Wartości laboratoryjne dla pielęgniarek: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Wartości laboratoryjne i elektrolity

Metoda

  1. Porównaj wartość z zakresem referencyjnym laboratorium, a następnie ze stanem wyjściowym i trendem pacjenta.
  2. Sprawdź próbkę: hemoliza, opóźnienie lub krew pobrana w pobliżu wlewu dożylnego mogą dać fałszywe wyniki.
  3. Powiąż wartość z typowymi objawami oraz z lekami i stanami, które ją powodują.
  4. Szukaj interakcji: niski potas lub magnez zwiększa toksyczność digoksyny; odwodnienie zwiększa stężenie litu.
  5. Działaj dla pacjenta: oceń, wstrzymaj lek, jeśli stężenie jest niebezpieczne, powtórz na głos wartości krytyczne i poinformuj osobę zlecającą.

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek
dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

  1. Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
  2. Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
  3. Wybierz zależność: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
  4. Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
  5. Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

2Zadania do ćwiczenia

1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni

Kiedy zwykle pobiera się próbkę do oznaczenia stężenia szczytowego dożylnego aminoglikozydu, takiego jak gentamycyna?

  1. AW dowolnym momencie dogodnym dla pacjenta
  2. BTuż przed rozpoczęciem następnej dawki
  3. COkoło 30 minut po zakończeniu wlewu
  4. DDokładnie 24 godziny po pierwszej dawce
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny

Pacjent z cukrzycą i przewlekłą chorobą nerek miał wykonaną tomografię komputerową z dożylnym środkiem kontrastowym. Dwa dni później kreatynina wzrosła z 1,4 do 2,0 mg/dL (z 124 do 177 µmol/L). Które działanie jest najwłaściwsze?

  1. APodać dodatkową metforminę, ponieważ glikemia rośnie po kontraście
  2. BOgraniczyć wszystkie płyny, aby chronić nerki przed kolejnym kontrastem
  3. CZgłosić to, monitorować diurezę i wstrzymać metforminę do czasu oceny
  4. DZignorować, ponieważ kontrast nigdy nie wpływa na czynność nerek
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną z HCO₃⁻ 10 mmol/L. Użyj wzoru Wintersa, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂ (środek zakresu) w mmHg.

HCO₃⁻ 10 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
pH7,357,457,31PaCO₂mmHg354531HCO₃⁻mmol/L222615prawidłowe wyrównaniedodatkowa kwasica oddechowadodatkowa zasadowica oddechowa

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,31, PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa), HCO₃⁻ 15 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.

pH 7,31PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa)HCO₃⁻ 15 mmol/L
  1. 1prawidłowe wyrównanie
  2. 2dodatkowa kwasica oddechowa
  3. 3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
VCss​ = 2,5 mg/LR = ? mg/minCL = 500 mL/min

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Klirens lidokainy u pacjenta wynosi 500 mL/min. Jaka szybkość wlewu R w mg/min utrzymuje stężenie w stanie stacjonarnym na poziomie 2,5 mg/L?

CL = 500 mL/minCss = 2,5 mg/L
R = mg/min
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
VCss,avg​ = 20 mg/LD = ? mg · q12hCL = 4 L/hS = 1 · F = 1

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje wankomycynę dożylnie co 12 h; klirens wankomycyny wynosi 4 L/h. Jaka dawka D w mg daje średnie stężenie w stanie stacjonarnym 20 mg/L?

CL = 4 L/hτ = 12 hS = 1F = 1Css,avg = 20 mg/L
D = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni

U pacjenta w komorze zastawki wodnej drenu klatki piersiowej widoczny jest ciągły strumień pęcherzyków. Co to najprawdopodobniej oznacza?

  1. ADren działa prawidłowo, jeśli drenuje wyłącznie zbiornik płynu
  2. BPłuco w pełni się rozprężyło
  3. CPrzeciek powietrza, z płuca lub z układu drenującego
  4. DDren jest zatkany
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny

Pacjent ma wysoką gorączkę z dreszczami, żółtaczkę i ból w prawym górnym kwadrancie brzucha. Które schorzenie jest najbardziej prawdopodobne?

  1. AWstępujące zapalenie dróg żółciowych
  2. BChoroba refluksowa przełyku
  3. CZwykła kolka żółciowa
  4. DOstre zapalenie wyrostka robaczkowego

3Roztwory

1.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: C · Około 30 minut po zakończeniu wlewu

Dlaczego to jest odpowiedź

Stężenia szczytowe aminoglikozydów zwykle pobiera się około 30 minut po zakończeniu 30-minutowego wlewu, aby potwierdzić, że stężenie jest dość wysokie, by zabijać bakterie. Stężenia minimalne, pobierane tuż przed następną dawką, służą do wykrycia kumulacji. Protokoły lokalne mogą się różnić, zwłaszcza przy dawkowaniu raz na dobę.

Odpowiedź

C · Około 30 minut po zakończeniu wlewu
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: C · Zgłosić to, monitorować diurezę i wstrzymać metforminę do czasu oceny

Dlaczego to jest odpowiedź

Wzrost kreatyniny o 0,3 mg/dL lub więcej w ciągu 48 godzin spełnia kryteria AKI, a kontrast jest uznanym czynnikiem ryzyka, zwłaszcza w PChN i cukrzycy. Pielęgniarka zgłasza to, monitoruje bilans płynów i wstrzymuje metforminę do czasu oceny czynności nerek, ponieważ metformina może się kumulować.Sprawdzono w: Acute Kidney Injury · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2026); Abdominal CT scan · MedlinePlus (NIH) (2024); Acute kidney failure · MedlinePlus (NIH) (2026)

Odpowiedź

C · Zgłosić to, monitorować diurezę i wstrzymać metforminę do czasu oceny
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: PaCO₂ = 23 mmHg

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Wzór Wintersa

PaCO₂ = 1,5·10 + 8 = 23 mmHg
zasięg: 21–25 mmHg

Odpowiedź

PaCO₂ = 23 mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: prawidłowe wyrównanie

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Oczekiwane PaCO₂

1,5·15 + 8 = 30,5 → 28,5–32,5 mmHg

Porównaj

zmierzone: 31 mmHg → prawidłowe wyrównanie

Odpowiedź

prawidłowe wyrównanie
5.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: R = 1,25 mg/min

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Klirens w L/min

500 mL/min = 0,5 L/min

Szybkość wlewu

R = 0,5·2,5 = 1,25 mg/min

Odpowiedź

R = 1,25 mg/min
6.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: D = 960 mg

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Dawka

D = Css,avg·CL·τ/(S·F) = 20·4·12/(1·1) = 960 mg

Odpowiedź

D = 960 mg
7.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: C · Przeciek powietrza, z płuca lub z układu drenującego

Dlaczego to jest odpowiedź

Bulgotanie przy oddychaniu w drenie z powodu odmy pokazuje, że powietrze opuszcza jamę opłucnej. Ciągłe bulgotanie może też oznaczać nieszczelność połączeń, więc układ się sprawdza, a stwierdzenie zgłasza.

Odpowiedź

C · Przeciek powietrza, z płuca lub z układu drenującego
8.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: A · Wstępujące zapalenie dróg żółciowych

Dlaczego to jest odpowiedź

Gorączka, żółtaczka i ból w prawym górnym kwadrancie (triada Charcota) sugerują zakażenie zablokowanego przewodu żółciowego. Może szybko prowadzić do sepsy i wymaga antybiotyków oraz drenażu dróg żółciowych.

Odpowiedź

A · Wstępujące zapalenie dróg żółciowych

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses