Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
A patient had a total thyroidectomy yesterday. Which laboratory value is most important to monitor in the first days after surgery?
ASerum sodium
BSerum glucose
CSerum calcium
DSerum potassium
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient with a round face, central weight gain and purple stretch marks has a glucose of 210 mg/dL (11,7 mmol/L) and a potassium of 3,1 mEq/L. Which condition fits best?
AAdrenal insufficiency
BDiabetes insipidus
CCushing syndrome
DHypothyroidism
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,44, PaCO₂ 47 mmHg (6,3 kPa) oraz HCO₃⁻ 31 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,44PaCO₂ 47 mmHg (6,3 kPa)HCO₃⁻ 31 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Na poziomie morza gazometria do ćwiczeń pobrana przy 30% tlenu pokazuje PaO₂ 92 mmHg (12,3 kPa) oraz PaCO₂ 55 mmHg (7,3 kPa). Użyj PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8, aby znaleźć Gradient A–a.
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje bolus dożylny 250 mg leku (tobramycin). Stężenie ekstrapolowane wstecz do czasu zero wynosi 9 mg/L, a okres półtrwania 2 h. Oblicz klirens CL w L/h.
D = 250 mgC₀ = 9 mg/Lt½ = 2 h
CL = L/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 96 kg ma stężenie (digoxin) równe 0,3 mcg/L; docelowe wynosi 1 mcg/L. Objętość dystrybucji wynosi 7 L/kg, a tabletki mają F = 0,7. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?
96 kgVd = 7 L/kgC = 0,3 → 1 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Which lifestyle advice helps a patient with gastro-oesophageal reflux disease?
AWear tight belts to support the stomach
BAvoid large meals late in the evening and raise the head of the bed
CEat one very large meal a day rather than several small ones
DLie down straight after each meal to let the food settle
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
Why are patients with nephrotic syndrome at increased risk of blood clots?
AThey lose most of their platelets in the urine every day
BTheir blood pressure is always very low
CThey lose all their red cells in the urine, which thickens the remaining blood
DAnticoagulant proteins are lost in the urine and clotting factors rise
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · Serum calcium
Dlaczego to jest odpowiedź
The parathyroid glands can be injured or removed during thyroidectomy, so parathyroid hormone falls and hypocalcemia can follow. The nurse monitors calcium and checks for tingling around the mouth, muscle cramps and Chvostek or Trousseau signs.
Odpowiedź
C · Serum calcium
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · Cushing syndrome
Dlaczego to jest odpowiedź
Excess cortisol raises glucose, causes central obesity, a round face and purple striae, and has some mineralocorticoid effect that lowers potassium. Adrenal insufficiency causes low glucose and high potassium.
Odpowiedź
C · Cushing syndrome
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: całkowicie wyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,44: w zakresie 7,35–7,45
PaCO₂ 47 mmHg: wysoki (35–45)
HCO₃⁻ 31 mmol/L: wysoki (22–26)
Wyrównanie
Klinicznie sprawdź też oczekiwaną kompensację: w zasadowicy metabolicznej PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 40,7–44,7 mmHg, więc zmierzone 47 mmHg wskazuje na dodatkowa kwasica oddechowa (zaburzenie mieszane). Powyższa odpowiedź to klasyfikacja egzaminacyjna metodą ROME.
całkowicie wyrównane
Odpowiedź
całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: Gradient A–a = 53,15 mmHg
Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 250/9 = 27,78 L
Stała szybkości
k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹
Klirens
CL = 0,3466·27,78 = 9,627 L/h
Odpowiedź
CL = 9,627 L/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 672 mcg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 7·96 = 672 L
Potrzebny wzrost
1 − 0,3 = 0,7 mcg/L
Dawka nasycająca
LD = 672·0,7/(1·0,7) = 672 mcg
Odpowiedź
LD = 672 mcg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · Avoid large meals late in the evening and raise the head of the bed
Dlaczego to jest odpowiedź
Smaller meals, not eating close to bedtime, raising the head of the bed, weight loss and stopping smoking reduce reflux. Lying flat after eating makes it worse.
Odpowiedź
B · Avoid large meals late in the evening and raise the head of the bed
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: D · Anticoagulant proteins are lost in the urine and clotting factors rise
Dlaczego to jest odpowiedź
Loss of proteins such as antithrombin in the urine, together with increased hepatic production of clotting factors, creates a hypercoagulable state. Some patients need anticoagulation.
Odpowiedź
D · Anticoagulant proteins are lost in the urine and clotting factors rise