Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
A trauma patient receives 2 L of IV crystalloid. The hemoglobin falls from 13,0 to 11,4 g/dL (130 to 114 g/L), and the vital signs are now stable. Which explanation is most likely?
ADilution of the blood by the IV fluid
BA laboratory error in the first sample
CA sudden failure of the bone marrow
DIncreased red cell production
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient on high-dose dexamethasone has a white cell count of 15 × 10³/µL, mostly mature neutrophils with no bands. They have no fever and no signs of infection. What is the most likely explanation?
AA new leukemia that is confirmed by this result alone
BA laboratory error, because steroids always lower the white count
CCertain sepsis that needs antibiotics started without delay
DA steroid effect that moves neutrophils into the circulating blood
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,49, PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa) oraz HCO₃⁻ 17 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica oddechowa. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,49PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa)HCO₃⁻ 17 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,29, PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa), HCO₃⁻ 12 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.
pH 7,29PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa)HCO₃⁻ 12 mmol/L
1prawidłowe wyrównanie
2dodatkowa kwasica oddechowa
3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 78 kg ma otrzymać wlew aminofiliny (współczynnik soli S = 0,8: 80% aminofiliny to teofilina). Klirens teofiliny wynosi 0,04 L/kg/h. Jaka szybkość wlewu aminofiliny R w mg/h daje stężenie teofiliny w stanie stacjonarnym 10 mg/L?
78 kgCL = 0,04 L/kg/hCss = 10 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje wankomycynę dożylnie co 12 h; klirens wankomycyny wynosi 3 L/h. Jaka dawka D w mg daje średnie stężenie w stanie stacjonarnym 15 mg/L?
CL = 3 L/hτ = 12 hS = 1F = 1Css,avg = 15 mg/L
D = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Which group of features is typical of nephrotic syndrome?
ABlood in the urine, high blood pressure and reduced urine output only
BHeavy proteinuria, low serum albumin and oedema
CPolyuria, thirst and weight loss
DSevere loin pain and fever
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
A patient with hyperkalaemia is given IV insulin with glucose. What is the purpose, and what must be monitored?
ATo treat hidden diabetes; HbA1c must be checked daily
BTo remove potassium from the body; urine output must be stopped for a time
CTo protect the heart muscle directly; the patient must be kept nil by mouth
DTo shift potassium into cells; blood glucose must be monitored for hypoglycaemia
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · Dilution of the blood by the IV fluid
Dlaczego to jest odpowiedź
IV fluids dilute the blood, so the hemoglobin falls even without further bleeding. Ongoing bleeding must still be considered, so vital signs, wounds and repeat hemoglobin values are monitored.
Odpowiedź
A · Dilution of the blood by the IV fluid
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · A steroid effect that moves neutrophils into the circulating blood
Dlaczego to jest odpowiedź
Corticosteroids raise the neutrophil count by releasing marginated neutrophils and slowing their exit from the blood, usually without a left shift. The nurse still assesses carefully, because steroids can also hide the usual signs of infection.
Odpowiedź
D · A steroid effect that moves neutrophils into the circulating blood
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: częściowo wyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,49: zasadowica krwi (powyżej 7,45)
PaCO₂ 23 mmHg: niski (35–45)
HCO₃⁻ 17 mmol/L: niski (22–26)
Wyrównanie
częściowo wyrównane
Odpowiedź
częściowo wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: prawidłowe wyrównanie
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
1,5·12 + 8 = 26 → 24–28 mmHg
Porównaj
zmierzone: 26 mmHg → prawidłowe wyrównanie
Odpowiedź
prawidłowe wyrównanie
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 39 mg/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens
CL = 0,04·78 = 3,12 L/h
Szybkość wlewu
R = CL·Css/S = 3,12·10/0,8 = 39 mg/h
Odpowiedź
R = 39 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 540 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Dawka
D = Css,avg·CL·τ/(S·F) = 15·3·12/(1·1) = 540 mg
Odpowiedź
D = 540 mg
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · Heavy proteinuria, low serum albumin and oedema
Dlaczego to jest odpowiedź
In nephrotic syndrome, damaged glomeruli leak protein, so albumin falls and fluid moves into tissues, causing oedema. Cholesterol is often raised too.
Odpowiedź
B · Heavy proteinuria, low serum albumin and oedema
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: D · To shift potassium into cells; blood glucose must be monitored for hypoglycaemia
Dlaczego to jest odpowiedź
Insulin drives potassium into cells, temporarily lowering serum levels. Glucose is given to prevent hypoglycaemia, but glucose monitoring is still needed for several hours.
Odpowiedź
D · To shift potassium into cells; blood glucose must be monitored for hypoglycaemia