Wartości laboratoryjne dla pielęgniarek: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Wartości laboratoryjne i elektrolity

Metoda

  1. Porównaj wartość z zakresem referencyjnym laboratorium, a następnie ze stanem wyjściowym i trendem pacjenta.
  2. Sprawdź próbkę: hemoliza, opóźnienie lub krew pobrana w pobliżu wlewu dożylnego mogą dać fałszywe wyniki.
  3. Powiąż wartość z typowymi objawami oraz z lekami i stanami, które ją powodują.
  4. Szukaj interakcji: niski potas lub magnez zwiększa toksyczność digoksyny; odwodnienie zwiększa stężenie litu.
  5. Działaj dla pacjenta: oceń, wstrzymaj lek, jeśli stężenie jest niebezpieczne, powtórz na głos wartości krytyczne i poinformuj osobę zlecającą.

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek
dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

  1. Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
  2. Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
  3. Wybierz zależność: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
  4. Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
  5. Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

2Zadania do ćwiczenia

1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni

Zlecono badanie kału w kierunku Clostridioides difficile. Jaka próbka jest właściwa?

  1. AKał uformowany, twardy
  2. BWymaz z odbytnicy od pacjenta z zaparciem
  3. CDowolny kał po dawce środka przeczyszczającego
  4. DKał nieuformowany (płynny lub miękki)
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny

Pielęgniarka edukuje pacjenta na temat badania HbA1c. Które stwierdzenie świadczy o potrzebie dalszej edukacji?

  1. A„Niższy wynik oznacza mniejsze ryzyko uszkodzenia oczu i nerek”
  2. B„Badanie pokazuje moje średnie stężenie glukozy z ostatnich kilku miesięcy”
  3. C„Przed badaniem HbA1c nie mogę nic jeść przez 12 godzin”
  4. D„Moje codzienne pomiary z palca nadal mają znaczenie między badaniami”
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 152 mmol/L, glukoza 17,1 mmol/L i mocznik 19,9 mmol/L. Oblicz osmolalność surowicy Osm = 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, zaokrąglając do liczby całkowitej.

Na⁺ 152 mmol/Lglukoza 17,1 mmol/Lmocznik 19,9 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
pH7,357,457,13PaCO₂mmHg354544HCO₃⁻mmol/L222614prawidłowe wyrównaniedodatkowa kwasica oddechowadodatkowa zasadowica oddechowa

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,13, PaCO₂ 44 mmHg (5,9 kPa), HCO₃⁻ 14 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.

pH 7,13PaCO₂ 44 mmHg (5,9 kPa)HCO₃⁻ 14 mmol/L
  1. 1prawidłowe wyrównanie
  2. 2dodatkowa kwasica oddechowa
  3. 3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
110t (h)C (mg/L)1 h6 mg/L4 h2,6 mg/L

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (tobramycin) stężenie wynosi 6 mg/L po 1 h i 2,6 mg/L po 4 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz okres półtrwania t½.

C1 = 6 mg/L (1 h)C2 = 2,6 mg/L (4 h)
t½ = h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Vd = 0,5 L/kg4 → 10 mg/LLD = ? mg77 kg · S = 0,8 · F = 1

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 77 kg ma stężenie (theophylline) równe 4 mg/L; docelowe wynosi 10 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako aminophylline (S = 0,8), a objętość dystrybucji wynosi 0,5 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?

77 kgVd = 0,5 L/kgC = 4 → 10 mg/LS = 0,8
LD = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni

Która ocena najlepiej wykrywa zespół ciasnoty przedziałów powięziowych po założeniu gipsu na złamaną nogę?

  1. ABól nieproporcjonalny do urazu, zwłaszcza przy biernym rozciąganiu
  2. BCiepła, różowa stopa
  3. CSilne tętno na stopie
  4. DLekki świąd pod gipsem
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny

Która zmiana w EKG jest klasycznie związana z ciężką hiperkaliemią?

  1. AWysokie, spiczaste załamki T
  2. BSkrócony odstęp PR
  3. CTylko obniżenie odcinka ST
  4. DWyraźne załamki U

3Roztwory

1.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: D · Kał nieuformowany (płynny lub miękki)

Dlaczego to jest odpowiedź

Badanie w kierunku C. difficile wykonuje się z kału nieuformowanego od pacjentów z biegunką, ponieważ wiele osób nosi ten drobnoustrój bez choroby. Badanie kału uformowanego lub po środkach przeczyszczających może prowadzić do błędnego rozpoznania.Sprawdzono w: C. diff Testing · MedlinePlus (NIH) (2026)

Odpowiedź

D · Kał nieuformowany (płynny lub miękki)
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: C · „Przed badaniem HbA1c nie mogę nic jeść przez 12 godzin”

Dlaczego to jest odpowiedź

HbA1c odzwierciedla glukozę związaną z hemoglobiną w ciągu około 2–3 miesięcy, więc nie trzeba być na czczo. Niższe wartości HbA1c wiążą się z mniejszą liczbą powikłań mikronaczyniowych, a domowe monitorowanie glikemii nadal jest przydatne w codziennych decyzjach.Sprawdzono w: The A1C Test & Diabetes · NIDDK (NIH) (2018); Hemoglobin A1C (HbA1c) Test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Odpowiedź

C · „Przed badaniem HbA1c nie mogę nic jeść przez 12 godzin”
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Osm = 341 mOsm/kg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Obliczona osmolalność

Osm = 2·152 + 17,1 + 19,9 = 341 ≈ 341 mOsm/kg

Odpowiedź

Osm = 341 mOsm/kg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: dodatkowa kwasica oddechowa

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Oczekiwane PaCO₂

1,5·14 + 8 = 29 → 27–31 mmHg

Porównaj

zmierzone: 44 mmHg → dodatkowa kwasica oddechowa

Odpowiedź

dodatkowa kwasica oddechowa
5.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: t½ = 2,487 h

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Stała szybkości eliminacji

k = ln(6/2,6)/3 = 0,8362/3 = 0,2787 h⁻¹

Okres połowicznego rozpadu

t½ = 0,693/0,2787 = 2,487 h

Odpowiedź

t½ = 2,487 h
6.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: LD = 288,8 mg

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Objętość dystrybucji

Vd = 0,5·77 = 38,5 L

Potrzebny wzrost

10 − 4 = 6 mg/L

Dawka nasycająca

LD = 38,5·6/(0,8·1) = 288,8 mg

Odpowiedź

LD = 288,8 mg

W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.

7.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: A · Ból nieproporcjonalny do urazu, zwłaszcza przy biernym rozciąganiu

Dlaczego to jest odpowiedź

Narastający ból, który nie ustępuje po lekach przeciwbólowych i nasila się przy biernym rozciąganiu, to najwcześniejszy objaw. Bladość, drętwienie i brak tętna to objawy późne.

Odpowiedź

A · Ból nieproporcjonalny do urazu, zwłaszcza przy biernym rozciąganiu
8.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: A · Wysokie, spiczaste załamki T

Dlaczego to jest odpowiedź

Hiperkaliemia powoduje spiczaste załamki T, potem poszerzenie QRS, a nawet zapis sinusoidalny i zatrzymanie krążenia. Hipokaliemia daje spłaszczone załamki T i załamki U.

Odpowiedź

A · Wysokie, spiczaste załamki T

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses