Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
A patient with hyperkalemia is prescribed an oral potassium binder such as patiromer or sodium zirconium cyclosilicate. How does this drug lower potassium?
AIt protects the heart muscle against high potassium levels
BIt moves potassium into cells in the next few minutes
CIt binds potassium in the gut so it leaves in the stool
DIt stops the kidneys from absorbing water in the tubules
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A young woman with frequent self-induced vomiting has swollen salivary glands. Which laboratory pattern is most likely?
AHigh calcium, high phosphate and high glucose
BLow potassium, high bicarbonate and high amylase
CLow sodium, low bicarbonate and high lipase
DHigh potassium, low bicarbonate and low amylase
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,36, PaCO₂ 22 mmHg (2,9 kPa) oraz HCO₃⁻ 12 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest kwasica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,36PaCO₂ 22 mmHg (2,9 kPa)HCO₃⁻ 12 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,13, PaCO₂ 44 mmHg (5,9 kPa), HCO₃⁻ 14 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.
pH 7,13PaCO₂ 44 mmHg (5,9 kPa)HCO₃⁻ 14 mmol/L
1prawidłowe wyrównanie
2dodatkowa kwasica oddechowa
3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (gentamicin) stężenie wynosi 7 mg/L po 1 h i 2,2 mg/L po 6 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz stałą szybkości eliminacji k.
C1 = 7 mg/L (1 h)C2 = 2,2 mg/L (6 h)
k = h⁻¹
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Okres półtrwania leku (gentamicin) u pacjenta wynosi 2,5 h. Cel to szczyt 10 mg/L i wartość dolna 0,5 mg/L. Zakładając szybkie dawki dożylne i eliminację pierwszego rzędu, jaki odstęp między dawkami τ pozwala, aby stężenie spadło od szczytu do wartości dolnej? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
t½ = 2,5 hCpeak = 10 mg/LCtrough = 0,5 mg/L
τ = h
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
A patient's low potassium does not improve despite potassium replacement. Which other electrolyte should be checked?
ASodium
BPhosphate
CMagnesium
DChloride
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
A patient with severe sepsis starts bleeding from cannula sites and the gums, with a low platelet count and prolonged clotting times. What is most likely?
AHaemophilia A
BAn allergic reaction to the cannula
CVitamin C deficiency
DDisseminated intravascular coagulation
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · It binds potassium in the gut so it leaves in the stool
Dlaczego to jest odpowiedź
Potassium binders exchange potassium in the gut for another ion, so potassium is removed from the body in the stool. They act over hours, so they are not used alone for emergencies; calcium protects the heart, and insulin with glucose shifts potassium into cells quickly.Sprawdzono w:High potassium level · MedlinePlus (NIH) (2025)
Odpowiedź
C · It binds potassium in the gut so it leaves in the stool
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · Low potassium, high bicarbonate and high amylase
Dlaczego to jest odpowiedź
Repeated vomiting causes hypokalemia and metabolic alkalosis (high bicarbonate) from the loss of stomach acid. Enlarged salivary glands can raise salivary amylase. Hypokalemia can cause dangerous arrhythmias, so it is monitored and corrected.Sprawdzono w:Bulimia · MedlinePlus (NIH) (2026)
Odpowiedź
B · Low potassium, high bicarbonate and high amylase
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: całkowicie wyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,36: w zakresie 7,35–7,45
PaCO₂ 22 mmHg: niski (35–45)
HCO₃⁻ 12 mmol/L: niski (22–26)
Wyrównanie
Klinicznie sprawdź też oczekiwaną kompensację: wzór Wintersa przewiduje PaCO₂ 24–28 mmHg, więc zmierzone 22 mmHg wskazuje na dodatkowa zasadowica oddechowa (zaburzenie mieszane). Powyższa odpowiedź to klasyfikacja egzaminacyjna metodą ROME.
całkowicie wyrównane
Odpowiedź
całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: dodatkowa kwasica oddechowa
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
1,5·14 + 8 = 29 → 27–31 mmHg
Porównaj
zmierzone: 44 mmHg → dodatkowa kwasica oddechowa
Odpowiedź
dodatkowa kwasica oddechowa
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: k = 0,2315 h⁻¹
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości eliminacji
k = ln(7/2,2)/5 = 1,157/5 = 0,2315 h⁻¹
Odpowiedź
k = 0,2315 h⁻¹
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: τ = 10,8 h
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości
k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹
Odstęp między dawkami
τ = ln(10/0,5)/0,2773 = 2,996/0,2773 = 10,8 h
Odpowiedź
τ = 10,8 h
W praktyce odstęp zaokrągla się do wygodnej wartości, takiej jak 8, 12, 24 lub 36 h, i ponownie sprawdza stężenia.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · Magnesium
Dlaczego to jest odpowiedź
Hypomagnesaemia increases renal potassium loss and makes hypokalaemia hard to correct. Magnesium must be replaced as well.
Odpowiedź
C · Magnesium
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: D · Disseminated intravascular coagulation
Dlaczego to jest odpowiedź
In DIC, widespread activation of clotting consumes platelets and clotting factors, causing both small clots and bleeding. Treating the underlying cause and replacing blood products as needed are key.