Farmakokinetyka kliniczna: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadania Wróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
Dwa stężenia: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca: LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca: R = CL·C_ss/(S·F)
Średni stan stacjonarny: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony: 1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek: dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
Wybierz zależność: C = C₀·e^−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

Obliczenia farmaceutyczne

Stężenie procentowe: % w/v = g na 100 mL
Ilość w roztworze: g = % × mL / 100
Stężenie wyrażone stosunkiem: 1:X = 1 g w X mL; % = 100 / X
Rekonstytucja: objętość końcowa = rozpuszczalnik + objętość proszku
Stężenie: mg/mL = lek w fiolce / objętość końcowa
Metoda krzyżowa (aligacja): części H = T − L, części L = H − T
Woda lub baza: 0%

Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapii

Dawka dobowa: mg/dobę = mg/kg/dobę × masa ciała (kg)
Liczba dawek na dobę: liczba = 24 h / odstęp między dawkami (h)
Funty na kilogramy: kg = lb / 2,2
Stężenie wlewu: jednostki/mL = jednostki w worku / objętość worka
Szybkość pompy: mL/h = dawka na godzinę / stężenie
Wlew miareczkowany: mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Dawka z prędkości pompy: mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Jednostki: 1 mg = 1000 mcg

2Zadania do ćwiczenia

1.Farmakokinetyka klinicznaŚredni

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje bolus dożylny 220 mg leku (gentamicin). Stężenie ekstrapolowane wstecz do czasu zero wynosi 8 mg/L, a okres półtrwania 2,5 h. Oblicz objętość dystrybucji Vd.

D = 220 mgC₀ = 8 mg/Lt½ = 2,5 h

Vd = L

2.Farmakokinetyka klinicznaTrudny

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 75 lat (płeć: kobieta) waży 68 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 2 mg/dL (177 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykła dawka leku (digoxin) wynosi 250 mcg przy klirensie kreatyniny 120 mL/min, a ułamek fe = 0,7 leku jest wydalany w postaci niezmienionej przez nerki. Używając współczynnika dawki Dettliego Q = 1 − fe·(1 − CrCl/prawidłowy CrCl), oblicz skorygowaną dawkę D. Zaokrąglij do najbliższej liczby całkowitej.

75 lata68 kgkobietaSCr = 2 mg/dL250 mcgf_e = 0,7CrCl wartości normalne 120 mL/min

D = mcg

3.Obliczenia farmaceutyczneŚredni

Roztwór ma stężenie stosunkowe 1:1000. Potrzebujesz 0,88 mg. Pobierz objętość do strzykawki 1 mL: jaka to objętość V?

1:10000,88 mg

V = mL

4.Obliczenia farmaceutyczneTrudny

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Masz 30 g 5% maści coal tar. Ile gramów m 1% maści coal tar musisz dodać, aby otrzymać maść 2%? Zaokrąglij do pełnych gramów.

30 g · 5%1%2%

m = g

5.Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapiiŚredni

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Protokół ćwiczeniowy przewiduje bolus heparyny 70 jednostek/kg dla pacjenta o masie ciała 104 kg. Fiolka zawiera 1 000 jednostek/mL. Jaką objętość V nabierasz? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

70 szt./kg104 kg1 000 szt./mL

V = mL

6.Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapiiTrudny

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wlew dopamine zawierający 400 mg w 250 mL płynie z prędkością 25 mL/h. Pacjent waży 110 kg. Jaką dawkę D w mcg/kg/min otrzymuje pacjent? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

400 mg/250 mL25 mL/h110 kg

D = mcg/kg/min

7.FarmakologiaŚredni

Dlaczego nie należy nagle odstawiać długotrwale stosowanych doustnych glikokortykosteroidów?

APo odstawieniu lek tworzy toksyczne metabolity
BOdstawienie powoduje nagły wzrost glikemii
CUkład odpornościowy natychmiast zaatakowałby wątrobę i nadnercza
DNadnercza są zahamowane i mogą nie wytwarzać wystarczającej ilości kortyzolu

8.FarmakologiaTrudny

A patient taking sertraline starts St John's wort for low mood. What is the main concern?

ABleeding from vitamin K deficiency
BA hypertensive crisis from tyramine
CSevere low blood pressure from blocked alpha receptors
DSerotonin syndrome from combined serotonergic effects

3Roztwory

1.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: Vd = 27,5 L

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × C_ss. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Objętość dystrybucji

Vd = 220/8 = 27,5 L

Odpowiedź

Vd = 27,5 L

2.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: D = 113 mcg

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(C_peak/C_trough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (C_peak − C_trough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to C_ss,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e^−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 75)·68/(72·2)·0,85 = 26,09 mL/min

Współczynnik dawki (Dettli)

Q = 1 − 0,7·(1 − 26,09/120) = 0,4522

Skorygowana dawka

D = 0,4522·250 = 113 mcg

Odpowiedź

D = 113 mcg

W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości i porównuje z charakterystyką produktu.

3.Obliczenia farmaceutyczne

Odpowiedź: V = 0,88 mL

Od stężenia do objętości: najpierw zamień stężenie na mg na mL. Procent m/v to gramy na 100 mL, więc x% = 10x mg/mL. Stężenie stosunkowe 1:n to 1 g w n mL. Po rekonstytucji stężenie to dawka proszku podzielona przez objętość końcową (rozcieńczalnik + objętość proszku). Wtedy objętość = dawka/stężenie.

Stężenie w mg/mL

1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL

Objętość

V = 0,88/1 = 0,88 mL

Odpowiedź

V = 0,88 mL

4.Obliczenia farmaceutyczne

Odpowiedź: m = 90 g

Metoda krzyżowa (aligacja): aby zmieszać wyższe stężenie H i niższe stężenie L do stężenia docelowego T, weź (T − L) części H i (H − T) części L. Części się krzyżują: każdy składnik dostaje odległość stężenia docelowego od drugiego składnika. Woda lub czysta baza liczy się jako 0%. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Części w metodzie krzyżowej

5%: 2 − 1 = 1 części

1%: 5 − 2 = 3 części

Przeskaluj do posiadanej ilości

m = 30·3/1 = 90 g

Odpowiedź

m = 90 g

Sprawdzenie: 30 g + 90 g = 120 g maści 2%.

5.Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapii

Odpowiedź: V = 7,3 mL

Wlewy heparyny i insuliny: stężenie = jednostki w worku/objętość worka (jednostki/mL). Prędkość pompy (mL/h) = jednostki na godzinę/stężenie, a jednostki na godzinę = mL/h × stężenie. Przy zleceniu zależnym od masy ciała najpierw jednostki/h = jednostki/kg/h × masa ciała. Objętość bolusa = potrzebne jednostki/moc fiolki. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Potrzebna liczba sztuk

70·104 = 7 280 szt.

Objętość

V = 7280/1000 = 7,28 ≈ 7,3 mL

Odpowiedź

V = 7,3 mL

6.Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapii

Odpowiedź: D = 6,1 mcg/kg/min

Wlewy miareczkowane: najpierw wyznacz stężenie w mcg/mL (mg × 1000/mL). Przy zleceniu zależnym od masy ciała mcg/min = mcg/kg/min × masa ciała. Następnie mL/h = mcg/min × 60/stężenie. Licząc wstecz, mcg/kg/min = mL/h × stężenie/(60 × masa ciała). Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Stężenie

400 000/250 = 1600 mcg/mL

Mikrogramy na minutę

25·1600 = 40000 mcg/h

40000/60 = 666,7 mcg/min

Na kilogram

D = 666,7/110 = 6,061 ≈ 6,1 mcg/kg/min

Odpowiedź

D = 6,1 mcg/kg/min

7.Farmakologia

Odpowiedź: D · Nadnercza są zahamowane i mogą nie wytwarzać wystarczającej ilości kortyzolu

Dlaczego to jest odpowiedź

Steroidoterapia hamuje oś podwzgórze–przysadka–nadnercza. Nagłe odstawienie może wywołać przełom nadnerczowy, dlatego dawki zmniejsza się stopniowo.

Odpowiedź

D · Nadnercza są zahamowane i mogą nie wytwarzać wystarczającej ilości kortyzolu

8.Farmakologia

Odpowiedź: D · Serotonin syndrome from combined serotonergic effects

Dlaczego to jest odpowiedź

St John's wort has serotonergic effects, so it can cause serotonin syndrome with SSRIs. It also induces liver enzymes and can reduce levels of drugs such as the combined pill, warfarin and ciclosporin.

Odpowiedź

D · Serotonin syndrome from combined serotonergic effects

ExamProblems · examproblems.com/courses/clinical-pharmacokinetics