Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Pacjent ma sód 152 mEq/L. Jakich objawów spodziewa się pielęgniarka?
ADrgania mięśni z dodatnim objawem Trousseau
BPrzyrostu masy ciała z obrzękniętymi kostkami
CBradykardii ze szpiczastymi załamkami T
DPragnienia, suchych błon śluzowych i niepokoju
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
Napływają cztery wyniki badań. Na który z nich pielęgniarka powinna zareagować najpierw?
AHemoglobina 11,8 g/dL (118 g/L) u pacjenta z przewlekłą chorobą nerek
BSód 137 mEq/L u pacjenta przyjętego wczoraj z powodu zapalenia płuc
CPotas 6,6 mEq/L u pacjenta z PChN z nowym osłabieniem mięśni
DGlukoza 140 mg/dL (7,8 mmol/L) po posiłku u pacjenta z cukrzycą
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną z HCO₃⁻ 18 mmol/L. Użyj wzoru Wintersa, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂ (środek zakresu) w mmHg.
HCO₃⁻ 18 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje zasadowicę metaboliczną z HCO₃⁻ 46 mmol/L. Użyj oczekiwanego PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂.
HCO₃⁻ 46 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 83 kg ma otrzymać wlew aminofiliny (współczynnik soli S = 0,8: 80% aminofiliny to teofilina). Klirens teofiliny wynosi 0,045 L/kg/h. Jaka szybkość wlewu aminofiliny R w mg/h daje stężenie teofiliny w stanie stacjonarnym 12 mg/L?
83 kgCL = 0,045 L/kg/hCss = 12 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 82 kg ma stężenie (theophylline) równe 3,6 mg/L; docelowe wynosi 12 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako aminophylline (S = 0,8), a objętość dystrybucji wynosi 0,5 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?
82 kgVd = 0,5 L/kgC = 3,6 → 12 mg/LS = 0,8
LD = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
W jakim oknie czasowym zwykle podaje się dożylną trombolizę w ostrym udarze niedokrwiennym?
AW ciągu 48 godzin od wystąpienia objawów
BW dowolnym momencie w ciągu tygodnia
CW ciągu 4,5 godziny od wystąpienia objawów
DDopiero po 24 godzinach
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
Pielęgniarka nie jest pewna, czy zlecona dawka leku wysokiego ryzyka jest prawidłowa. Jakie działanie jest najbezpieczniejsze?
AZapytać pacjenta, czy dawka wygląda jak zwykle, i ją podać
BPodać dawkę, bo lekarz podpisał zlecenie
CPodać połowę dawki jako kompromis, dopóki lekarz nie będzie dostępny
DWstrzymać podanie i najpierw skonsultować się z lekarzem zlecającym lub farmaceutą
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Pragnienia, suchych błon śluzowych i niepokoju
Dlaczego to jest odpowiedź
Hipernatremia zwykle oznacza niedobór wody, powodując pragnienie, suchość w ustach, niepokój, pobudzenie, a w ciężkiej postaci drgawki. Koryguje się ją powoli, aby uniknąć obrzęku mózgu.
Odpowiedź
D · Pragnienia, suchych błon śluzowych i niepokoju
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · Potas 6,6 mEq/L u pacjenta z PChN z nowym osłabieniem mięśni
Dlaczego to jest odpowiedź
Potas 6,6 mEq/L z osłabieniem może powodować zagrażające życiu zaburzenia rytmu. Pielęgniarka zapewnia monitorowanie serca i natychmiast informuje lekarza. Łagodna niedokrwistość w PChN i lekko podwyższona glukoza po posiłku są spodziewane; sód jest prawidłowy.Sprawdzono w:High potassium level · MedlinePlus (NIH) (2025)
Odpowiedź
C · Potas 6,6 mEq/L u pacjenta z PChN z nowym osłabieniem mięśni
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: PaCO₂ = 35 mmHg
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·18 + 8 = 35 mmHg
zasięg: 33–37 mmHg
Odpowiedź
PaCO₂ = 35 mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: PaCO₂ = 53,2 mmHg
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
0,7·46 + 21 = 53,2 mmHg
Odpowiedź
PaCO₂ = 53,2 mmHg
Wzrost ma granicę: samo wyrównanie rzadko podnosi PaCO₂ powyżej około 55 mmHg.
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 56,02 mg/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens
CL = 0,045·83 = 3,735 L/h
Szybkość wlewu
R = CL·Css/S = 3,735·12/0,8 = 56,02 mg/h
Odpowiedź
R = 56,02 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 430,5 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,5·82 = 41 L
Potrzebny wzrost
12 − 3,6 = 8,4 mg/L
Dawka nasycająca
LD = 41·8,4/(0,8·1) = 430,5 mg
Odpowiedź
LD = 430,5 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · W ciągu 4,5 godziny od wystąpienia objawów
Dlaczego to jest odpowiedź
Trombolizę alteplazą podaje się zwykle w ciągu 4,5 godziny od początku objawów, po wykluczeniu krwotoku w badaniu obrazowym. Dlatego niezbędna jest wiedza, kiedy pacjenta ostatnio widziano w dobrym stanie.
Odpowiedź
C · W ciągu 4,5 godziny od wystąpienia objawów
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: D · Wstrzymać podanie i najpierw skonsultować się z lekarzem zlecającym lub farmaceutą
Dlaczego to jest odpowiedź
Pielęgniarki muszą rozumieć każdy podawany lek. Jeśli dawka wydaje się błędna, powinny skonsultować się z lekarzem zlecającym lub farmaceutą i udokumentować podjęte działanie.
Odpowiedź
D · Wstrzymać podanie i najpierw skonsultować się z lekarzem zlecającym lub farmaceutą