Natuurkunde voor ingenieurs: samenvattingspakket

Formuleoverzichten, de belangrijkste methodestappen voor elk onderwerp en 20 oefenopgaven, met volledige oplossingen achterin.

Nieuwe opgavenTerug naar het vak

Kies in het printvenster “Opslaan als pdf” om een kopie op je apparaat te bewaren.

1Formules en methoden

Kinematica

Snelheid
v = v0 + a·t
Verplaatsing
s = v0·t + ½·a·t²
Zonder tijd
v² = v0² + 2·a·s
Eenheden
1 m/s = 3,6 km/h

Methode

  1. Noteer wat je weet: v₀, v, a, t en s, met eenheden.
  2. Kies de vergelijking met je drie bekenden en de onbekende.
  3. Kies één positieve richting en geef tegengestelde grootheden een minteken.
  4. Los op en controleer of het antwoord fysisch zinvol is.

Wetten van Newton

Tweede wet
ΣF = m·a
Gewicht
W = m·g
Kinetische wrijving
Ff = μ·N
Op een helling
langs: m·g·sin θ, loodrecht: m·g·cos θ

Methode

  1. Teken een vrijlichaamsschema met elke kracht op het lichaam.
  2. Kies een positieve richting langs de beweging.
  3. Ontbind krachten in componenten langs en loodrecht op de beweging (op een helling: m·g·sin θ langs, m·g·cos θ de helling in).
  4. Pas ΣF = m·a toe langs de beweging; wrijving is μ·N tegen de beweging in.

Kogelbaan

Componenten
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Positie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maximale hoogte
H = h + vy²/(2g)
Worpafstand (vlakke grond)
R = v0²·sin 2θ/g

Methode

  1. Ontbind de beginsnelheid in componenten: vx = v₀·cos θ en vy = v₀·sin θ.
  2. De horizontale beweging heeft een constante snelheid; de verticale beweging heeft versnelling −g.
  3. Bepaal de vluchttijd uit de verticale beweging.
  4. Gebruik die tijd in de horizontale beweging om de dracht te vinden.

Arbeid en energie

Kinetische energie
Ek = ½mv²
Potentiële energie
Ep = mgh
Energiebalans
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Wrijvingsarbeid
W = μ·N·d
Vermogen
P = W/t

Impuls en botsingen

Impuls
p = m·v
Behoud
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Volkomen inelastisch
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Stoot
J = F·Δt = m·Δv

Methode

  1. Kies een positieve richting en geef elke snelheid haar teken.
  2. Schrijf de totale impuls vooraf op: Σm·v.
  3. Bij een volkomen inelastische botsing bewegen de lichamen daarna samen; bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden.
  4. Stel de impuls vooraf gelijk aan de impuls achteraf en los op.

Hydrostatische kracht

Druk op diepte
p = ρgh
Kracht op een verticale wand
F = ρg·hc·A
Drukpunt
yp = yc + Ic/(ycA)
Rechthoek
Ic = bH³/12

Continuïteit en Bernoulli

Continuïteit
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Debiet
Q = A·v
Oppervlakte van een cirkel
A = πd²/4

Ideale gaswet

Ideale gaswet
pV = nRT
Gasconstante
R = 8,314 J/(mol·K)
Algemene gaswet
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mol
n = m/M
Temperatuur
T[K] = T[°C] + 273,15

Warmtemotoren en koelmachines

Rendement
η = W/QH = 1 − QC/QH
Carnotrendement
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP van de koelmachine
COPR = QC/W
COP van de warmtepomp
COPHP = QH/W = COPR + 1
Energiebalans
QH = W + QC

Golven, geluid & optica

Golfsnelheid
v = fλ, T = 1/f
Snaar
v = √(T/μ), μ = m/L
Geluidsniveau
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Puntbron
I = P/(4πr²)
Staande golven
snaar of aan beide kanten open buis fn = n·v/(2L); aan één kant gesloten buis fn = n·v/(4L), n oneven
Dopplereffect
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Brekingsindex
n = c/v, λ = λ0/n
Wet van Snellius
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kritieke hoek
sin θc = n2/n1
Glasvezel
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Lenzen en spiegels
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Dubbele spleet
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Tralie
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Enkele spleet
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Methode

  1. Bepaal het soort opgave: golfsnelheid, geluidsniveau, staande golf, Doppler, breking, lens of spiegel, of interferentie.
  2. Schrijf eerst de formule op: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) of n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Reken eenheden om: nm, mm en cm naar m, en controleer of hoeken vanaf de normaal worden gemeten.
  4. Controleer tekens en aannemelijkheid: een virtueel beeld heeft dᵢ < 0, een naderende bron klinkt hoger, een aan één kant gesloten buis heeft alleen oneven harmonischen.

2Oefenopgaven

1.KinematicaGemiddeld
t (s)v (m/s)0,7 s12,5

Een bestuurster die met 45 km/h rijdt, ziet een obstakel. Haar reactietijd is 0,7 s, waarna de auto remt met een constante vertraging van 5,5 m/s². Vind de totale stopafstand d vanaf het moment dat ze het obstakel ziet.

v₀ = 45 km/htr = 0,7 sa = −5,5 m/s²
d = m
2.KinematicaMoeilijk
AB: 23 m/s45 m

Bal A wordt vanuit rust losgelaten op een hoogte van 45 m. Op hetzelfde moment wordt bal B recht eronder vanaf de grond recht omhoog gegooid met 23 m/s. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Wanneer ontmoeten de ballen elkaar? Vind t.

H = 45 mv0B = 23 m/sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Wetten van NewtonGemiddeld
θ = 30°a = ?m = 10 kg

Een blok van 10 kg glijdt een wrijvingsloze helling af die 30° met de horizontaal maakt. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het blok langs de helling.

m = 10 kgθ = 30°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Wetten van NewtonMoeilijk
m1​ = 9,5 kg3,5 kgμ = 0,25

Een blok van 9,5 kg op een horizontale tafel is via een licht touw over een wrijvingsloze katrol verbonden met een hangende massa van 3,5 kg. De kinetische wrijvingscoëfficiënt tussen blok en tafel is 0,25. Gebruik g = 9,81 m/s². Bereken de versnelling a van het systeem.

m1 = 9,5 kgm2 = 3,5 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.KogelbaanGemiddeld
v0​ = 32 m/s35°x = ?

Een bal wordt onder 35° boven de horizontaal vanaf vlak terrein weggeschoten. Verwaarloos luchtweerstand. Vind de horizontale afstand x die de bal aflegt voordat hij de grond raakt.

v0 = 32 m/sθ = 35°g = 9,81 m/s²
x = m
6.KogelbaanMoeilijk
5 mv0​ = 37 m/s60°x = ?

Een bal wordt vanaf de grond gegooid met 37 m/s onder 60° boven de horizontaal. Hij landt op weg omlaag op het platte dak van een gebouw van 5 m hoog. Verwaarloos de luchtweerstand en gebruik g = 9,81 m/s². Vind de horizontale afstand x van het lanceerpunt tot het punt waar hij landt.

v₀ = 37 m/sθ = 60°hroof = 5 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Arbeid en energieGemiddeld
15°d = 6 mμ = 0,15

Een blok glijdt vanuit rust een helling af onder 15° met de horizontaal. De kinetische wrijvingscoëfficiënt is 0,15. Vind de snelheid v nadat het 6 m langs de helling is gegleden.

θ = 15°μ = 0,15d = 6 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Arbeid en energieMoeilijk
5 kg6 kgμ = 0,4d = 3 m

Een blok van 5 kg ligt op een ruwe horizontale tafel (μ = 0,4). Een licht touw loopt ervan over een gladde katrol aan de rand van de tafel naar een hangend blok van 6 kg. Het systeem wordt vanuit rust losgelaten. Vind de snelheid v van de blokken nadat het hangende blok 3 m is gezakt.

m1 = 5 kgm2 = 6 kgμ = 0,4d = 3 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Impuls en botsingenGemiddeld
800 kg20 m/s1300 kg

Een auto van 800 kg die met 20 m/s rijdt, botst op een stilstaande auto van 1300 kg en de twee haken in elkaar. Hoeveel kinetische energie ΔK gaat er bij de botsing verloren?

m1 = 800 kgv1 = 20 m/sm2 = 1300 kgv2 = 0
ΔK = J
10.Impuls en botsingenMoeilijk
13 m/s7 m/s

Een bal van 0,25 kg raakt een muur met 13 m/s en kaatst recht terug met 7 m/s. Het contact duurt 10 ms. Bereken de gemiddelde kracht Favg van de muur op de bal.

m = 0,25 kgvin = 13 m/svout = 7 m/sΔt = 10 ms
Favg = N
11.Hydrostatische krachtGemiddeld
schuifd = 1,5 mH = 1,5 m

Een verticale rechthoekige schuif van 2 m breed zit in de wand van een tank met water, met de bovenrand 1,5 m onder het oppervlak. Vind de resulterende hydrostatische kracht F op de schuif.

d = 1,5 mH = 1,5 mb = 2 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Hydrostatische krachtMoeilijk
schuifd = 1 mH = 1 m

Een verticale rechthoekige schuif van 1 m breed zit in de wand van een tank met water, met de bovenrand 1 m onder het oppervlak. Vind de resulterende hydrostatische kracht F op de schuif.

d = 1 mH = 1 mb = 1 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
13.Continuïteit en BernoulliGemiddeld
12d1​ = 80 mm, p1​ = ?d2​ = 40 mm, p2​ = 190 kPa

Water stroomt met 10 L/s door een horizontale leiding die versmalt van 80 mm naar 40 mm. De druk in het smalle deel is 190 kPa. Vind, zonder verliezen, de druk p1 in het brede deel.

Q = 10 L/sd1 = 80 mmd2 = 40 mmp2 = 190 kPaρ = 1000 kg/m³
p1 = kPa
14.Continuïteit en BernoulliMoeilijk
d1​ = 250 mmd2​ = 125 mm12Δh = 110 mmkwikQ = ?

Een horizontale venturimeter (inlaat 250 mm, keel 125 mm) voert water. Een kwik-U-buismanometer tussen de inlaat en de keel toont een niveauverschil van 110 mm. De afvoercoëfficiënt is 0,97. Vind het debiet Q. Gebruik ρ = 1000 kg/m³ voor water, 13 600 kg/m³ voor kwik en g = 9,81 m/s².

d1 = 250 mmd2 = 125 mmΔh = 110 mmCd = 0,97ρHg = 13 600 kg/m³g = 9,81 m/s²
Q = L/s
15.Ideale gaswetGemiddeld
180 g N₂V = 20 LT = 10 °CP = ?

Een tank van 20 L bevat 180 g N₂ bij 10 °C. Behandel het als een ideaal gas en vind de druk P.

m = 180 gM = 28,01 g/molV = 20 LT = 10 °CR = 8,314 J/(mol·K)
P = kPa
16.Ideale gaswetMoeilijk
N₂, M = 28,01 g/molP = 800 kPaT = 150 °Cρ = ?

Vind de dichtheid ρ van N₂ bij 800 kPa en 150 °C, als ideaal gas.

M = 28,01 g/molP = 800 kPaT = 150 °CR = 8,314 J/(mol·K)
ρ = kg/m³
17.Warmtemotoren en koelmachinesGemiddeld
TH​ = 725 °CTL​ = ?EQH​ = 1500 kJQL​ = 486 kJW

Een omkeerbare (Carnot)warmtemotor neemt per cyclus 1500 kJ warmte op uit een reservoir op 725 °C en staat 486 kJ af. Vind de temperatuur TL van het koude reservoir in °C.

TH = 725 °CQH = 1500 kJQL = 486 kJ
TL = °C
18.Warmtemotoren en koelmachinesMoeilijk
TH​ = 450 °CTL​ = 10 °CEQH​ = 3800 kJQL​ = 1938 kJW = 1862 kJ

Een warmtemotor neemt per cyclus 3800 kJ warmte op uit een reservoir op 450 °C, levert 1862 kJ arbeid en staat de rest af aan een reservoir op 10 °C. Vind de totale entropieproductie Sgen per cyclus.

TH = 450 °CTL = 10 °CQH = 3800 kJW = 1862 kJ
Sgen = kJ/K
19.Golven, geluid & opticaGemiddeld
FFdo​ = 10 cmf = 8 cm

Een voorwerp staat 10 cm voor een dunne convergerend lens met een brandpuntsafstand van 8 cm. Bepaal de beeldafstand di. Gebruik de tekenconventie 1/f = 1/do + 1/di (f < 0 voor een divergerende lens, di < 0 voor een virtueel beeld).

do = 10 cmf = 8 cm
di = cm
20.Golven, geluid & opticaMoeilijk
θa​ = ?n1​ = 1,5n2​ = 1,47n0​ = 1,00

Een glasvezel heeft een kern met n₁ = 1,5 en een mantel met n₂ = 1,47. Bepaal de grootste hoek θa met de vezelas waaronder licht uit lucht het uiteinde van de vezel kan binnengaan en toch door totale interne reflectie wordt geleid.

n1 = 1,5n2 = 1,47n0 = 1,00
θa = °

3Oplossingen

1.Kinematica

Antwoord: d = 22,95 m

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Eenheden

v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s

Reactieafstand

d1 = v₀·tr = 12,5·0,7 = 8,75 m

Remweg

d2 = v₀²/(2a) = 12,5²/(2·5,5) = 14,2 m

Totaal

d = 8,75 + 14,2 = 22,95 m

Antwoord

d = 22,95 m
2.Kinematica

Antwoord: t = 1,957 s

Beweging met constante versnelling: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² en v² = v₀² + 2·a·s. Kies de formule die de drie bekende grootheden en de gezochte grootheid bevat, en houd de tekens consequent bij één positieve richting.

Ontmoetingstijd

Omhoog is positief, de grond is y = 0.

45 − ½g·t² = 23·t − ½g·t² → t = 45/23 = 1,957 s

Antwoord

t = 1,957 s
3.Wetten van Newton

Antwoord: a = 4,905 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Krachten langs de helling

Langs de helling omlaag is positief.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Versnelling

a = 9,81·(sin 30° − 0·cos 30°) = 9,81·(0,5 − 0) = 4,905 m/s²

Antwoord

a = 4,905 m/s²
4.Wetten van Newton

Antwoord: a = 0,8489 m/s²

Tweede wet van Newton: de resulterende kracht op een lichaam is gelijk aan de massa maal de versnelling, ΣF = m·a. Teken een vrijlichaamsschema, kies een positieve richting langs de beweging en tel alle krachten in die richting op: uitgeoefende krachten, de wrijving μ·N tegen de beweging in, en de componenten van de zwaartekracht.

Versnelling van het systeem

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (34,34 − 23,3)/13 = 0,8489 m/s²

Antwoord

a = 0,8489 m/s²
5.Kogelbaan

Antwoord: x = 98,09 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

De horizontale snelheid blijft constant; de verticale beweging heeft een constante versnelling g = 9,81 m/s² omlaag.

vx = v0·cos θ = 32·cos 35° = 26,21 m/s
vy = v0·sin θ = 32·sin 35° = 18,35 m/s

Vliegtijd

Start en landing op dezelfde hoogte: t = 2vy/g.

t = 2·18,35/9,81 = 3,742 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 26,21·3,742 = 98,09 m

Antwoord

x = 98,09 m
6.Kogelbaan

Antwoord: x = 117,9 m

Kogelbaan: zonder luchtweerstand geldt x = vxt en y = h + vyt − ½gt². De twee richtingen zijn onafhankelijk, behalve dat ze dezelfde tijd delen.

Ontbind de beginsnelheid

vx = 18,5 m/s, vy = 32,04 m/s

Tijd tot de landing op het dak

Grootste wortel: de bal daalt.

5 = 32,04·t − 4,905·t²
t = (32,04 + √(32,04² − 2·9,81·5))/9,81 = 6,373 s

Horizontale afstand

x = vx·t = 18,5·6,373 = 117,9 m

Antwoord

x = 117,9 m
7.Arbeid en energie

Antwoord: v = 3,662 m/s

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Energiebalans langs de helling

Het blok zakt een hoogte d·sin θ terwijl de wrijving μmg·cos θ·d wegneemt. De massa valt weg.

½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·6·(0,2588 − 0,15·0,9659)) = 3,662 m/s

Antwoord

v = 3,662 m/s
8.Arbeid en energie

Antwoord: v = 4,626 m/s

Arbeid-energiestelling: de verandering van kinetische energie is gelijk aan de arbeid van alle krachten. Door zwaartekracht en veren als potentiële energie te schrijven (mgh en ½kx²) wordt dit een balans: beginenergie = eindenergie + energie verloren aan wrijving (μN·d).

Vrijgekomen en verloren energie

m₂g·d = 58,86·3 = 176,6 J
μ·m₁g·d = 0,4·49,05·3 = 58,86 J

Kinetische energie van beide blokken

½(m₁ + m₂)v² = 117,7 → v = √(2·117,7/11) = 4,626 m/s

Antwoord

v = 4,626 m/s
9.Impuls en botsingen

Antwoord: ΔK = 99048 J

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Gemeenschappelijke snelheid

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 800·20/2100 = 7,619 m/s

Kinetische energie vóór en na

Kbefore = ½·800·20² = 160000 J
Kafter = ½·2100·7,619² = 60952 J

Verloren energie

ΔK = 160000 − 60952 = 99048 J

Antwoord

ΔK = 99048 J

De verloren energie gaat naar vervorming, warmte en geluid.

10.Impuls en botsingen

Antwoord: Favg = 500 N

Behoud van impuls: als er tijdens een botsing geen externe kracht werkt, is de totale impuls Σm·v vóór de botsing gelijk aan die erna. Snelheden hebben een richting, dus kies een positieve richting en geef snelheden in de andere richting een minteken. Bij een elastische botsing blijft ook de kinetische energie behouden; bij een volkomen inelastische botsing blijven de lichamen aan elkaar vast zitten.

Verandering van de impuls

J = m·Δv = 0,25·(7 + 13) = 5 N·s

Gemiddelde kracht

Favg = J/Δt = 5/0,01 = 500 N

Antwoord

Favg = 500 N
11.Hydrostatische kracht

Antwoord: F = 66,22 kN

Hydrostatische kracht op een vlak oppervlak: F = ρ·g·yc·A. De kracht grijpt aan in het drukpunt, ycp = yc + Ic/(ycA), dat altijd onder het zwaartepunt ligt.

Diepte van het zwaartepunt en oppervlakte

yc = d + H/2 = 1,5 + 1,5/2 = 2,25 m
A = H·b = 1,5·2 = 3 m²
schuifd = 1,5 mH = 1,5 mF

Resulterende kracht

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2,25·3 = 66,22 kN

Antwoord

F = 66,22 kN
12.Hydrostatische kracht

Antwoord: F = 14,71 kN

Hydrostatische kracht op een vlak oppervlak: F = ρ·g·yc·A. De kracht grijpt aan in het drukpunt, ycp = yc + Ic/(ycA), dat altijd onder het zwaartepunt ligt.

Diepte van het zwaartepunt en oppervlakte

yc = d + H/2 = 1 + 1/2 = 1,5 m
A = H·b = 1·1 = 1 m²
schuifd = 1 mH = 1 mF

Resulterende kracht

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·1,5·1 = 14,71 kN

Antwoord

F = 14,71 kN
13.Continuïteit en Bernoulli

Antwoord: p1 = 219,7 kPa

Continuïteit en Bernoulli: voor een onsamendrukbare vloeistof is het debiet in elke doorsnede gelijk, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Langs een stroomlijn zonder verliezen is p + ½ρv² + ρgz constant, dus waar de vloeistof sneller stroomt of hoger ligt, is de druk lager.

Snelheden

v1 = Q/A1 = 0,01/0,005027 = 1,989 m/s
v2 = Q/A2 = 0,01/0,001257 = 7,958 m/s

Bernoulli

p1 = p2 + ½ρ(v2² − v1²) = 190 + ½·1000·(7,958² − 1,989²)/1000 = 190 + 29,68 = 219,7 kPa

Antwoord

p1 = 219,7 kPa
14.Continuïteit en Bernoulli

Antwoord: Q = 64,11 L/s

Continuïteit en Bernoulli: voor een onsamendrukbare vloeistof is het debiet in elke doorsnede gelijk, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Langs een stroomlijn zonder verliezen is p + ½ρv² + ρgz constant, dus waar de vloeistof sneller stroomt of hoger ligt, is de druk lager.

Drukverschil uit de manometer

Δp = (13600 − 1000)·9,81·0,11 = 13597 Pa

Snelheid in de keel

Continuïteit en Bernoulli samen geven de ideale snelheid in de keel.

β = 125/250 = 0,5
v2 = √(2·13597/(1000·(1 − 0,0625))) = 5,386 m/s

Werkelijk debiet

Q = Cd·A2·v2 = 0,97·0,01227·5,386 = 0,06411 m³/s = 64,11 L/s

Antwoord

Q = 64,11 L/s
15.Ideale gaswet

Antwoord: P = 756,4 kPa

Ideale gaswet: PV = nRT, met n = m/M.

Mol

n = m/M = 180/28,01 = 6,426 mol
T = 10 + 273,15 = 283,1 K

Druk

P = nRT/V = 6,426·8,314·283,1/0,02 = 756,4 kPa

Antwoord

P = 756,4 kPa
16.Ideale gaswet

Antwoord: ρ = 6,369 kg/m³

Dichtheid van een ideaal gas: ρ = PM/(RT).

Herschrijf de gaswet

PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 150 + 273,15 = 423,1 K

Dichtheid

ρ = 800·28,01/(8,314·423,1) = 6,369 kg/m³

Antwoord

ρ = 6,369 kg/m³
17.Warmtemotoren en koelmachines

Antwoord: TL = 50,25 °C

Grenzen van de tweede hoofdwet: geen kringproces tussen reservoirs op absolute temperaturen TH en TL kan beter zijn dan het omkeerbare (Carnot)proces: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) en COPHP,max = TH/(TH − TL). Energie blijft altijd behouden: QH = W + QL.

Absolute temperatuur van de bron

TH = 725 + 273,15 = 998,1 K

Warmteverhouding bij een omkeerbaar proces

TL = TH·QL/QH = 998,1·486/1500 = 323,4 K = 50,25 °C

Antwoord

TL = 50,25 °C
18.Warmtemotoren en koelmachines

Antwoord: Sgen = 1,59 kJ/K

Entropieproductie: over een volledige cyclus heeft het werkmedium geen netto entropieverandering. Het warme reservoir verliest QH/TH en het koude reservoir wint QL/TL. Hun som is de geproduceerde entropie, die nul is voor een omkeerbaar kringproces en positief voor elk echt kringproces.

Afgestane warmte

QL = QH − W = 3800 − 1862 = 1938 kJ

Absolute temperaturen

TH = 450 + 273,15 = 723,1 K
TL = 10 + 273,15 = 283,1 K

Entropieveranderingen van de reservoirs

ΔSH = −3800/723,1 = −5,255 kJ/K
ΔSL = 1938/283,1 = 6,844 kJ/K
Sgen = 6,844 − 5,255 = 1,59 kJ/K

Antwoord

Sgen = 1,59 kJ/K

Sgen > 0, dus de motor is mogelijk maar onomkeerbaar.

19.Golven, geluid & optica

Antwoord: di = 40 cm

Geometrische optica: aan een grensvlak geldt n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (wet van Snellius), met hoeken gemeten vanaf de normaal en n = c/v. Bij overgang naar een trager medium buigt de straal naar de normaal toe. Vanuit een dichter medium (n₁ > n₂) wordt voorbij de kritieke hoek θc = arcsin(n₂/n₁) al het licht gereflecteerd: totale interne reflectie. Dunne lenzen en bolle of holle spiegels gehoorzamen aan 1/f = 1/do + 1/di met de vergroting m = −di/do. Tekenconventie: f > 0 voor een convergerende lens en een holle spiegel (f = R/2), f < 0 voor een divergerende lens en een bolle spiegel; di > 0 voor een reëel beeld, di < 0 voor een virtueel beeld, en m < 0 voor een omgekeerd beeld.

Dunne-lensvergelijking

1/di = 1/f − 1/do = 1/8 − 1/10
di = 40 cm
FF10 cmf = 8 cm

Stralendiagram

reëel, aan de andere kant van de lens

Antwoord

di = 40 cm
20.Golven, geluid & optica

Antwoord: θa = 17,37 °

Geometrische optica: aan een grensvlak geldt n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (wet van Snellius), met hoeken gemeten vanaf de normaal en n = c/v. Bij overgang naar een trager medium buigt de straal naar de normaal toe. Vanuit een dichter medium (n₁ > n₂) wordt voorbij de kritieke hoek θc = arcsin(n₂/n₁) al het licht gereflecteerd: totale interne reflectie. Dunne lenzen en bolle of holle spiegels gehoorzamen aan 1/f = 1/do + 1/di met de vergroting m = −di/do. Tekenconventie: f > 0 voor een convergerende lens en een holle spiegel (f = R/2), f < 0 voor een divergerende lens en een bolle spiegel; di > 0 voor een reëel beeld, di < 0 voor een virtueel beeld, en m < 0 voor een omgekeerd beeld.

Kritieke hoek aan de mantel

sin θc = 1,47/1,5 = 0,98 → θc = 78,52°

Numerieke apertuur

NA = √(1,5² − 1,47²) = 0,2985

Acceptatiehoek

θa = arcsin(0,2985) = 17,37°

Antwoord

θa = 17,37°

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers