Wartości laboratoryjne dla pielęgniarek: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Wartości laboratoryjne i elektrolity

Metoda

  1. Porównaj wartość z zakresem referencyjnym laboratorium, a następnie ze stanem wyjściowym i trendem pacjenta.
  2. Sprawdź próbkę: hemoliza, opóźnienie lub krew pobrana w pobliżu wlewu dożylnego mogą dać fałszywe wyniki.
  3. Powiąż wartość z typowymi objawami oraz z lekami i stanami, które ją powodują.
  4. Szukaj interakcji: niski potas lub magnez zwiększa toksyczność digoksyny; odwodnienie zwiększa stężenie litu.
  5. Działaj dla pacjenta: oceń, wstrzymaj lek, jeśli stężenie jest niebezpieczne, powtórz na głos wartości krytyczne i poinformuj osobę zlecającą.

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek
dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

  1. Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
  2. Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
  3. Wybierz zależność: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
  4. Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
  5. Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

2Zadania do ćwiczenia

1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni

Pacjent ma sód 152 mEq/L. Jakich objawów spodziewa się pielęgniarka?

  1. ADrgania mięśni z dodatnim objawem Trousseau
  2. BPrzyrostu masy ciała z obrzękniętymi kostkami
  3. CBradykardii ze szpiczastymi załamkami T
  4. DPragnienia, suchych błon śluzowych i niepokoju
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny

Napływają cztery wyniki badań. Na który z nich pielęgniarka powinna zareagować najpierw?

  1. AHemoglobina 11,8 g/dL (118 g/L) u pacjenta z przewlekłą chorobą nerek
  2. BSód 137 mEq/L u pacjenta przyjętego wczoraj z powodu zapalenia płuc
  3. CPotas 6,6 mEq/L u pacjenta z PChN z nowym osłabieniem mięśni
  4. DGlukoza 140 mg/dL (7,8 mmol/L) po posiłku u pacjenta z cukrzycą
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną z HCO₃⁻ 18 mmol/L. Użyj wzoru Wintersa, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂ (środek zakresu) w mmHg.

HCO₃⁻ 18 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Gazometria do ćwiczeń pokazuje zasadowicę metaboliczną z HCO₃⁻ 46 mmol/L. Użyj oczekiwanego PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂.

HCO₃⁻ 46 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
VCss​ = 12 mg/LR = ? mg/h · S = 0,8CL = 0,045 L/kg/h83 kg

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 83 kg ma otrzymać wlew aminofiliny (współczynnik soli S = 0,8: 80% aminofiliny to teofilina). Klirens teofiliny wynosi 0,045 L/kg/h. Jaka szybkość wlewu aminofiliny R w mg/h daje stężenie teofiliny w stanie stacjonarnym 12 mg/L?

83 kgCL = 0,045 L/kg/hCss = 12 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Vd = 0,5 L/kg3,6 → 12 mg/LLD = ? mg82 kg · S = 0,8 · F = 1

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 82 kg ma stężenie (theophylline) równe 3,6 mg/L; docelowe wynosi 12 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako aminophylline (S = 0,8), a objętość dystrybucji wynosi 0,5 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?

82 kgVd = 0,5 L/kgC = 3,6 → 12 mg/LS = 0,8
LD = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni

W jakim oknie czasowym zwykle podaje się dożylną trombolizę w ostrym udarze niedokrwiennym?

  1. AW ciągu 48 godzin od wystąpienia objawów
  2. BW dowolnym momencie w ciągu tygodnia
  3. CW ciągu 4,5 godziny od wystąpienia objawów
  4. DDopiero po 24 godzinach
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny

Pielęgniarka nie jest pewna, czy zlecona dawka leku wysokiego ryzyka jest prawidłowa. Jakie działanie jest najbezpieczniejsze?

  1. AZapytać pacjenta, czy dawka wygląda jak zwykle, i ją podać
  2. BPodać dawkę, bo lekarz podpisał zlecenie
  3. CPodać połowę dawki jako kompromis, dopóki lekarz nie będzie dostępny
  4. DWstrzymać podanie i najpierw skonsultować się z lekarzem zlecającym lub farmaceutą

3Roztwory

1.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: D · Pragnienia, suchych błon śluzowych i niepokoju

Dlaczego to jest odpowiedź

Hipernatremia zwykle oznacza niedobór wody, powodując pragnienie, suchość w ustach, niepokój, pobudzenie, a w ciężkiej postaci drgawki. Koryguje się ją powoli, aby uniknąć obrzęku mózgu.

Odpowiedź

D · Pragnienia, suchych błon śluzowych i niepokoju
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: C · Potas 6,6 mEq/L u pacjenta z PChN z nowym osłabieniem mięśni

Dlaczego to jest odpowiedź

Potas 6,6 mEq/L z osłabieniem może powodować zagrażające życiu zaburzenia rytmu. Pielęgniarka zapewnia monitorowanie serca i natychmiast informuje lekarza. Łagodna niedokrwistość w PChN i lekko podwyższona glukoza po posiłku są spodziewane; sód jest prawidłowy.Sprawdzono w: High potassium level · MedlinePlus (NIH) (2025)

Odpowiedź

C · Potas 6,6 mEq/L u pacjenta z PChN z nowym osłabieniem mięśni
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: PaCO₂ = 35 mmHg

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Wzór Wintersa

PaCO₂ = 1,5·18 + 8 = 35 mmHg
zasięg: 33–37 mmHg

Odpowiedź

PaCO₂ = 35 mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: PaCO₂ = 53,2 mmHg

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Oczekiwane PaCO₂

0,7·46 + 21 = 53,2 mmHg

Odpowiedź

PaCO₂ = 53,2 mmHg

Wzrost ma granicę: samo wyrównanie rzadko podnosi PaCO₂ powyżej około 55 mmHg.

5.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: R = 56,02 mg/h

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Klirens

CL = 0,045·83 = 3,735 L/h

Szybkość wlewu

R = CL·Css/S = 3,735·12/0,8 = 56,02 mg/h

Odpowiedź

R = 56,02 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: LD = 430,5 mg

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Objętość dystrybucji

Vd = 0,5·82 = 41 L

Potrzebny wzrost

12 − 3,6 = 8,4 mg/L

Dawka nasycająca

LD = 41·8,4/(0,8·1) = 430,5 mg

Odpowiedź

LD = 430,5 mg

W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.

7.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: C · W ciągu 4,5 godziny od wystąpienia objawów

Dlaczego to jest odpowiedź

Trombolizę alteplazą podaje się zwykle w ciągu 4,5 godziny od początku objawów, po wykluczeniu krwotoku w badaniu obrazowym. Dlatego niezbędna jest wiedza, kiedy pacjenta ostatnio widziano w dobrym stanie.

Odpowiedź

C · W ciągu 4,5 godziny od wystąpienia objawów
8.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: D · Wstrzymać podanie i najpierw skonsultować się z lekarzem zlecającym lub farmaceutą

Dlaczego to jest odpowiedź

Pielęgniarki muszą rozumieć każdy podawany lek. Jeśli dawka wydaje się błędna, powinny skonsultować się z lekarzem zlecającym lub farmaceutą i udokumentować podjęte działanie.

Odpowiedź

D · Wstrzymać podanie i najpierw skonsultować się z lekarzem zlecającym lub farmaceutą

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses