mmHg
Verwachte HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 3,5·3,8 = 37,3 mmol/L
Antwoord
HCO₃⁻ = 37,3 mmol/L
4.Interpretatie van arteriële bloedgassen
Antwoord: deltaratio = 2,5
Verwachte compensatie: bij een metabole acidose voorspelt de formule van Winter PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; een gemeten waarde boven dat bereik wijst op een bijkomende respiratoire acidose, eronder op een bijkomende respiratoire alkalose. De aniongap AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normaal ongeveer 8–12 mmol/L, onderscheidt een metabole acidose met verhoogde gap van een met normale gap; een laag albumine maskeert een verhoogde gap (tel 2,5 op per g/dL dat het albumine onder 4,0 ligt). Een deltaratio (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) tussen ongeveer 0,8 en 2 past bij een zuivere acidose met verhoogde gap (sommige boeken gebruiken 1 in plaats van 0,8), een lagere waarde bij een bijkomende acidose met normale gap, en een waarde boven 2 bij een bijkomende metabole alkalose.
Anion gap
AG = 142 − (91 + 14) = 37
Deltaratio
(37 − 12)/(24 − 14) = 25/10 = 2,5
Antwoord
deltaratio = 2,5
Boven 2: een extra metabole alkalose.
5.Klinische farmacokinetiek
Antwoord: LD = 806,5 mg
Klaring en volume: in steady state is de doseersnelheid gelijk aan de eliminatiesnelheid, dus de onderhoudssnelheid = CL × Css. Een oplaaddosis is LD = Vd × C/(S × F), met S de zoutfactor (fractie werkzaam geneesmiddel in het zout) en F de biologische beschikbaarheid (1 voor IV). Uit twee spiegels volgt k = ln(C₁/C₂)/Δt; bij een IV-bolus is Vd = dosis/C₀ en CL = k × Vd. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Verdelingsvolume
Vd = 0,7·53 = 37,1 L
Benodigde hoeveelheid werkzaam geneesmiddel
Vd·C = 37,1·20 = 742 mg
Oplaaddosis
LD = 742/(0,92·1) = 806,5 mg
Antwoord
LD = 806,5 mg
In de praktijk wordt de dosis afgerond op een handige hoeveelheid.
6.Klinische farmacokinetiek
Antwoord: LD = 820,2 mg
Een regime ontwerpen: bij snelle IV-doses daalt de spiegel tijdens het interval van piek naar dal, dus τ = ln(Cpiek/Cdal)/k en de dosis die de piek herstelt is Vd × (Cpiek − Cdal). De gemiddelde steady-state-spiegel is Css,gem = S·F·dosis/(CL·τ). Bij een infuus stijgt de spiegel als C = (R/CL)(1 − e−kt). Bij een geneesmiddel dat door de nieren wordt geklaard, wordt de dosis aangepast aan de creatinineklaring. De getallen zijn alleen om te oefenen; volg aan het bed altijd de lokale protocollen en laat risicovolle doses dubbel controleren.
Verdelingsvolume
Vd = 0,7·77 = 53,9 L
Benodigde stijging
20 − 6 = 14 mg/L
Oplaaddosis
LD = 53,9·14/(0,92·1) = 820,2 mg
Antwoord
LD = 820,2 mg
In de praktijk wordt de dosis afgerond op een handige hoeveelheid.
7.Klinische verpleegkunde
Antwoord: C · Hartfrequentie en bloeddruk
Waarom dit het antwoord is
Bètablokkers verlagen de hartfrequentie en de bloeddruk, dus bij bradycardie of hypotensie moet de dosis mogelijk worden ingehouden en de voorschrijver worden geïnformeerd.
Antwoord
C · Hartfrequentie en bloeddruk
8.Klinische verpleegkunde
Antwoord: D · Postural hypotension
Waarom dit het antwoord is
A fall in systolic pressure of 20 mmHg or more (here 26 mmHg) on standing, especially with symptoms, indicates postural hypotension. Causes include medicines, dehydration and autonomic problems.