Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
A patient with hyperkalemia is prescribed an oral potassium binder such as patiromer or sodium zirconium cyclosilicate. How does this drug lower potassium?
AIt binds potassium in the gut so it leaves in the stool
BIt stops the kidneys from absorbing water in the tubules
CIt moves potassium into cells in the next few minutes
DIt protects the heart muscle against high potassium levels
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
The nurse teaches a patient with thrombocytopenia (platelets 25 × 10³/µL) about home safety. Which statement shows a need for further teaching?
A"I'll use a soft-bristled toothbrush"
B"I'll blow my nose gently, not forcefully"
C"I'll take aspirin if I get a headache"
D"I'll use an electric razor to shave"
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,15, PaCO₂ 18 mmHg (2,4 kPa) oraz HCO₃⁻ 6 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest kwasica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,15PaCO₂ 18 mmHg (2,4 kPa)HCO₃⁻ 6 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje zasadowicę metaboliczną z HCO₃⁻ 38 mmol/L. Użyj oczekiwanego PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂.
HCO₃⁻ 38 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (tobramycin) stężenie wynosi 8 mg/L po 1 h i 4,6 mg/L po 3 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz okres półtrwania t½.
C1 = 8 mg/L (1 h)C2 = 4,6 mg/L (3 h)
t½ = h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wlew leku (vancomycin) rozpoczęto bez dawki nasycającej. Okres półtrwania u tego pacjenta wynosi 10 h. Po jakim czasie t osiąga się 50% stężenia w stanie stacjonarnym?
t½ = 10 h50% Css
t = h
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
U pacjenta na oddziale po pierwszej dawce beta-blokera pojawiają się świsty i duszność. Która choroba w wywiadzie najbardziej to tłumaczy?
AAstma
BNiedoczynność tarczycy
CChoroba zwyrodnieniowa stawów
DMigrena
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
After a high spinal cord injury, a patient has low blood pressure with a slow heart rate and warm, dry skin. What is most likely?
ANeurogenic shock
BCardiac tamponade
CSeptic shock
DHypovolaemic shock
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · It binds potassium in the gut so it leaves in the stool
Dlaczego to jest odpowiedź
Potassium binders exchange potassium in the gut for another ion, so potassium is removed from the body in the stool. They act over hours, so they are not used alone for emergencies; calcium protects the heart, and insulin with glucose shifts potassium into cells quickly.
Odpowiedź
A · It binds potassium in the gut so it leaves in the stool
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · "I'll take aspirin if I get a headache"
Dlaczego to jest odpowiedź
Aspirin irreversibly inhibits platelet function and raises the bleeding risk further in thrombocytopenia, so it and other NSAIDs are avoided unless prescribed. An electric razor, gentle nose blowing and a soft toothbrush reduce minor bleeding.
Odpowiedź
C · "I'll take aspirin if I get a headache"
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: częściowo wyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,15: kwasica krwi (poniżej 7,35)
PaCO₂ 18 mmHg: niski (35–45)
HCO₃⁻ 6 mmol/L: niski (22–26)
Wyrównanie
częściowo wyrównane
Odpowiedź
częściowo wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: PaCO₂ = 47,6 mmHg
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
0,7·38 + 21 = 47,6 mmHg
Odpowiedź
PaCO₂ = 47,6 mmHg
Wzrost ma granicę: samo wyrównanie rzadko podnosi PaCO₂ powyżej około 55 mmHg.
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: t½ = 2,505 h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości eliminacji
k = ln(8/4,6)/2 = 0,5534/2 = 0,2767 h⁻¹
Okres połowicznego rozpadu
t½ = 0,693/0,2767 = 2,505 h
Odpowiedź
t½ = 2,505 h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: t = 10 h
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości
k = 0,693/10 = 0,06931 h⁻¹
Czas do osiągnięcia podanego ułamka stanu stacjonarnego
t = −ln(1 − 0,5)/0,06931 = 0,6931/0,06931 = 10 h
Odpowiedź
t = 10 h
To jest 1 okresów półtrwania.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · Astma
Dlaczego to jest odpowiedź
Nieselektywne, a nawet kardioselektywne beta-blokery mogą wywołać skurcz oskrzeli, dlatego zwykle unika się ich w astmie.
Odpowiedź
A · Astma
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · Neurogenic shock
Dlaczego to jest odpowiedź
Neurogenic shock from cervical or high thoracic injury causes vasodilation and bradycardia because sympathetic outflow is lost. Hypovolaemic shock usually causes tachycardia and cool, pale skin.