Wartości laboratoryjne dla pielęgniarek: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Wartości laboratoryjne i elektrolity

Metoda

  1. Porównaj wartość z zakresem referencyjnym laboratorium, a następnie ze stanem wyjściowym i trendem pacjenta.
  2. Sprawdź próbkę: hemoliza, opóźnienie lub krew pobrana w pobliżu wlewu dożylnego mogą dać fałszywe wyniki.
  3. Powiąż wartość z typowymi objawami oraz z lekami i stanami, które ją powodują.
  4. Szukaj interakcji: niski potas lub magnez zwiększa toksyczność digoksyny; odwodnienie zwiększa stężenie litu.
  5. Działaj dla pacjenta: oceń, wstrzymaj lek, jeśli stężenie jest niebezpieczne, powtórz na głos wartości krytyczne i poinformuj osobę zlecającą.

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek
dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

  1. Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
  2. Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
  3. Wybierz zależność: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
  4. Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
  5. Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

2Zadania do ćwiczenia

1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni

Pacjent z hiponatremią w przebiegu SIADH rozpoczyna leczenie tolwaptanem. Dlaczego stężenie sodu w surowicy sprawdza się często w pierwszej dobie?

  1. ALek gwałtownie obniża glikemię
  2. BSód może wzrosnąć zbyt szybko
  3. CSód zawsze spada jeszcze bardziej
  4. DLek powoduje ciężką hiperkaliemię
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny

Pacjentka z przerzutowym rakiem piersi ma wapń 13,2 mg/dL (3,3 mmol/L), jest splątana i ma zaparcia. Jakiego zleconego leczenia spodziewa się pielęgniarka na początku?

  1. ADożylnie 0,9% chlorek sodu
  2. BŚcisły odpoczynek w łóżku
  3. CDoustne suplementy wapnia
  4. DDiuretyk tiazydowy
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
pH7,357,457,38PaCO₂mmHg354566HCO₃⁻mmol/L222638niewyrównaneczęściowo wyrównanecałkowicie wyrównane

Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,38, PaCO₂ 66 mmHg (8,8 kPa) oraz HCO₃⁻ 38 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest kwasica oddechowa. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.

pH 7,38PaCO₂ 66 mmHg (8,8 kPa)HCO₃⁻ 38 mmol/L
  1. 1niewyrównane
  2. 2częściowo wyrównane
  3. 3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Na poziomie morza gazometria do ćwiczeń pobrana przy 24% tlenu pokazuje PaO₂ 87 mmHg (11,6 kPa) oraz PaCO₂ 45 mmHg (6,0 kPa). Użyj PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8, aby znaleźć Gradient A–a.

FiO₂ 24%PaO₂ 87 mmHg (11,6 kPa)PaCO₂ 45 mmHg (6,0 kPa)
Gradient A–a = mmHg
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Vd = 0,5 L/kgC = 15 mg/LLD = ? mg98 kg · S = 0,8 · F = 1

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 98 kg ma otrzymać dożylną dawkę nasycającą leku (aminophylline), aby osiągnąć stężenie substancji czynnej (theophylline) 15 mg/L. Objętość dystrybucji wynosi 0,5 L/kg, a współczynnik soli S = 0,8. Oblicz dawkę nasycającą LD leku (aminophylline) w mg.

98 kgVd = 0,5 L/kgC = 15 mg/LS = 0,8
LD = mg
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
VCss,avg​ = ?1000 mg · q12hCL = 4,5 L/hS = 1 · F = 1

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje wankomycynę dożylnie co 12 h; klirens wankomycyny wynosi 4,5 L/h. Każda dawka to 1000 mg leku (vancomycin). Oblicz średnie stężenie w stanie stacjonarnym Css,avg.

CL = 4,5 L/hτ = 12 hS = 1F = 1D = 1000 mg
Css,avg = mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni

Pacjent dializowany otrzewnowo zauważa, że odprowadzany płyn stał się mętny, i odczuwa ból brzucha. Co jest prawdopodobne?

  1. AZapalenie otrzewnej
  2. BPrawidłowy płyn dializacyjny
  3. CZaparcie
  4. DZakażenie dróg moczowych
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny

Gazometria krwi tętniczej wykazuje niskie PaO2 przy niskim lub prawidłowym PaCO2. Jak to sklasyfikować?

  1. ANiewydolność oddechowa typu 1
  2. BNiewydolność oddechowa typu 2
  3. CPrawidłowa gazometria
  4. DKwasica metaboliczna

3Roztwory

1.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: B · Sód może wzrosnąć zbyt szybko

Dlaczego to jest odpowiedź

Tolwaptan blokuje receptory ADH w nerce, powodując utratę wody wolnej. Sód może wzrosnąć zbyt szybko, co grozi osmotycznym uszkodzeniem mieliny, dlatego leczenie rozpoczyna się w szpitalu z częstą kontrolą sodu. Na początku zwykle unika się ograniczenia płynów.

Odpowiedź

B · Sód może wzrosnąć zbyt szybko
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: A · Dożylnie 0,9% chlorek sodu

Dlaczego to jest odpowiedź

Hiperkalcemia powoduje duże objętości moczu i odwodnienie. Dożylny roztwór soli fizjologicznej przywraca objętość i pomaga nerkom wydalać wapń; zwykle następnie podaje się bisfosfoniany. Tiazydy zmniejszają wydalanie wapnia, a unieruchomienie uwalnia wapń z kości.Sprawdzono w: Hypercalcemia · MedlinePlus (NIH) (2026)

Odpowiedź

A · Dożylnie 0,9% chlorek sodu
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: całkowicie wyrównane

Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.

ROME, wartość po wartości

pH 7,38: w zakresie 7,35–7,45
PaCO₂ 66 mmHg: wysoki (35–45)
HCO₃⁻ 38 mmol/L: wysoki (22–26)

Wyrównanie

całkowicie wyrównane

Odpowiedź

całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Gradient A–a = 27,87 mmHg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Tlen pęcherzykowy

PAO₂ = 0,24·713 − 45/0,8 = 171,1 − 56,25 = 114,9 mmHg

Gradient

A–a = 114,9 − 87 = 27,87 mmHg

Odpowiedź

Gradient A–a = 27,87 mmHg
5.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: LD = 918,8 mg

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Objętość dystrybucji

Vd = 0,5·98 = 49 L

Potrzebna ilość substancji czynnej

Vd·C = 49·15 = 735 mg

Dawka nasycająca

LD = 735/(0,8·1) = 918,8 mg

Odpowiedź

LD = 918,8 mg

W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.

6.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: Css,avg = 18,52 mg/L

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Średnie stężenie w stanie stacjonarnym

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·1000/(4,5·12) = 18,52 mg/L

Odpowiedź

Css,avg = 18,52 mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: A · Zapalenie otrzewnej

Dlaczego to jest odpowiedź

Mętny dializat z bólem brzucha lub gorączką sugeruje zapalenie otrzewnej, główne poważne powikłanie dializy otrzewnowej. Płyn wysyła się do posiewu i szybko rozpoczyna leczenie.

Odpowiedź

A · Zapalenie otrzewnej
8.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: A · Niewydolność oddechowa typu 1

Dlaczego to jest odpowiedź

Niewydolność oddechowa typu 1 to hipoksemia bez hiperkapnii, jak w zapaleniu płuc lub zatorowości płucnej. Typ 2 obejmuje podwyższone PaCO2 z powodu niewystarczającej wentylacji, jak w zaostrzeniach POChP.

Odpowiedź

A · Niewydolność oddechowa typu 1

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses