Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
A patient had a total thyroidectomy yesterday. Which laboratory value is most important to monitor in the first days after surgery?
ASerum sodium
BSerum potassium
CSerum calcium
DSerum glucose
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient has fever, confusion, a platelet count of 15 × 10³/µL, anemia with fragmented red cells (schistocytes) and a raised creatinine. Clotting times are normal. Which condition should be suspected?
AImmune thrombocytopenia (ITP)
BVitamin K deficiency with bleeding
CThrombotic thrombocytopenic purpura (TTP)
DDisseminated intravascular coagulation
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria do ćwiczeń pokazuje PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa). Użyj reguły, że w przewlekłej zasadowicy oddechowej HCO₃⁻ maleje o 5 mmol/L na każde 10 mmHg, o które PaCO₂ jest poniżej 40. Zacznij od: HCO₃⁻ 24 mmol/L. Znajdź oczekiwane HCO₃⁻.
Gazometria do ćwiczeń pokazuje zasadowicę metaboliczną z HCO₃⁻ 44 mmol/L. Użyj oczekiwanego PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂.
HCO₃⁻ 44 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 52 kg otrzymuje wlew teofiliny. Klirens wynosi 0,045 L/kg/h. Jaka szybkość wlewu R w mg/h daje stężenie w stanie stacjonarnym 10 mg/L?
52 kgCL = 0,045 L/kg/hCss = 10 mg/L
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje wankomycynę dożylnie co 12 h; klirens wankomycyny wynosi 6 L/h. Każda dawka to 750 mg leku (vancomycin). Oblicz średnie stężenie w stanie stacjonarnym Css,avg.
CL = 6 L/hτ = 12 hS = 1F = 1D = 750 mg
Css,avg = mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
A nurse suspects that an older patient is being financially abused by a relative. What should the nurse do?
AKeep it secret because it is a family matter
BConfront the relative directly at the bedside about it
CWait until the patient has been discharged
DRaise the concern through the local safeguarding (adult protection) procedure
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
Przyjęto pacjenta z oparzeniem obejmującym 30% powierzchni ciała. Które wczesne powikłanie budzi największe obawy w pierwszych 24 godzinach?
AWstrząs hipowolemiczny z powodu utraty płynów
BBlizny i przykurcze
COdleżyny wynikające z długotrwałego unieruchomienia
DZaparcie
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · Serum calcium
Dlaczego to jest odpowiedź
The parathyroid glands can be injured or removed during thyroidectomy, so parathyroid hormone falls and hypocalcemia can follow. The nurse monitors calcium and checks for tingling around the mouth, muscle cramps and Chvostek or Trousseau signs.
Odpowiedź
C · Serum calcium
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · Thrombotic thrombocytopenic purpura (TTP)
Dlaczego to jest odpowiedź
TTP causes small clots that consume platelets, break red cells (microangiopathic hemolysis) and damage the brain and kidneys, while clotting times usually stay normal. It is an emergency treated with plasma exchange; platelet transfusion is generally avoided.
Odpowiedź
C · Thrombotic thrombocytopenic purpura (TTP)
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: HCO₃⁻ = 15,5 mmol/L
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Zmiana PaCO₂
|23 − 40| = 17 mmHg → 1,7 × 10 mmHg
Oczekiwane HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 − 5·1,7 = 15,5 mmol/L
Odpowiedź
HCO₃⁻ = 15,5 mmol/L
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: PaCO₂ = 51,8 mmHg
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
0,7·44 + 21 = 51,8 mmHg
Odpowiedź
PaCO₂ = 51,8 mmHg
Wzrost ma granicę: samo wyrównanie rzadko podnosi PaCO₂ powyżej około 55 mmHg.
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 23,4 mg/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens
CL = 0,045·52 = 2,34 L/h
Szybkość wlewu
R = 2,34·10 = 23,4 mg/h
Odpowiedź
R = 23,4 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: Css,avg = 10,42 mg/L
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Odpowiedź: D · Raise the concern through the local safeguarding (adult protection) procedure
Dlaczego to jest odpowiedź
Financial abuse is a form of adult abuse. Nurses report concerns through safeguarding procedures, document facts accurately and involve the patient as appropriate.
Odpowiedź
D · Raise the concern through the local safeguarding (adult protection) procedure
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · Wstrząs hipowolemiczny z powodu utraty płynów
Dlaczego to jest odpowiedź
Rozległe oparzenia powodują przemieszczenie płynów poza krążenie, więc kluczowe są resuscytacja płynowa prowadzona według wzoru i monitorowanie diurezy. Innym wczesnym zagrożeniem jest oparzenie dróg oddechowych.