Farmakokinetyka kliniczna: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadania Wróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
Dwa stężenia: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca: LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca: R = CL·C_ss/(S·F)
Średni stan stacjonarny: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony: 1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek: dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
Wybierz zależność: C = C₀·e^−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

Obliczenia farmaceutyczne

Stężenie procentowe: % w/v = g na 100 mL
Ilość w roztworze: g = % × mL / 100
Stężenie wyrażone stosunkiem: 1:X = 1 g w X mL; % = 100 / X
Rekonstytucja: objętość końcowa = rozpuszczalnik + objętość proszku
Stężenie: mg/mL = lek w fiolce / objętość końcowa
Metoda krzyżowa (aligacja): części H = T − L, części L = H − T
Woda lub baza: 0%

Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapii

Dawka dobowa: mg/dobę = mg/kg/dobę × masa ciała (kg)
Liczba dawek na dobę: liczba = 24 h / odstęp między dawkami (h)
Funty na kilogramy: kg = lb / 2,2
Stężenie wlewu: jednostki/mL = jednostki w worku / objętość worka
Szybkość pompy: mL/h = dawka na godzinę / stężenie
Wlew miareczkowany: mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Dawka z prędkości pompy: mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Jednostki: 1 mg = 1000 mcg

2Zadania do ćwiczenia

1.Farmakokinetyka klinicznaŚredni

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje bolus dożylny 150 mg leku (tobramycin). Stężenie ekstrapolowane wstecz do czasu zero wynosi 8 mg/L, a okres półtrwania 2,5 h. Oblicz objętość dystrybucji Vd.

D = 150 mgC₀ = 8 mg/Lt½ = 2,5 h

Vd = L

2.Farmakokinetyka klinicznaTrudny

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 51 lat (płeć: mężczyzna) waży 77 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 3 mg/dL (265 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykła dawka leku (digoxin) wynosi 250 mcg przy klirensie kreatyniny 100 mL/min, a ułamek fe = 0,7 leku jest wydalany w postaci niezmienionej przez nerki. Używając współczynnika dawki Dettliego Q = 1 − fe·(1 − CrCl/prawidłowy CrCl), oblicz skorygowaną dawkę D. Zaokrąglij do najbliższej liczby całkowitej.

51 lata77 kgmężczyznaSCr = 3 mg/dL250 mcgf_e = 0,7CrCl wartości normalne 100 mL/min

D = mcg

3.Obliczenia farmaceutyczneŚredni

Roztwór ma stężenie stosunkowe 1:1000. Potrzebujesz 0,37 mg. Pobierz objętość do strzykawki 1 mL: jaka to objętość V?

1:10000,37 mg

V = mL

4.Obliczenia farmaceutyczneTrudny

Fiolka zawiera 2000 mg proszku. Dodajesz 4,6 mL rozcieńczalnika, a proszek dodaje 0,4 mL objętości. Zlecona dawka to 1360 mg. Pobierz dawkę: jaką objętość V podajesz?

2000 mg4,6 mL + 0,4 mL1360 mg

V = mL

5.Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapiiŚredni

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Worek zawiera 10 000 jednostek heparyny w 250 mL. Zlecenie to 15 jednostek/kg/h dla pacjenta o masie ciała 62 kg. Jaką prędkość R ustawiasz na pompie, w mL/h? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

10 000 szt./250 mL15 szt./kg/h62 kg

R = mL/h

6.Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapiiTrudny

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wlew dobutamine zawierający 250 mg w 250 mL płynie z prędkością 38 mL/h. Pacjent waży 78 kg. Jaką dawkę D w mcg/kg/min otrzymuje pacjent? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

250 mg/250 mL38 mL/h78 kg

D = mcg/kg/min

7.FarmakologiaŚredni

Jak inhibitory ACE obniżają ciśnienie tętnicze?

AZwiększają wchłanianie zwrotne sodu w nerce
BBlokują kanały wapniowe typu L w komórkach mięśniówki gładkiej naczyń
CBlokują receptory beta-1 w sercu
DHamują przemianę angiotensyny I w angiotensynę II

8.FarmakologiaTrudny

A patient taking co-trimoxazole develops fever, a spreading blistering rash and painful mouth sores. What is the most likely diagnosis?

AA mild rash that will settle; continue the drug and give moisturiser
BOral thrush; start an antifungal and continue the antibiotic
CSunburn caused by the drug; advise sunscreen only
DStevens–Johnson syndrome; stop the drug and get urgent medical care

3Roztwory

1.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: Vd = 18,75 L

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × C_ss. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Objętość dystrybucji

Vd = 150/8 = 18,75 L

Odpowiedź

Vd = 18,75 L

2.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: D = 131 mcg

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(C_peak/C_trough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (C_peak − C_trough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to C_ss,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e^−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 51)·77/(72·3) = 31,73 mL/min

Współczynnik dawki (Dettli)

Q = 1 − 0,7·(1 − 31,73/100) = 0,5221

Skorygowana dawka

D = 0,5221·250 = 130,5 ≈ 131 mcg

Odpowiedź

D = 131 mcg

W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości i porównuje z charakterystyką produktu.

3.Obliczenia farmaceutyczne

Odpowiedź: V = 0,37 mL

Od stężenia do objętości: najpierw zamień stężenie na mg na mL. Procent m/v to gramy na 100 mL, więc x% = 10x mg/mL. Stężenie stosunkowe 1:n to 1 g w n mL. Po rekonstytucji stężenie to dawka proszku podzielona przez objętość końcową (rozcieńczalnik + objętość proszku). Wtedy objętość = dawka/stężenie.

Stężenie w mg/mL

1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL

Objętość

V = 0,37/1 = 0,37 mL

Odpowiedź

V = 0,37 mL

4.Obliczenia farmaceutyczne

Odpowiedź: V = 3,4 mL

Objętość końcowa i stężenie

4,6 + 0,4 = 5 mL

C = 2000/5 = 400 mg/mL

Objętość

V = 1360/400 = 3,4 mL

Odpowiedź

V = 3,4 mL

5.Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapii

Odpowiedź: R = 23,3 mL/h

Wlewy heparyny i insuliny: stężenie = jednostki w worku/objętość worka (jednostki/mL). Prędkość pompy (mL/h) = jednostki na godzinę/stężenie, a jednostki na godzinę = mL/h × stężenie. Przy zleceniu zależnym od masy ciała najpierw jednostki/h = jednostki/kg/h × masa ciała. Objętość bolusa = potrzebne jednostki/moc fiolki. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Jednostki na godzinę

15·62 = 930 szt./h

Stężenie

10 000/250 = 40 szt./mL

Szybkość pompy

R = 930/40 = 23,25 ≈ 23,3 mL/h

Odpowiedź

R = 23,3 mL/h

6.Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapii

Odpowiedź: D = 8,1 mcg/kg/min

Wlewy miareczkowane: najpierw wyznacz stężenie w mcg/mL (mg × 1000/mL). Przy zleceniu zależnym od masy ciała mcg/min = mcg/kg/min × masa ciała. Następnie mL/h = mcg/min × 60/stężenie. Licząc wstecz, mcg/kg/min = mL/h × stężenie/(60 × masa ciała). Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Stężenie

250 000/250 = 1000 mcg/mL

Mikrogramy na minutę

38·1000 = 38000 mcg/h

38000/60 = 633,3 mcg/min

Na kilogram

D = 633,3/78 = 8,12 ≈ 8,1 mcg/kg/min

Odpowiedź

D = 8,1 mcg/kg/min

7.Farmakologia

Odpowiedź: D · Hamują przemianę angiotensyny I w angiotensynę II

Dlaczego to jest odpowiedź

Inhibitory ACE (np. ramipryl) zmniejszają angiotensynę II, co rozszerza naczynia i obniża aldosteron. Hamują też rozkład bradykininy, co tłumaczy suchy kaszel.

Odpowiedź

D · Hamują przemianę angiotensyny I w angiotensynę II

8.Farmakologia

Odpowiedź: D · Stevens–Johnson syndrome; stop the drug and get urgent medical care

Dlaczego to jest odpowiedź

Stevens–Johnson syndrome is a severe drug reaction with skin blistering and mucosal involvement. Sulfonamides are a common cause, and the drug must be stopped immediately.

Odpowiedź

D · Stevens–Johnson syndrome; stop the drug and get urgent medical care

ExamProblems · examproblems.com/courses/clinical-pharmacokinetics