Dynamika: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Ruch po okręgu

Przyspieszenie dośrodkowe
a = v²/r = ω²·r
Siła dośrodkowa
F = m·v²/r
Prędkość kątowa
ω = v/r = 2π/T
Płaski zakręt, tarcie
vmax = √(μ·g·r)

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Ruch obrotowy bryły sztywnej

Momenty bezwładności względem G
pręt mL²/12, tarcza ½mR², pierścień mR², kula pełna (2/5)mR², kula pusta (2/3)mR²
Twierdzenie Steinera
I = IG + m·d²
Promień bezwładności
I = m·k²
Pręt względem końca
I = mL²/3
Równanie ruchu
ΣM = I·α
Prędkość w rad/s
ω = 2π·n/60
Energia kinetyczna
E = ½·I·ω²
Praca i moc
W = T·θ, P = T·ω
Toczenie bez poślizgu
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Moment pędu
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Uderzenie względem punktu zawieszenia
m·v·d = I·ω

Metoda

  1. Wybierz oś: stały punkt obrotu lub środek masy dla ciał toczących się.
  2. Znajdź moment bezwładności względem tej osi ze standardowych wyników, używając I = IG + m·d² dla przesuniętej osi.
  3. Wybierz metodę: ΣM = I·α dla przyspieszeń i sił, energię (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) dla prędkości, moment pędu dla uderzeń i nagłych zmian.
  4. Połącz ruch postępowy i obrotowy wzorami v = ω·r i a = α·r oraz zamień obr/min na rad/s.

Koła i przekładnie zębate

Zazębione koła
n1·N1 = n2·N2
Moment skręcający
T2 = T1·(N2/N1)·η
Moc
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Przekładnia wielostopniowa
przełożenie całkowite = iloczyn przełożeń poszczególnych stopni

Sprężyny i wahadła

Masa na sprężynie
T = 2π·√(m/k)
Wahadło
T = 2π·√(L/g)
Pulsacja
ω = √(k/m) = 2π/T
Maksymalna prędkość i przyspieszenie
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energia
E = ½·k·A²

Drgania mechaniczne

Częstotliwość drgań własnych
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Z ugięcia statycznego
ωn = √(g/δst)
Tłumienie krytyczne
cc = 2√(km) = 2mωn
Współczynnik tłumienia
ζ = c/cc
Częstotliwość drgań tłumionych
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logarytmiczny dekrement tłumienia
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Sprężyny połączone równolegle
k = k1 + k2
Sprężyny połączone szeregowo
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)3,419 s22,22

Samochód jadący z prędkością 80 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 6,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.

v₀ = 80 km/ha = −6,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
d = ?

Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 5 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.

ttotal = 5 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 20°a = ?m = 5 kg

Klocek o masie 5 kg zsuwa się po gładkiej równi nachylonej pod kątem 20° do poziomu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.

m = 5 kgθ = 20°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 1,5 kg3 kgμ = 0,25

Klocek o masie 1,5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 3 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.

m1 = 1,5 kgm2 = 3 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = ?25°R = 40 m

Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 25° do poziomu i upadła 40 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.

θ = 25°R = 40 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 45 mv0​ = 33 m/s30°v = ?

Piłkę wyrzucono z prędkością 33 m/s pod kątem 30° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 45 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.

v₀ = 33 m/sθ = 30°h = 45 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Ruch po okręguŚredni
r = 2,5 mω = ?

W rotorze w wesołym miasteczku uczestnicy stoją przy ścianie pionowego walca o promieniu 2,5 m. Gdy obraca się on wystarczająco szybko, podłoga opada, a tarcie utrzymuje ich w górze. Współczynnik tarcia statycznego wynosi 0,4. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz najmniejszą prędkość kątową ω w rad/s.

r = 2,5 mμs = 0,4g = 9,81 m/s²
ω = rad/s
8.Ruch po okręguTrudny
r = 0,8 m9 m/svtop​ = ?

Kulka o masie 1,2 kg na lekkiej nici o długości 0,8 m jest obracana po okręgu pionowym. W najniższym punkcie jej prędkość wynosi 9 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu Ttop nici w najwyższym punkcie.

m = 1,2 kgr = 0,8 mvbottom = 9 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.Praca i energiaŚredni
40 km/h

Samochód jadący z prędkością 40 km/h po poziomej drodze gwałtownie hamuje i z zablokowanymi kołami sunie aż do zatrzymania. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,8. Wyznacz drogę hamowania d.

v = 40 km/hμ = 0,8g = 9,81 m/s²
d = m
10.Praca i energiaTrudny
h = 5 mL = 3,5 mμ = 0,15k = 1500 N/m

Klocek o masie 5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 3,5 m (μ = 0,15), a potem trafia na sprężynę (k = 1500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.

m = 5 kgh = 5 mL = 3,5 mμ = 0,15k = 1500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
1,5 kgv = ?5 gh = 18 cm

Pocisk o masie 5 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 1,5 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 18 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.

m = 5 gM = 1,5 kgh = 18 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
1100 kg24 m/s1100 kg11 m/sθ = ?

Na skrzyżowaniu samochód o masie 1100 kg jadący na wschód z prędkością 24 m/s zderza się z samochodem o masie 1100 kg jadącym na północ z prędkością 11 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz kierunek θ ruchu wraku tuż po zderzeniu, mierzony od wschodu w stronę północy.

m1 = 1100 kgv1 = 24 m/s (E)m2 = 1100 kgv2 = 11 m/s (N)
θ = °
13.Ruch obrotowy bryły sztywnejŚredni
0,5 kgaαM = 9,5 kgR = 0,15 m

Klocek o masie 0,5 kg wisi na lekkiej linie nawiniętej na bloczek, czyli jednorodną pełną tarczę o masie 9,5 kg i promieniu 0,15 m, obracającą się na gładkiej poziomej osi. Klocek puszczono ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Znajdź przyspieszenie a klocka.

m = 0,5 kgM = 9,5 kgR = 0,15 mg = 9,81 m/s²
a = m/s²
14.Ruch obrotowy bryły sztywnejTrudny
7 m/sω

kula pusta w środku o masie 1,5 kg toczy się bez poślizgu z prędkością 7 m/s. Znajdź jego całkowitą energię kinetyczną Ek.

m = 1,5 kgv = 7 m/sI = (2/3)·m·r²
Ek = J
15.Koła i przekładnie zębateŚredni
N1​ = 40N2​ = 80

Silnik o mocy 1,5 kW pracujący z prędkością 1500 rpm napędza zębnik o 40 zębach, który zazębia się z kołem o 80 zębach. Sprawność pary kół wynosi 97%. Wyznacz moment obrotowy T1 na wale silnika.

P = 1,5 kWn1 = 1500 rpmN1 = 40N2 = 80η = 97%
T1 = N·m
16.Koła i przekładnie zębateTrudny
d1​ = 160 mmd2​ = 500 mm1440 rpmC = 1200 mmT1​ = 1000 NT2​P = ?

Pas otwarty łączy koło napędzające 160 mm o prędkości 1440 obr/min z kołem 500 mm; środki są oddalone o 1200 mm. Współczynnik tarcia wynosi 0,25, a siła w cięgnie czynnym nie może przekroczyć 1000 N. Wyznacz największą moc P, jaką pas może przenieść bez poślizgu, w kW (pomiń efekty odśrodkowe).

d1 = 160 mmn1 = 1440 rpmd2 = 500 mmC = 1200 mmμ = 0,25T1 = 1000 N
P = kW
17.Sprężyny i wahadłaŚredni
t (s)x (cm)0,8 s

Ciężarek o masie 1,7 kg na sprężynie o k = 290 N/m zostaje odciągnięty o 9 cm w kierunku dodatnim i puszczony ze spoczynku w t = 0. Wyznacz jego wychylenie x z położenia równowagi w chwili t = 0,8 s (ze znakiem).

m = 1,7 kgk = 290 N/mA = 9 cmt = 0,8 s
x = cm
18.Sprężyny i wahadłaTrudny
t (s)x (cm)t = ?3

Ciało wykonuje ruch harmoniczny z okresem 1,5 s i amplitudą 10 cm. Jaki najkrótszy czas t jest potrzebny, aby przejść z położenia równowagi do wychylenia 3 cm?

T = 1,5 sA = 10 cmx = 3 cm
t = s
19.Drgania mechaniczneŚredni
k = 100 kN/mζ = 0,35m = 12 kg

Masa 12 kg na sprężynie o sztywności 100 kN/m ma tłumik wiskotyczny dający współczynnik tłumienia 0,35. Wyznacz częstotliwość drgań swobodnych tłumionych fd w Hz.

m = 12 kgk = 100 kN/mζ = 0,35
fd = Hz
20.Drgania mechaniczneTrudny
k1​ = 15k2​ = 20m = 50 kg

Masa 50 kg wisi na dwóch sprężynach obok siebie (równolegle) o sztywnościach k₁ = 15 kN/m i k₂ = 20 kN/m. Masa pozostaje pozioma. Wyznacz sztywność zastępczą keq układu sprężyn w kN/m.

m = 50 kgk1 = 15 kN/mk2 = 20 kN/m
keq = kN/m

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: s = 37,99 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 80/3,6 = 22,22 m/s

Droga hamowania

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 22,22²/(2·6,5) = 37,99 m

Odpowiedź

s = 37,99 m
2.Kinematyka

Odpowiedź: d = 107,7 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Dwie części czasu

½·9,81·t₁² = 343·(5 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 1715 = 0

Czas spadania

Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.

t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·1715))/(2·4,905) = 4,686 s

Głębokość

d = ½·9,81·4,686² = 107,7 m

Odpowiedź

d = 107,7 m
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 3,355 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż równi

Kierunek w dół równi jest dodatni.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Przyspieszenie

a = 9,81·(sin 20° − 0·cos 20°) = 9,81·(0,342 − 0) = 3,355 m/s²

Odpowiedź

a = 3,355 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 5,723 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Przyspieszenie układu

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (29,43 − 3,679)/4,5 = 5,723 m/s²

Odpowiedź

a = 5,723 m/s²
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: v0 = 22,63 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Wyznacz v₀ ze wzoru na zasięg

v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·40/sin 50°) = 22,63 m/s

Odpowiedź

v0 = 22,63 m/s
6.Rzut ukośny

Odpowiedź: v = 44,41 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Rozłóż prędkość początkową

vx = 33·cos 30° = 28,58 m/s
vy0 = 33·sin 30° = 16,5 m/s

Prędkość pionowa przy uderzeniu

Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.

vy = √(16,5² + 2·9,81·45) = 33,99 m/s

Prędkość przy uderzeniu

v = √(28,58² + 33,99²) = 44,41 m/s

Odpowiedź

v = 44,41 m/s

Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.

7.Ruch po okręgu

Odpowiedź: ω = 3,132 rad/s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Siły działające na uczestnika

N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g

Prędkość kątowa

ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,4·2,5)) = 3,132 rad/s

Odpowiedź

ω = 3,132 rad/s
8.Ruch po okręgu

Odpowiedź: Ttop = 62,64 N

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Prędkość w najwyższym punkcie

Energia kinetyczna zamienia się w energię potencjalną na wysokości 2r.

vtop² = 9² − 4·9,81·0,8 = 49,61 m²/s²

Siły w najwyższym punkcie

Siła naciągu i siła ciężkości są skierowane w dół, do środka.

T + m·g = m·vtop²/r
T = 1,2·49,61/0,8 − 1,2·9,81 = 62,64 N

Odpowiedź

Ttop = 62,64 N
9.Praca i energia

Odpowiedź: d = 7,865 m

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Prędkość w jednostkach podstawowych

v = 40/3,6 = 11,11 m/s

Bilans energii

½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 11,11²/(2·0,8·9,81) = 7,865 m

Odpowiedź

d = 7,865 m

Podwojenie prędkości wydłuża drogę hamowania czterokrotnie.

10.Praca i energia

Odpowiedź: x = 54,1 cm

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia po szorstkim pasie

Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.

mgh − μmgL = 49,05·(5 − 0,15·3,5) = 219,5 J

Maksymalne ugięcie

½kx² = 219,5 → x = √(2·219,5/1500) = 0,541 m = 54,1 cm

Odpowiedź

x = 54,1 cm
11.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v = 565,7 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Wychylenie po uderzeniu

V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,18) = 1,879 m/s

Zderzenie

m·v = (m + M)·V → v = (0,005 + 1,5)·1,879/0,005 = 565,7 m/s

Odpowiedź

v = 565,7 m/s
12.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: θ = 24,62 °

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Składowe pędu

px = 1100·24 = 26400 kg·m/s
py = 1100·11 = 12100 kg·m/s

Kierunek

tan θ = py/px = 0,4583 → θ = 24,62°

Odpowiedź

θ = 24,62°
13.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: a = 0,9343 m/s²

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Klocek i bloczek

klocek: m·g − T = m·a
bloczek: T·R = I·α = ½·M·R²·(a/R) → T = ½·M·a

Przyspieszenie

a = m·g/(m + M/2) = 0,5·9,81/(0,5 + 4,75) = 0,9343 m/s²

Odpowiedź

a = 0,9343 m/s²
14.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: Ek = 61,25 J

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Część postępowa i obrotowa

Etrans = ½·m·v² = ½·1,5·7² = 36,75 J
Erot = ½·I·ω² = ½·0,6667·m·r²·(v/r)² = 0,6667·36,75 = 24,5 J

Suma

Ek = 36,75 + 24,5 = 61,25 J

Odpowiedź

Ek = 61,25 J
15.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: T1 = 9,549 N·m

Przekładnie zębate: zazębione koła mają tę samą prędkość na zębach, więc n₁·N₁ = n₂·N₂: koło o mniejszej liczbie zębów obraca się szybciej. Koła na jednym wale obracają się z tą samą prędkością obrotową. Moc jest przekazywana dalej (minus straty), więc moment obrotowy rośnie, gdy prędkość obrotowa maleje: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, a P = T·ω, gdzie ω = 2π·n/60.

Moment silnika

ω₁ = 2π·1500/60 = 157,1 rad/s
T1 = P/ω₁ = 1500/157,1 = 9,549 N·m

Odpowiedź

T1 = 9,549 N·m
16.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: P = 6,158 kW

Przekładnie pasowe: bez poślizgu oba koła pasowe mają tę samą prędkość obwodową v = π·d·n/60, więc n₁·d₁ = n₂·d₂, a przełożenie wynosi d₂/d₁. Poślizg s sprawia, że koło napędzane obraca się nieco wolniej: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). Przenoszona moc to P = (T₁ − T₂)·v, gdzie T₁ to siła w cięgnie czynnym, a T₂ w biernym. Tarcie ogranicza stosunek sił: T₁/T₂ = eμθ, gdzie θ jest kątem opasania w radianach na mniejszym kole; dla pasa otwartego θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)) przy rozstawie osi C.

Kąt opasania

θ = 2,857 rad

Siła w cięgnie biernym

eμθ = e0,7143 = 2,043, T₂ = 1000/2,043 = 489,5 N

Moc

P = (1000 − 489,5)·12,06 = 6,158 kW

Odpowiedź

P = 6,158 kW
17.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: x = −4,68 cm

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Pulsacja

ω = √(290/1,7) = 13,06 rad/s
ω·t = 13,06·0,8 = 10,45 rad

Przemieszczenie

x = A·cos(ω·t) = 9·cos(10,45) = −4,68 cm

Odpowiedź

x = −4,68 cm
18.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: t = 0,07274 s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Pulsacja

ω = 2π/T = 2π/1,5 = 4,189 rad/s

Wyznacz czas

0,3 = sin(ω·t) → ω·t = arcsin(0,3) = 0,3047 rad
t = 0,3047/4,189 = 0,07274 s

Odpowiedź

t = 0,07274 s
19.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: fd = 13,61 Hz

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Częstotliwość drgań własnych nietłumionych

ωn = √(100000/12) = 91,29 rad/s
fn = 91,29/(2π) = 14,53 Hz

Częstotliwość drgań tłumionych

fd = fn·√(1 − ζ²) = 14,53·√(1 − 0,35²) = 13,61 Hz

Odpowiedź

fd = 13,61 Hz
20.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: keq = 35 kN/m

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sztywność zastępcza

Sprężyny obok siebie mają to samo ugięcie, a ich siły się sumują, więc ich sztywności po prostu się dodaje: k = k1 + k2.

keq = 15 + 20 = 35 kN/m

Odpowiedź

keq = 35 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics