Wartości laboratoryjne dla pielęgniarek: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Wartości laboratoryjne i elektrolity

Metoda

  1. Porównaj wartość z zakresem referencyjnym laboratorium, a następnie ze stanem wyjściowym i trendem pacjenta.
  2. Sprawdź próbkę: hemoliza, opóźnienie lub krew pobrana w pobliżu wlewu dożylnego mogą dać fałszywe wyniki.
  3. Powiąż wartość z typowymi objawami oraz z lekami i stanami, które ją powodują.
  4. Szukaj interakcji: niski potas lub magnez zwiększa toksyczność digoksyny; odwodnienie zwiększa stężenie litu.
  5. Działaj dla pacjenta: oceń, wstrzymaj lek, jeśli stężenie jest niebezpieczne, powtórz na głos wartości krytyczne i poinformuj osobę zlecającą.

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek
dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

  1. Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
  2. Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
  3. Wybierz zależność: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
  4. Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
  5. Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

2Zadania do ćwiczenia

1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni

A patient with a low clinical probability of deep vein thrombosis has a normal (negative) D-dimer. What is the best interpretation?

  1. AA DVT is confirmed and anticoagulation is needed
  2. BThe test is useless and should always be ignored
  3. CA pulmonary embolism is now certain to be present
  4. DA DVT is unlikely and can usually be ruled out
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny

Niedożywiony pacjent zaczyna znów jeść i w 3. dobie ma fosforany 1,2 mg/dL (0,39 mmol/L) z osłabieniem mięśni i dusznością. Jakie jest główne ryzyko?

  1. AOsłabienie mięśni oddechowych i niewydolność serca z powodu niskich fosforanów
  2. BSzybki przyrost masy ciała, ale bez poważnego zagrożenia
  3. CHiperkaliemia wywołana uwalnianiem potasu z komórek
  4. DKamienie nerkowe z powodu wapnia uwalnianego z kości
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną z HCO₃⁻ 12 mmol/L. Użyj wzoru Wintersa, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂ (środek zakresu) w mmHg.

HCO₃⁻ 12 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Gazometria do ćwiczeń pokazuje zasadowicę metaboliczną z HCO₃⁻ 39 mmol/L. Użyj oczekiwanego PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂.

HCO₃⁻ 39 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
110100t (h)C (mg/L)1 h30 mg/L13 h7,5 mg/L

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (vancomycin) stężenie wynosi 30 mg/L po 1 h i 7,5 mg/L po 13 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz stałą szybkości eliminacji k.

C1 = 30 mg/L (1 h)C2 = 7,5 mg/L (13 h)
k = h⁻¹
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Vd = 0,5 L/kg6 → 12 mg/LLD = ? mg79 kg · S = 0,8 · F = 1

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 79 kg ma stężenie (theophylline) równe 6 mg/L; docelowe wynosi 12 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako aminophylline (S = 0,8), a objętość dystrybucji wynosi 0,5 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?

79 kgVd = 0,5 L/kgC = 6 → 12 mg/LS = 0,8
LD = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni

Pacjent z neutropenią po chemioterapii ma temperaturę 38,3 °C. Co jest priorytetem?

  1. APodanie tylko paracetamolu i ponowna kontrola temperatury następnego dnia
  2. BOdczekanie 24 godzin, czy gorączka ustąpi
  3. CZachęcenie pacjenta do spaceru
  4. DPostępowanie jak w sepsie neutropenicznej i pilne podanie antybiotyków dożylnie
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny

A patient with stress incontinence is taught self-care. Which statement shows a need for further teaching?

  1. A"I'll try to lose some weight if I can."
  2. B"I'll drink as little as possible so I don't leak."
  3. C"I'll cut down on caffeine."
  4. D"I'll do my pelvic floor exercises every day."

3Roztwory

1.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: D · A DVT is unlikely and can usually be ruled out

Dlaczego to jest odpowiedź

D-dimer is very sensitive, so a negative result in a patient with low clinical probability makes DVT or PE unlikely. A positive result is not specific, because surgery, infection, pregnancy and cancer also raise D-dimer; imaging is then needed.Sprawdzono w: D-Dimer Test · MedlinePlus (NIH) (2024)

Odpowiedź

D · A DVT is unlikely and can usually be ruled out
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: A · Osłabienie mięśni oddechowych i niewydolność serca z powodu niskich fosforanów

Dlaczego to jest odpowiedź

Gdy wznawia się żywienie, insulina wprowadza fosforany do komórek, więc fosforany w surowicy mogą gwałtownie spaść (zespół ponownego odżywienia). Ciężka hipofosfatemia osłabia przeponę i serce. Fosforany się uzupełnia, a żywienie zwiększa powoli.Sprawdzono w: Refeeding Syndrome · StatPearls (NCBI Bookshelf)

Odpowiedź

A · Osłabienie mięśni oddechowych i niewydolność serca z powodu niskich fosforanów
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: PaCO₂ = 26 mmHg

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Wzór Wintersa

PaCO₂ = 1,5·12 + 8 = 26 mmHg
zasięg: 24–28 mmHg

Odpowiedź

PaCO₂ = 26 mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: PaCO₂ = 48,3 mmHg

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Oczekiwane PaCO₂

0,7·39 + 21 = 48,3 mmHg

Odpowiedź

PaCO₂ = 48,3 mmHg

Wzrost ma granicę: samo wyrównanie rzadko podnosi PaCO₂ powyżej około 55 mmHg.

5.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: k = 0,1155 h⁻¹

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Stała szybkości eliminacji

k = ln(30/7,5)/12 = 1,386/12 = 0,1155 h⁻¹

Odpowiedź

k = 0,1155 h⁻¹
6.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: LD = 296,3 mg

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Objętość dystrybucji

Vd = 0,5·79 = 39,5 L

Potrzebny wzrost

12 − 6 = 6 mg/L

Dawka nasycająca

LD = 39,5·6/(0,8·1) = 296,3 mg

Odpowiedź

LD = 296,3 mg

W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.

7.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: D · Postępowanie jak w sepsie neutropenicznej i pilne podanie antybiotyków dożylnie

Dlaczego to jest odpowiedź

Sepsa neutropeniczna to stan nagły w onkologii. Antybiotyki dożylne o szerokim spektrum należy podać w ciągu godziny, nie czekając na wyniki badań.

Odpowiedź

D · Postępowanie jak w sepsie neutropenicznej i pilne podanie antybiotyków dożylnie
8.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: B · "I'll drink as little as possible so I don't leak."

Dlaczego to jest odpowiedź

Restricting fluids concentrates urine, irritates the bladder and risks dehydration and infection. Pelvic floor exercises, weight loss and reducing caffeine are recommended measures.

Odpowiedź

B · "I'll drink as little as possible so I don't leak."

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses