W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.
1Wzory i metody
Wartość pieniądza w czasie
Wartość przyszła
FV = PV·(1 + i)n
Wartość bieżąca
PV = FV/(1 + i)n
Kilka okresów w roku
i = r/m, N = m·n
Renta, wartość bieżąca
PV = PMT·[1 − (1 + i)−n]/i
Renta, wartość przyszła
FV = PMT·[(1 + i)n − 1]/i
Metoda
Narysuj oś czasu z każdym przepływem pieniężnym i jego terminem.
Dopasuj stopę do okresu: miesięczna stopa dla miesięcznych płatności.
Użyj FV = PV·(1 + i)ⁿ dla pojedynczych kwot i wzorów na rentę dla równych płatności.
Sprawdź znak i rząd wielkości odpowiedzi.
Cena i rentowność obligacji
Cena obligacji
P = C·(1 − (1 + y)−n)/y + F/(1 + y)n
Półrocznie
C/2, y/2 i 2n okresów
Bieżąca stopa dochodu
C/P
Cena i rentowność
rentowność rośnie → cena spada
Metoda
Wyznacz kupon na okres i rentowność na okres.
Cena = wartość bieżąca kuponów (renta) + wartość bieżąca wartości nominalnej.
Przy kuponach półrocznych użyj połowy kuponu, połowy rentowności i dwa razy większej liczby okresów.
Sprawdzenie: jeśli rentowność jest wyższa od oprocentowania kuponu, cena jest niższa od wartości nominalnej.
CAPM i WACC
CAPM
re = rf + β·(rm − rf)
WACC
E/V·re + D/V·rd·(1 − T)
Wartość przedsiębiorstwa
V = E + D
NPV i IRR
Wartość bieżąca netto
NPV = −C0 + Σ CFt/(1 + r)t
Równe przepływy pieniężne
NPV = −C0 + CF·[1 − (1 + r)−n]/r
Wewnętrzna stopa zwrotu
r, przy którym NPV = 0
Decyzja
przyjmij, gdy NPV > 0 (lub IRR > wymagana stopa zwrotu)
Metoda
Wypisz wszystkie przepływy pieniężne z ich rokiem; inwestycja w roku 0 jest ujemna.
Zdyskontuj każdy przepływ: CFt/(1 + r)t.
Zsumuj je, aby otrzymać NPV. Wartość dodatnia oznacza, że projekt zarabia więcej niż r.
Dla IRR znajdź stopę, przy której NPV jest równe zeru, metodą prób lub interpolacji.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartość pieniądza w czasieŚredni
Renta wypłaca €1 000 na koniec każdego roku przez 8 lat. Stopa procentowa wynosi 7 % rocznie. Wyznacz wartość bieżącą PV renty.
A = €1 000i = 7%n = 8
PV = €
2.Wartość pieniądza w czasieTrudny
Na początku każdego roku przez 21 lat wpłacasz €2 000, pierwszą wpłatę dziś. Konto jest oprocentowane 5 % rocznie. Ile jest na koncie na koniec roku 21? Wyznacz FV.
A = €2 000i = 5%n = 21
FV = €
3.Cena i rentowność obligacjiŚredni
Obligacja o wartości nominalnej €1 000 zapada za 11 lat i wypłaca roczne kupony. Kosztuje €694, gdy rentowność do wykupu wynosi 9%. Wyznacz oprocentowanie kuponowe c w procentach.
F = €1 000n = 11P = €694YTM = 9%
c = %
4.Cena i rentowność obligacjiTrudny
Obligacja z 17 latami do wykupu (wartość nominalna €1 000, roczny kupon 9%) kosztuje €1 195. Emitent może ją wykupić przed terminem za 6 lat po cenie wykupu €1 090. Wyznacz rentowność do wcześniejszego wykupu YTC w procentach.
F = €1 000kupon = 9%P = €1 195cena wcześniejszego wykupu = €1 090wcześniejszy wykup za 6 lata
YTC = %
5.CAPM i WACCŚredni
Firma ma kapitał własny o wartości €8 000 000 i dług o wartości €3 000 000. Jej WACC wynosi 7,5%, koszt długu przed opodatkowaniem 5%, a stawka podatku 30%. Wyznacz koszt kapitału własnego re.
Firma ma kapitał własny o wartości rynkowej €12 000 000 i koszcie 11%. Jej dług stanowi 5 000 obligacji (wartość nominalna €1 000, roczny kupon 4%, 8 lat do wykupu), notowanych po €1 108 za sztukę. Stawka podatku wynosi 25,8%. Wyznacz WACC, przyjmując rentowność do wykupu obligacji jako koszt długu przed opodatkowaniem.
Projekt kosztuje dziś €250 000. Na koniec pierwszego roku przynosi €25 000, a potem przepływ rośnie o 1 % rocznie bez końca. Koszt kapitału wynosi 10 %. Wyznacz wartość bieżącą netto NPV.
C0 = €250 000CF1 = €25 000g = 1%r = 10%
NPV = €
8.NPV i IRRTrudny
Projekt A kosztuje €30 000 i przynosi €16 000, €12 500, €6 500 na koniec lat od 1 do 3. Projekt B kosztuje €32 000 i przynosi €8 500, €13 500, €16 500. Wyznacz stopę graniczną r*, przy której oba projekty mają to samo NPV, w procentach.
Wartość pieniądza w czasie: pieniądz dziś jest wart więcej niż ta sama kwota później, bo może przynosić odsetki. Przy stopie i na okres kwota rośnie do FV = PV·(1 + i)n. Ciąg równych płatności (rentę) wycenia się, sumując wszystkie płatności, z czego wynikają wzory na rentę.
Współczynnik dyskontowy renty
(1 − (1 + i)−n)/i = (1 − 0,582)/0,07 = 5,971
Wartość bieżąca
PV = 1 000·5,971 = €5 971,30
Odpowiedź
PV = €5 971,30
2.Wartość pieniądza w czasie
Odpowiedź: FV = 75010 €
Wartość pieniądza w czasie: pieniądz dziś jest wart więcej niż ta sama kwota później, bo może przynosić odsetki. Przy stopie i na okres kwota rośnie do FV = PV·(1 + i)n. Ciąg równych płatności (rentę) wycenia się, sumując wszystkie płatności, z czego wynikają wzory na rentę.
Współczynnik renty zwykłej
((1 + 0,05)21 − 1)/0,05 = 35,72
Renta płatna z góry
Każda wpłata jest inwestowana o rok dłużej.
FV = 2 000·35,72·1,05 = €75 010,43
Odpowiedź
FV = €75 010,43
3.Cena i rentowność obligacji
Odpowiedź: c = 4,503 %
Wycena obligacji: cena obligacji to wartość bieżąca jej przepływów pieniężnych zdyskontowanych rentownością do wykupu (YTM): kupony tworzą rentę, a wartość nominalna jest zwracana w dniu wykupu. P = C·(1 − (1 + y)⁻ⁿ)/y + F/(1 + y)ⁿ. Gdy rentowność jest wyższa od oprocentowania kuponu, obligacja notowana jest poniżej wartości nominalnej, i odwrotnie.
Wartość bieżąca wartości nominalnej
1000·(1 + 0,09)−11 = €387,53
Kupon
C = (694 − 387,53)/6,805 = €45,03
Oprocentowanie kuponu
c = 45,03/1000 = 4,503%
Odpowiedź
c = 4,503%
4.Cena i rentowność obligacji
Odpowiedź: YTC = 6,281 %
Wycena obligacji: cena obligacji to wartość bieżąca jej przepływów pieniężnych zdyskontowanych rentownością do wykupu (YTM): kupony tworzą rentę, a wartość nominalna jest zwracana w dniu wykupu. P = C·(1 − (1 + y)⁻ⁿ)/y + F/(1 + y)ⁿ. Gdy rentowność jest wyższa od oprocentowania kuponu, obligacja notowana jest poniżej wartości nominalnej, i odwrotnie.
Równanie dla rentowności
1195 = 90·(1 − (1 + y)−6)/y + 1090/(1 + y)6
Rozwiąż numerycznie
y = 6%: €1 210,97
y = 7%: €1 155,30
YTC = 6,281%
Odpowiedź
YTC = 6,281%
Rentowność do wykupu wynosi 7,002%. Inwestorzy w obligację notowaną z premią oczekują jej wcześniejszego wykupu, więc niższa rentowność do wcześniejszego wykupu jest bardziej realistyczna.
5.CAPM i WACC
Odpowiedź: re = 9 %
Koszt kapitału: CAPM daje stopę zwrotu wymaganą przez akcjonariuszy: re = rf + β·(rm − rf). Średni ważony koszt kapitału łączy kapitał własny i dług według ich wartości rynkowych: WACC = E/V·re + D/V·rd·(1 − T), gdzie V = E + D. Odsetki pomniejszają podstawę opodatkowania, stąd czynnik (1 − T).
Wagi
V = €11 000 000, E/V = 0,7273, D/V = 0,2727
Część dłużna WACC
0,2727·5%·(1 − 0,3) = 0,9545%
Koszt kapitału własnego
re = (7,5% − 0,9545%)/0,7273 = 9%
Odpowiedź
re = 9%
6.CAPM i WACC
Odpowiedź: WACC = 8,11 %
Koszt kapitału: CAPM daje stopę zwrotu wymaganą przez akcjonariuszy: re = rf + β·(rm − rf). Średni ważony koszt kapitału łączy kapitał własny i dług według ich wartości rynkowych: WACC = E/V·re + D/V·rd·(1 − T), gdzie V = E + D. Odsetki pomniejszają podstawę opodatkowania, stąd czynnik (1 − T).
Wartość bieżąca netto: zdyskontuj każdy przepływ do dziś wymaganą stopą zwrotu r i zsumuj: NPV = Σ CFₜ/(1 + r)ᵗ. Projekt z NPV > 0 zarabia więcej niż r i tworzy wartość. Wewnętrzna stopa zwrotu (IRR) to stopa, przy której NPV = 0.
Wartość przepływów
PV = 25 000/(0,1 − 0,01) = 277 777,78
NPV
NPV = 277 777,78 − 250 000 = €27 777,78
Odpowiedź
NPV = €27 777,78
NPV jest dodatnia, więc projekt zarabia więcej niż wymagana stopa zwrotu.
8.NPV i IRR
Odpowiedź: r* = 7,151 %
Stopa graniczna (punkt Fishera): stopa dyskontowa, przy której dwa projekty mają to samo NPV. Jest to IRR różnicy ich przepływów (B − A). Poniżej niej wyższe NPV ma projekt z późniejszymi, większymi przepływami; powyżej wygrywa drugi.
Różnica przepływów
ΔCF0 = −32 000 − (−30 000) = −2 000
ΔCF1 = 8 500 − 16 000 = −7 500
ΔCF2 = 13 500 − 12 500 = 1 000
ΔCF3 = 16 500 − 6 500 = 10 000
IRR różnicy
NPVΔ(7%) = 27,07
NPVΔ(8%) = −148,78
r* = 7,151%
Odpowiedź
r* = 7,151%
Sprawdzenie: przy 7,151% oba NPV wynoszą €1 102,89.