Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Pacjent ma sód 152 mEq/L. Jakich objawów spodziewa się pielęgniarka?
APrzyrostu masy ciała z obrzękniętymi kostkami
BDrgania mięśni z dodatnim objawem Trousseau
CBradykardii ze szpiczastymi załamkami T
DPragnienia, suchych błon śluzowych i niepokoju
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
During surgery under general anesthesia, a patient develops a rising end-tidal CO2, muscle rigidity and tachycardia, then a high potassium and a rising temperature. Which condition is most likely?
AAcute hemolytic transfusion reaction
BHypovolemic shock
CHypoglycemia from fasting
DMalignant hyperthermia
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,38, PaCO₂ 56 mmHg (7,5 kPa) oraz HCO₃⁻ 32 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest kwasica oddechowa. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,38PaCO₂ 56 mmHg (7,5 kPa)HCO₃⁻ 32 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 143, Cl⁻ 97 oraz HCO₃⁻ 17 mmol/L. Oblicz wskaźnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), używając AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻). Podaj dwa miejsca po przecinku.
Na⁺ 143 mmol/LCl⁻ 97 mmol/LHCO₃⁻ 17 mmol/L
wskaźnik delta =
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 94 kg ma otrzymać dawkę nasycającą w postaci tabletek (digoxin), aby osiągnąć stężenie 0,8 mcg/L. Objętość dystrybucji wynosi 7 L/kg, a tabletki mają biodostępność F = 0,7. Oblicz całkowitą doustną dawkę nasycającą LD w mcg.
94 kgVd = 7 L/kgC = 0,8 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Okres półtrwania leku (gentamicin) u pacjenta wynosi 2,5 h. Cel to szczyt 7 mg/L i wartość dolna 1 mg/L. Zakładając szybkie dawki dożylne i eliminację pierwszego rzędu, jaki odstęp między dawkami τ pozwala, aby stężenie spadło od szczytu do wartości dolnej? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
t½ = 2,5 hCpeak = 7 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
A pressure ulcer shows full-thickness tissue loss with exposed bone. Which category (stage) is this?
ACategory 3
BCategory 1
CCategory 2
DCategory 4
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
A patient with a possible neck injury after a fall needs their airway opened. Which manoeuvre is preferred?
AJaw thrust
BHead tilt with chin lift
CTurning the head to one side
DHyperextending the neck
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Pragnienia, suchych błon śluzowych i niepokoju
Dlaczego to jest odpowiedź
Hipernatremia zwykle oznacza niedobór wody, powodując pragnienie, suchość w ustach, niepokój, pobudzenie, a w ciężkiej postaci drgawki. Koryguje się ją powoli, aby uniknąć obrzęku mózgu.
Odpowiedź
D · Pragnienia, suchych błon śluzowych i niepokoju
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Malignant hyperthermia
Dlaczego to jest odpowiedź
Malignant hyperthermia is a genetic hypermetabolic reaction to volatile anesthetics or succinylcholine. Muscle cells release calcium, producing CO2, heat, rigidity, hyperkalemia and very high CK. It is treated with dantrolene and stopping the trigger.
Odpowiedź
D · Malignant hyperthermia
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: całkowicie wyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,38: w zakresie 7,35–7,45
PaCO₂ 56 mmHg: wysoki (35–45)
HCO₃⁻ 32 mmol/L: wysoki (22–26)
Wyrównanie
całkowicie wyrównane
Odpowiedź
całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: wskaźnik delta = 2,429
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Luka anionowa
AG = 143 − (97 + 17) = 29
Wskaźnik delta
(29 − 12)/(24 − 17) = 17/7 = 2,429
Odpowiedź
wskaźnik delta = 2,429
Powyżej 2: dodatkowa zasadowica metaboliczna.
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 752 mcg
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 7·94 = 658 L
Potrzebna ilość substancji czynnej
Vd·C = 658·0,8 = 526,4 mcg
Dawka nasycająca
LD = 526,4/(1·0,7) = 752 mcg
Odpowiedź
LD = 752 mcg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: τ = 7 h
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości
k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹
Odstęp między dawkami
τ = ln(7/1)/0,2773 = 1,946/0,2773 = 7,018 ≈ 7 h
Odpowiedź
τ = 7 h
W praktyce odstęp zaokrągla się do wygodnej wartości, takiej jak 8, 12, 24 lub 36 h, i ponownie sprawdza stężenia.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: D · Category 4
Dlaczego to jest odpowiedź
Category 4 involves full-thickness tissue loss with exposed bone, tendon or muscle. Category 3 is full-thickness skin loss without exposed bone or tendon. US (NPIAP) terminology calls these stages rather than categories.
Odpowiedź
D · Category 4
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · Jaw thrust
Dlaczego to jest odpowiedź
A jaw thrust opens the airway with minimal neck movement. The cervical spine is protected with manual in-line stabilisation, although opening the airway still takes priority if it remains obstructed.