Wartości laboratoryjne dla pielęgniarek: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Wartości laboratoryjne i elektrolity

Metoda

  1. Porównaj wartość z zakresem referencyjnym laboratorium, a następnie ze stanem wyjściowym i trendem pacjenta.
  2. Sprawdź próbkę: hemoliza, opóźnienie lub krew pobrana w pobliżu wlewu dożylnego mogą dać fałszywe wyniki.
  3. Powiąż wartość z typowymi objawami oraz z lekami i stanami, które ją powodują.
  4. Szukaj interakcji: niski potas lub magnez zwiększa toksyczność digoksyny; odwodnienie zwiększa stężenie litu.
  5. Działaj dla pacjenta: oceń, wstrzymaj lek, jeśli stężenie jest niebezpieczne, powtórz na głos wartości krytyczne i poinformuj osobę zlecającą.

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek
dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

  1. Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
  2. Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
  3. Wybierz zależność: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
  4. Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
  5. Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

2Zadania do ćwiczenia

1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni

Pacjent rozpoczął żywienie pozajelitowe (PN) przez cewnik centralny. Które badanie monitoruje się najczęściej w pierwszych dniach?

  1. AGlukozę we krwi
  2. BHormony tarczycy
  3. CHemoglobinę glikowaną A1c
  4. DLipazę w surowicy
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny

Zgłoszono cztery stężenia leków. Którego pacjenta pielęgniarka powinna ocenić w pierwszej kolejności?

  1. ADigoksyna 1,0 ng/mL z tętnem 72/min
  2. BWalproinian 75 mcg/mL bez objawów
  3. CFenytoina 15 mcg/mL bez objawów
  4. DLit 1,8 mEq/L z nowym grubym drżeniem
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
pH7,357,457,20PaCO₂mmHg354524HCO₃⁻mmol/L22269niewyrównaneczęściowo wyrównanecałkowicie wyrównane

Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,20, PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa) oraz HCO₃⁻ 9 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest kwasica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.

pH 7,20PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa)HCO₃⁻ 9 mmol/L
  1. 1niewyrównane
  2. 2częściowo wyrównane
  3. 3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
pH7,357,457,28PaCO₂mmHg354569HCO₃⁻mmol/L222631ostryprzewlekłyostra na tle przewlekłej

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę oddechową: pH 7,28, PaCO₂ 69 mmHg (9,2 kPa), HCO₃⁻ 31 mmol/L. Użyj reguł „HCO₃⁻ rośnie o 1 mmol/L na 10 mmHg (ostra) lub o 3,5 mmol/L na 10 mmHg (przewlekła)”, aby ją sklasyfikować. Kliknij swoją odpowiedź.

pH 7,28PaCO₂ 69 mmHg (9,2 kPa)HCO₃⁻ 31 mmol/L
  1. 1ostry
  2. 2przewlekły
  3. 3ostra na tle przewlekłej
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
110100t (h)C (mg/L)1 h9 mg/L6 h2,8 mg/L

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (gentamicin) stężenie wynosi 9 mg/L po 1 h i 2,8 mg/L po 6 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz stałą szybkości eliminacji k.

C1 = 9 mg/L (1 h)C2 = 2,8 mg/L (6 h)
k = h⁻¹
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
VCss,avg​ = ?200 mg · q12hCL = 0,05 L/kg/h91 kg · S = 0,8 · F = 1

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 91 kg przyjmuje doustnie aminofilinę (S = 0,8, F = 1) co 12 h. Klirens teofiliny wynosi 0,05 L/kg/h. Każda dawka to 200 mg leku (aminophylline). Oblicz średnie stężenie w stanie stacjonarnym Css,avg.

CL = 0,05 L/kg/hτ = 12 hS = 0,8F = 191 kgD = 200 mg
Css,avg = mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni

Jakiego rodzaju leków przeciwbólowych pacjent z marskością wątroby zwykle powinien unikać?

  1. AParacetamolu, podawanego w ostrożnie zmniejszonej i kontrolowanej dawce
  2. BNiesteroidowych leków przeciwzapalnych, takich jak ibuprofen
  3. CKremów ze środkiem miejscowo znieczulającym
  4. DCiepłych okładów na bolesny staw
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny

Pacjent ma wysoką gorączkę z dreszczami, żółtaczkę i ból w prawym górnym kwadrancie brzucha. Które schorzenie jest najbardziej prawdopodobne?

  1. AChoroba refluksowa przełyku
  2. BOstre zapalenie wyrostka robaczkowego
  3. CWstępujące zapalenie dróg żółciowych
  4. DZwykła kolka żółciowa

3Roztwory

1.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: A · Glukozę we krwi

Dlaczego to jest odpowiedź

PN zawiera stężoną dekstrozę, więc hiperglikemia jest częsta, zwłaszcza na początku; glukozę kontroluje się często, a może być potrzebna insulina. Monitoruje się też elektrolity, w tym fosforany, magnez i potas, pod kątem zespołu ponownego odżywienia.

Odpowiedź

A · Glukozę we krwi
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: D · Lit 1,8 mEq/L z nowym grubym drżeniem

Dlaczego to jest odpowiedź

Stężenie litu 1,8 mEq/L z grubym drżeniem sugeruje zatrucie, które może przejść w splątanie i drgawki. Stężenia digoksyny, fenytoiny i walproinianu mieszczą się w powszechnie podawanych zakresach, a pacjenci są stabilni.

Odpowiedź

D · Lit 1,8 mEq/L z nowym grubym drżeniem
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: częściowo wyrównane

Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.

ROME, wartość po wartości

pH 7,20: kwasica krwi (poniżej 7,35)
PaCO₂ 24 mmHg: niski (35–45)
HCO₃⁻ 9 mmol/L: niski (22–26)

Wyrównanie

Klinicznie sprawdź też oczekiwaną kompensację: wzór Wintersa przewiduje PaCO₂ 19,5–23,5 mmHg, więc zmierzone 24 mmHg wskazuje na dodatkowa kwasica oddechowa (zaburzenie mieszane). Powyższa odpowiedź to klasyfikacja egzaminacyjna metodą ROME.

częściowo wyrównane

Odpowiedź

częściowo wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: ostra na tle przewlekłej

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Oczekiwane HCO₃⁻

ostry: 24 + 1·2,9 = 26,9 mmol/L
przewlekły: 24 + 3,5·2,9 = 34,15 mmol/L

Porównaj

zmierzone: 31 mmol/L → ostra na tle przewlekłej

Odpowiedź

ostra na tle przewlekłej
5.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: k = 0,2335 h⁻¹

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Stała szybkości eliminacji

k = ln(9/2,8)/5 = 1,168/5 = 0,2335 h⁻¹

Odpowiedź

k = 0,2335 h⁻¹
6.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: Css,avg = 2,93 mg/L

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Klirens

CL = 0,05·91 = 4,55 L/h

Średnie stężenie w stanie stacjonarnym

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 0,8·1·200/(4,55·12) = 2,93 mg/L

Odpowiedź

Css,avg = 2,93 mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: B · Niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takich jak ibuprofen

Dlaczego to jest odpowiedź

NLPZ zwiększają ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i mogą wywołać niewydolność nerek oraz zatrzymanie płynów w marskości. Zwykle preferuje się paracetamol w mniejszej, starannie dobranej dawce.

Odpowiedź

B · Niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takich jak ibuprofen
8.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: C · Wstępujące zapalenie dróg żółciowych

Dlaczego to jest odpowiedź

Gorączka, żółtaczka i ból w prawym górnym kwadrancie (triada Charcota) sugerują zakażenie zablokowanego przewodu żółciowego. Może szybko prowadzić do sepsy i wymaga antybiotyków oraz drenażu dróg żółciowych.

Odpowiedź

C · Wstępujące zapalenie dróg żółciowych

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses