Dynamika: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Ruch po okręgu

Przyspieszenie dośrodkowe
a = v²/r = ω²·r
Siła dośrodkowa
F = m·v²/r
Prędkość kątowa
ω = v/r = 2π/T
Płaski zakręt, tarcie
vmax = √(μ·g·r)

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Ruch obrotowy bryły sztywnej

Momenty bezwładności względem G
pręt mL²/12, tarcza ½mR², pierścień mR², kula pełna (2/5)mR², kula pusta (2/3)mR²
Twierdzenie Steinera
I = IG + m·d²
Promień bezwładności
I = m·k²
Pręt względem końca
I = mL²/3
Równanie ruchu
ΣM = I·α
Prędkość w rad/s
ω = 2π·n/60
Energia kinetyczna
E = ½·I·ω²
Praca i moc
W = T·θ, P = T·ω
Toczenie bez poślizgu
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Moment pędu
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Uderzenie względem punktu zawieszenia
m·v·d = I·ω

Metoda

  1. Wybierz oś: stały punkt obrotu lub środek masy dla ciał toczących się.
  2. Znajdź moment bezwładności względem tej osi ze standardowych wyników, używając I = IG + m·d² dla przesuniętej osi.
  3. Wybierz metodę: ΣM = I·α dla przyspieszeń i sił, energię (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) dla prędkości, moment pędu dla uderzeń i nagłych zmian.
  4. Połącz ruch postępowy i obrotowy wzorami v = ω·r i a = α·r oraz zamień obr/min na rad/s.

Koła i przekładnie zębate

Zazębione koła
n1·N1 = n2·N2
Moment skręcający
T2 = T1·(N2/N1)·η
Moc
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Przekładnia wielostopniowa
przełożenie całkowite = iloczyn przełożeń poszczególnych stopni

Sprężyny i wahadła

Masa na sprężynie
T = 2π·√(m/k)
Wahadło
T = 2π·√(L/g)
Pulsacja
ω = √(k/m) = 2π/T
Maksymalna prędkość i przyspieszenie
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energia
E = ½·k·A²

Drgania mechaniczne

Częstotliwość drgań własnych
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Z ugięcia statycznego
ωn = √(g/δst)
Tłumienie krytyczne
cc = 2√(km) = 2mωn
Współczynnik tłumienia
ζ = c/cc
Częstotliwość drgań tłumionych
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logarytmiczny dekrement tłumienia
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Sprężyny połączone równolegle
k = k1 + k2
Sprężyny połączone szeregowo
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)2,778 s12,5

Samochód jadący z prędkością 45 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 4,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.

v₀ = 45 km/ha = −4,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
v₀ = 19 m/s10 m

Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 19 m/s z krawędzi dachu na wysokości 10 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.

v₀ = 19 m/sh₀ = 10 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 20°30 kgF = ?

Skrzynka o masie 30 kg jest pchana ze stałą prędkością w górę rampy nachylonej pod kątem 20° do poziomu siłą równoległą do rampy. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę pchającą F.

m = 30 kgθ = 20°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
F = N
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 3 kg4,5 kgμ = 0,25

Klocek o masie 3 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 4,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.

m1 = 3 kgm2 = 4,5 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = 16 m/s50°zasięg

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 50° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 16 m/sθ = 50°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 60 mv0​ = 11 m/s55°v = ?

Piłkę wyrzucono z prędkością 11 m/s pod kątem 55° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 60 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.

v₀ = 11 m/sθ = 55°h = 60 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Ruch po okręguŚredni
r = 95 mvmax​ = ?

Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 95 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,4. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.

r = 95 mμs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
r = 1,5 mv = ?

Kulka na nici o długości 1,5 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jaka jest najmniejsza prędkość vmin w najwyższym punkcie, przy której nić jest jeszcze napięta?

r = 1,5 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.Praca i energiaŚredni
0,1 kgk = 500 N/mh = ?

Zabawkowa wyrzutnia ma pionową sprężynę o sztywności 500 N/m. Kładzie się na niej kulkę o masie 0,1 kg, ściska sprężynę o 8 cm, a następnie ją zwalnia. Pomijając opór powietrza i masę sprężyny, wyznacz wysokość h, na jaką wzniesie się kulka, mierzoną od jej położenia przy ściśniętej sprężynie.

m = 0,1 kgk = 500 N/mx = 8 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.Praca i energiaTrudny
10 kg3 kgμ = 0,15d = 0,5 m

Klocek o masie 10 kg leży na chropowatym poziomym stole (μ = 0,15). Lekka nić biegnie od niego przez gładki bloczek na krawędzi stołu do wiszącego klocka o masie 3 kg. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Wyznacz prędkość v klocków po opadnięciu wiszącego klocka o 0,5 m.

m1 = 10 kgm2 = 3 kgμ = 0,15d = 0,5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Pęd i zderzeniaŚredni
3 kg8 m/s0,5 kg

Wózek o masie 3 kg jadący z prędkością 8 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 0,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.

m1 = 3 kgm2 = 0,5 kgv1 = 8 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
1800 kg8 m/s800 kg20 m/sv′ = ?

Na skrzyżowaniu samochód o masie 1800 kg jadący na wschód z prędkością 8 m/s zderza się z samochodem o masie 800 kg jadącym na północ z prędkością 20 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz prędkość v′ wraku tuż po zderzeniu.

m1 = 1800 kgv1 = 8 m/s (E)m2 = 800 kgv2 = 20 m/s (N)
v′ = m/s
13.Ruch obrotowy bryły sztywnejŚredni
0 → 1000 rpmI = 12 kg·m²

Silnik rozpędza koło zamachowe o momencie bezwładności 12 kg·m² od spoczynku do 1000 obr/min w czasie 14 s. Pomijając straty, znajdź średnią moc Pavg, którą dostarcza, w kW.

I = 12 kg·m²n = 1000 rpmt = 14 s
Pavg = kW
14.Ruch obrotowy bryły sztywnejTrudny
460 m/s20 g1,15 mL = 2 m8,5 kgφ

Jednorodny cienki pręt o masie 8,5 kg i długości 2 m wisi w spoczynku na gładkim przegubie w górnym końcu. Pocisk o masie 20 g, lecący poziomo z prędkością 460 m/s, uderza w pręt 1,15 m poniżej przegubu i w nim zostaje. Przyjmij g = 9,81 m/s². Znajdź największy kąt φ od pionu, o jaki wychyli się pręt.

M = 8,5 kgL = 2 mm = 20 gv = 460 m/sd = 1,15 mg = 9,81 m/s²
φ = °
15.Koła i przekładnie zębateŚredni
d1​ = 150 mmd2​ = 300 mm1450 rpmT1​ = 500 NT2​ = 100 NP = ?

Pas biegnie na kole napędzającym 150 mm z prędkością 1450 obr/min. Siła w cięgnie czynnym wynosi 500 N, a w cięgnie biernym 100 N. Wyznacz przenoszoną moc P w kW.

d1 = 150 mmn1 = 1450 rpmT1 = 500 NT2 = 100 N
P = kW
16.Koła i przekładnie zębateTrudny
A = 48B = 50C = 32D = ?

W przekładni wielostopniowej koło A (48 zębów) na wale wejściowym obraca się z prędkością 1500 rpm i napędza koło B (50 zębów). Koło C (32 zębów) jest osadzone na tym samym wale co B i napędza koło D na wale wyjściowym. Wał wyjściowy ma się obracać z prędkością 1152 rpm. Ile zębów ND musi mieć koło D?

nin = 1500 rpmA = 48B = 50C = 32nout = 1152 rpm
ND =
17.Sprężyny i wahadłaŚredni
3,3 kgk = 230 N/mA = 10 cmx = 2 cm

Ciężarek o masie 3,3 kg na sprężynie o k = 230 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 10 cm. Wyznacz jego prędkość v, gdy znajduje się 2 cm od położenia równowagi.

m = 3,3 kgk = 230 N/mA = 10 cmx = 2 cm
v = m/s
18.Sprężyny i wahadłaTrudny
2,9 kgk = 140 N/m

Ciężarek o masie 2,9 kg zostaje przymocowany do dolnego końca nierozciągniętej pionowej sprężyny o k = 140 N/m i puszczony ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największe wydłużenie xmax sprężyny w cm.

m = 2,9 kgk = 140 N/mg = 9,81 m/s²
xmax = cm
19.Drgania mechaniczneŚredni
tx40 mm1 cykl33,1 mm

W próbie drgań swobodnych tłumionego układu masa–sprężyna po maksimum przemieszczenia 40 mm jeden cykl później następuje maksimum 33,1 mm. Wyznacz współczynnik tłumienia ζ.

x0 = 40 mmx1 = 33,1 mmn = 1
ζ =
20.Drgania mechaniczneTrudny
k1​ = 100k2​ = 100m = 100 kg

Masa 100 kg wisi na dwóch sprężynach obok siebie (równolegle) o sztywnościach k₁ = 100 kN/m i k₂ = 100 kN/m. Masa pozostaje pozioma. Pomiń tłumienie i masy sprężyn. Wyznacz częstotliwość drgań własnych fn w kierunku pionowym w Hz.

m = 100 kgk1 = 100 kN/mk2 = 100 kN/m
fn = Hz

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: s = 17,36 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s

Droga hamowania

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 12,5²/(2·4,5) = 17,36 m

Odpowiedź

s = 17,36 m
2.Kinematyka

Odpowiedź: hmax = 28,4 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Wzniesienie nad dach

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 19²/(2·9,81) = 18,4 m

Wysokość nad ziemią

hmax = 10 + 18,4 = 28,4 m

Odpowiedź

hmax = 28,4 m
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: F = 169,8 N

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Siły wzdłuż równi

Stała prędkość: siły się równoważą.

F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ

Siła pchająca

F = 100,7 + 69,14 = 169,8 N

Odpowiedź

F = 169,8 N
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: T = 22,07 N

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Przyspieszenie układu

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (44,15 − 7,357)/7,5 = 4,905 m/s²

Siła naciągu z równania dla klocka na stole

T − μ·m1·g = m1·a
T = 3·4,905 + 7,357 = 22,07 N

Odpowiedź

T = 22,07 N
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: t = 2,499 s

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 16·cos 50° = 10,28 m/s
vy = v0·sin θ = 16·sin 50° = 12,26 m/s

Czas lotu

Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.

t = 2·12,26/9,81 = 2,499 s

Odpowiedź

t = 2,499 s
6.Rzut ukośny

Odpowiedź: v = 36,03 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Rozłóż prędkość początkową

vx = 11·cos 55° = 6,309 m/s
vy0 = 11·sin 55° = 9,011 m/s

Prędkość pionowa przy uderzeniu

Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.

vy = √(9,011² + 2·9,81·60) = 35,47 m/s

Prędkość przy uderzeniu

v = √(6,309² + 35,47²) = 36,03 m/s

Odpowiedź

v = 36,03 m/s

Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.

7.Ruch po okręgu

Odpowiedź: vmax = 19,31 m/s

Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.

Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,4·9,81·95) = 19,31 m/s

Odpowiedź

vmax = 19,31 m/s (69,51 km/h)
8.Ruch po okręgu

Odpowiedź: vmin = 3,836 m/s

Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.

Zerowy naciąg w najwyższym punkcie

m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·1,5) = 3,836 m/s

Odpowiedź

vmin = 3,836 m/s
9.Praca i energia

Odpowiedź: h = 1,631 m

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia sprężyny

x = 8 cm = 0,08 m
½kx² = ½·500·0,08² = 1,6 J

Wysokość

m·g = 0,1·9,81 = 0,981 N
h = ½kx²/(mg) = 1,6/0,981 = 1,631 m

Odpowiedź

h = 1,631 m
10.Praca i energia

Odpowiedź: v = 1,064 m/s

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia uwolniona i stracona

m₂g·d = 29,43·0,5 = 14,71 J
μ·m₁g·d = 0,15·98,1·0,5 = 7,357 J

Energia kinetyczna obu klocków

½(m₁ + m₂)v² = 7,357 → v = √(2·7,357/13) = 1,064 m/s

Odpowiedź

v = 1,064 m/s
11.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′2 = 13,71 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem

Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.

v′1 = (3 − 0,5)/(3 + 0,5)·8 = 5,714 m/s
v′2 = 2·3/(3 + 0,5)·8 = 13,71 m/s

Odpowiedź

v′2 = 13,71 m/s
12.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′ = 8,279 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Składowe pędu

px = 1800·8 = 14400 kg·m/s
py = 800·20 = 16000 kg·m/s

Prędkość wraku

v′ = √(px² + py²)/(m1 + m2) = 21526/2600 = 8,279 m/s

Odpowiedź

v′ = 8,279 m/s
13.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: Pavg = 4,7 kW

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Prędkość kątowa

ω = 2π·1000/60 = 104,7 rad/s

Energia

E = ½·I·ω² = ½·12·104,7² = 65797 J

Moc średnia

Pavg = E/t = 65797/14 = 4700 W = 4,7 kW

Odpowiedź

Pavg = 4,7 kW
14.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: φ = 19,77 °

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Moment bezwładności po uderzeniu

I = M·L²/3 + m·d² = 8,5·2²/3 + 0,02·1,15² = 11,36 kg·m²

Moment pędu względem przegubu

Siła w przegubie przechodzi przez przegub, więc podczas uderzenia nie ma tam momentu.

m·v·d = I·ω → ω = 0,02·460·1,15/11,36 = 0,9314 rad/s

Energia podczas wahnięcia

½·I·ω² = ½·11,36·0,9314² = 4,927 J
(M·g·L/2 + m·g·d)·(1 − cos φ) = 83,61·(1 − cos φ)
cos φ = 1 − 4,927/83,61 = 0,9411 → φ = 19,77°

Odpowiedź

φ = 19,77°
15.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: P = 4,555 kW

Przekładnie pasowe: bez poślizgu oba koła pasowe mają tę samą prędkość obwodową v = π·d·n/60, więc n₁·d₁ = n₂·d₂, a przełożenie wynosi d₂/d₁. Poślizg s sprawia, że koło napędzane obraca się nieco wolniej: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). Przenoszona moc to P = (T₁ − T₂)·v, gdzie T₁ to siła w cięgnie czynnym, a T₂ w biernym. Tarcie ogranicza stosunek sił: T₁/T₂ = eμθ, gdzie θ jest kątem opasania w radianach na mniejszym kole; dla pasa otwartego θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)) przy rozstawie osi C.

Prędkość pasa

v = 11,39 m/s

Moc

P = (500 − 100)·11,39 = 4555 W = 4,555 kW

Odpowiedź

P = 4,555 kW
16.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: ND = 40

Gear trains: meshing gears have the same speed at the teeth, so n₁·N₁ = n₂·N₂: the gear with fewer teeth turns faster. Gears on one shaft turn at the same speed. Power is passed on (minus losses), so torque goes up when speed goes down: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, and P = T·ω with ω = 2π·n/60.

Prędkość wału pośredniego

nB = nC = 1500·48/50 = 1440 rpm

Liczba zębów koła D

ND = C·nC/nout = 32·1440/1152 = 40

Odpowiedź

ND = 40
17.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: v = 0,818 m/s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Pulsacja

ω = √(230/3,3) = 8,348 rad/s

Prędkość w x

v = ω·√(A² − x²) = 8,348·√(0,1² − 0,02²) = 0,818 m/s

Odpowiedź

v = 0,818 m/s
18.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: xmax = 40,64 cm

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Położenie równowagi i amplituda

x₀ = m·g/k = 2,9·9,81/140 = 0,2032 m = A

Najniższy punkt

xmax = 2A = 0,4064 m = 40,64 cm

Odpowiedź

xmax = 40,64 cm
19.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: ζ = 0,03012

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logarytmiczny dekrement tłumienia

δ = (1/1)·ln(40/33,1) = 0,1893

Współczynnik tłumienia

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,1893/√(39,48 + 0,03585) = 0,03012

Odpowiedź

ζ = 0,03012
20.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: fn = 7,118 Hz

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sztywność zastępcza

Sprężyny obok siebie mają to samo ugięcie, a ich siły się sumują, więc ich sztywności po prostu się dodaje: k = k1 + k2.

keq = 100 + 100 = 200 kN/m

Częstotliwość drgań własnych

ωn = √(200000/100) = 44,72 rad/s
fn = 44,72/(2π) = 7,118 Hz

Odpowiedź

fn = 7,118 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics