Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
A patient receives repeated nebulized albuterol (salbutamol) for severe asthma. Which laboratory change should the nurse watch for?
AA fall in serum potassium
BA fall in blood glucose
CA rise in serum calcium
DA rise in serum sodium
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient stopped long-term prednisone suddenly a week ago. Now: blood pressure 78/46 mm Hg, sodium 128 mEq/L, potassium 4,6 mEq/L, glucose 58 mg/dL (3,2 mmol/L). Which condition is most likely?
ACushing syndrome from steroid excess
BPrimary hyperaldosteronism (Conn syndrome)
CSyndrome of inappropriate ADH (SIADH)
DAcute adrenal insufficiency (adrenal crisis)
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 128 mmol/L, glukoza 19,6 mmol/L i mocznik 15,1 mmol/L. Oblicz osmolalność surowicy Osm = 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, zaokrąglając do liczby całkowitej.
Gazometria do ćwiczeń pokazuje zasadowicę metaboliczną z HCO₃⁻ 42 mmol/L. Użyj oczekiwanego PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂.
HCO₃⁻ 42 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Klirens lidokainy u pacjenta wynosi 550 mL/min. Jaka szybkość wlewu R w mg/min utrzymuje stężenie w stanie stacjonarnym na poziomie 2 mg/L?
CL = 550 mL/minCss = 2 mg/L
R = mg/min
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 44 lat (płeć: mężczyzna) waży 86 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 2,9 mg/dL (256 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykła dawka leku (gentamicin) wynosi 120 mg co 8 h przy klirensie kreatyniny 100 mL/min. Przy zachowaniu odstępu dawkę zmniejsza się proporcjonalnie do klirensu kreatyniny. Oblicz skorygowaną dawkę D. Zaokrąglij do najbliższej liczby całkowitej.
What is the recommended first aid for a thermal burn?
ABurst any blisters to release the fluid
BApply ice directly to the burn until the pain stops completely
CCool it under cool running water for about 20 minutes
DSpread butter or oil over the burn
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
After a head injury, a patient passes very large volumes of dilute urine and the serum sodium is rising. What is most likely?
ASyndrome of inappropriate ADH secretion
BDiabetes mellitus
CAcute kidney injury
DDiabetes insipidus
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · A fall in serum potassium
Dlaczego to jest odpowiedź
Beta-2 agonists push potassium into cells and can cause hypokalemia, especially at high doses; they also raise blood glucose. For this reason nebulized albuterol is sometimes used as an extra treatment for hyperkalemia.
Odpowiedź
A · A fall in serum potassium
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Acute adrenal insufficiency (adrenal crisis)
Dlaczego to jest odpowiedź
Long-term glucocorticoids suppress the body's own cortisol production; stopping them suddenly can cause adrenal crisis. Lack of cortisol causes hypotension, hyponatremia and hypoglycemia. Aldosterone is usually still made, so potassium is often normal; high potassium suggests primary adrenal failure. Treatment is IV hydrocortisone and fluids as prescribed.
Odpowiedź
D · Acute adrenal insufficiency (adrenal crisis)
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: Osm = 291 mOsm/kg
Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.
Obliczona osmolalność
Osm = 2·128 + 19,6 + 15,1 = 290,7 ≈ 291 mOsm/kg
Odpowiedź
Osm = 291 mOsm/kg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: PaCO₂ = 50,4 mmHg
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
0,7·42 + 21 = 50,4 mmHg
Odpowiedź
PaCO₂ = 50,4 mmHg
Wzrost ma granicę: samo wyrównanie rzadko podnosi PaCO₂ powyżej około 55 mmHg.
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 1,1 mg/min
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens w L/min
550 mL/min = 0,55 L/min
Szybkość wlewu
R = 0,55·2 = 1,1 mg/min
Odpowiedź
R = 1,1 mg/min
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 47 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 44)·86/(72·2,9) = 39,54 mL/min
Skorygowana dawka
D = 120·39,54/100 = 47,45 ≈ 47 mg
Odpowiedź
D = 47 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości i porównuje z charakterystyką produktu.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · Cool it under cool running water for about 20 minutes
Dlaczego to jest odpowiedź
Cooling with running water for around 20 minutes limits tissue damage and pain. Ice can cause further injury, and the patient should be kept warm while the burn is cooled.
Odpowiedź
C · Cool it under cool running water for about 20 minutes
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: D · Diabetes insipidus
Dlaczego to jest odpowiedź
Cranial diabetes insipidus is a lack of ADH, so the kidneys cannot concentrate urine. Water loss raises sodium; strict fluid balance and replacement are needed.