Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Pacjent, który wymiotuje od dwóch dni, ma BUN 32 mg/dL (mocznik 11,4 mmol/L) i prawidłową kreatyninę. Jaka jest najbardziej prawdopodobna przyczyna?
APrzewodnienie
BDieta niskobiałkowa
CNiewydolność wątroby
DOdwodnienie
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient with thalassemia major has received regular red cell transfusions for years. The ferritin is now very high. What does this most likely show, and what treatment is used?
AIron overload, treated with iron chelation therapy
BIron deficiency, treated with IV iron supplements
CAcute infection, treated with broad-spectrum antibiotics
DLiver failure, treated with a liver transplant at once
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,62, PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa) oraz HCO₃⁻ 24 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica oddechowa. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,62PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje zasadowicę metaboliczną z HCO₃⁻ 32 mmol/L. Użyj oczekiwanego PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂.
HCO₃⁻ 32 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 84 kg ma otrzymać dawkę nasycającą w postaci tabletek (digoxin), aby osiągnąć stężenie 0,8 mcg/L. Objętość dystrybucji wynosi 7 L/kg, a tabletki mają biodostępność F = 0,7. Oblicz całkowitą doustną dawkę nasycającą LD w mcg.
84 kgVd = 7 L/kgC = 0,8 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 44 lat (płeć: mężczyzna) waży 95 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 2,7 mg/dL (239 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykła dawka leku (levetiracetam) wynosi 1000 mg co 12 h przy klirensie kreatyniny 100 mL/min. Przy zachowaniu odstępu dawkę zmniejsza się proporcjonalnie do klirensu kreatyniny. Oblicz skorygowaną dawkę D. Zaokrąglij do najbliższej liczby całkowitej.
A patient is started on spironolactone while already taking an ACE inhibitor. Which blood result should be watched most closely?
ASodium, because both drugs raise it sharply
BCalcium, because both drugs lower it
CPotassium, because both drugs can raise it
DGlucose, because both drugs cause hyperglycaemia
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
A patient has a single hot, swollen, very painful knee and a fever. Why is urgent joint aspiration important?
ATo check for rheumatoid arthritis antibodies in the joint fluid
BTo rule out septic arthritis, which can rapidly destroy the joint
CTo prevent osteoporosis
DTo measure the patient's cholesterol
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Odwodnienie
Dlaczego to jest odpowiedź
Gdy w organizmie brakuje płynów, nerki wchłaniają zwrotnie więcej mocznika, więc BUN rośnie nieproporcjonalnie do kreatyniny (stosunek BUN do kreatyniny powyżej 20:1). Niewydolność wątroby i dieta niskobiałkowa obniżają BUN.Sprawdzono w:BUN (Blood Urea Nitrogen) · MedlinePlus (NIH) (2024)
Odpowiedź
D · Odwodnienie
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · Iron overload, treated with iron chelation therapy
Dlaczego to jest odpowiedź
The body has no active way to excrete iron, so repeated transfusions cause iron overload, which can damage the heart, liver and endocrine glands. A very high ferritin reflects this, and iron chelators are used to remove the excess.Sprawdzono w:Thalassemia · MedlinePlus (NIH) (2026); Ferritin Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2025)
Odpowiedź
A · Iron overload, treated with iron chelation therapy
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: niewyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,62: zasadowica krwi (powyżej 7,45)
PaCO₂ 24 mmHg: niski (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: wartości normalne (22–26)
Wyrównanie
niewyrównane
Odpowiedź
niewyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: PaCO₂ = 43,4 mmHg
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
0,7·32 + 21 = 43,4 mmHg
Odpowiedź
PaCO₂ = 43,4 mmHg
Wzrost ma granicę: samo wyrównanie rzadko podnosi PaCO₂ powyżej około 55 mmHg.
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 672 mcg
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 7·84 = 588 L
Potrzebna ilość substancji czynnej
Vd·C = 588·0,8 = 470,4 mcg
Dawka nasycająca
LD = 470,4/(1·0,7) = 672 mcg
Odpowiedź
LD = 672 mcg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 469 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 44)·95/(72·2,7) = 46,91 mL/min
Skorygowana dawka
D = 1000·46,91/100 = 469,1 ≈ 469 mg
Odpowiedź
D = 469 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości i porównuje z charakterystyką produktu.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · Potassium, because both drugs can raise it
Dlaczego to jest odpowiedź
Spironolactone and ACE inhibitors both reduce potassium excretion, so the combination can cause dangerous hyperkalaemia. Potassium and renal function should be checked regularly.
Odpowiedź
C · Potassium, because both drugs can raise it
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · To rule out septic arthritis, which can rapidly destroy the joint
Dlaczego to jest odpowiedź
Septic arthritis can destroy cartilage within days. Aspiration allows microscopy and culture, and helps distinguish infection from crystal arthritis such as gout.
Odpowiedź
B · To rule out septic arthritis, which can rapidly destroy the joint