Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Po operacji przysadki pacjent oddaje około 400 mL jasnego moczu na godzinę o ciężarze właściwym 1,002, a sód wzrósł do 149 mEq/L. Jakie schorzenie jest najbardziej prawdopodobne?
AOstre uszkodzenie nerek z oligurią
BSIADH
CMoczówka prosta
DHiperglikemia z kwasicą ketonową
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient's results: sodium 140 mEq/L, chloride 100 mEq/L, bicarbonate 12 mEq/L. What is the anion gap, and what does it suggest?
A28 mEq/L, a high anion gap
B40 mEq/L, a high anion gap
C52 mEq/L, a very high anion gap
D12 mEq/L, a normal anion gap
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,29, PaCO₂ 71 mmHg (9,5 kPa) oraz HCO₃⁻ 33 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest kwasica oddechowa. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,29PaCO₂ 71 mmHg (9,5 kPa)HCO₃⁻ 33 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę oddechową: pH 7,30, PaCO₂ 85 mmHg (11,3 kPa), HCO₃⁻ 40 mmol/L. Użyj reguł „HCO₃⁻ rośnie o 1 mmol/L na 10 mmHg (ostra) lub o 3,5 mmol/L na 10 mmHg (przewlekła)”, aby ją sklasyfikować. Kliknij swoją odpowiedź.
pH 7,30PaCO₂ 85 mmHg (11,3 kPa)HCO₃⁻ 40 mmol/L
1ostry
2przewlekły
3ostra na tle przewlekłej
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje bolus dożylny 110 mg leku (tobramycin). Stężenie ekstrapolowane wstecz do czasu zero wynosi 6 mg/L, a okres półtrwania 2,5 h. Oblicz objętość dystrybucji Vd.
D = 110 mgC₀ = 6 mg/Lt½ = 2,5 h
Vd = L
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje wankomycynę dożylnie co 12 h; klirens wankomycyny wynosi 6 L/h. Każda dawka to 750 mg leku (vancomycin). Oblicz średnie stężenie w stanie stacjonarnym Css,avg.
CL = 6 L/hτ = 12 hS = 1F = 1D = 750 mg
Css,avg = mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
A patient without diabetes is started on high-dose prednisolone. Why might capillary blood glucose be monitored?
ASteroids destroy the pancreas
BSteroids can raise the blood glucose
CSteroids make glucose meters inaccurate
DSteroids always cause hypoglycaemia
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
Soon after starting chemotherapy for a high-grade lymphoma, a patient has rising potassium, phosphate and uric acid with falling urine output. What is the most likely cause?
ASyndrome of inappropriate ADH secretion
BTumour lysis syndrome
CAdrenal insufficiency
DRefeeding syndrome
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · Moczówka prosta
Dlaczego to jest odpowiedź
Operacja w pobliżu przysadki może zatrzymać uwalnianie hormonu antydiuretycznego. Bez niego nerki oddają duże objętości rozcieńczonego moczu o niskim ciężarze właściwym, a sód rośnie. SIADH jest przeciwieństwem: mocz stężony i niski sód. Pielęgniarka ściśle monitoruje bilans płynów i wcześnie zgłasza zmiany.
Odpowiedź
C · Moczówka prosta
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · 28 mEq/L, a high anion gap
Dlaczego to jest odpowiedź
The anion gap is 140 − (100 + 12) = 28 mEq/L; a typical normal value is about 8–12 mEq/L when potassium is not included. A high anion gap metabolic acidosis suggests unmeasured acids, for example ketones in DKA or lactate in shock.
Odpowiedź
A · 28 mEq/L, a high anion gap
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: częściowo wyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,29: kwasica krwi (poniżej 7,35)
PaCO₂ 71 mmHg: wysoki (35–45)
HCO₃⁻ 33 mmol/L: wysoki (22–26)
Wyrównanie
częściowo wyrównane
Odpowiedź
częściowo wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: przewlekły
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane HCO₃⁻
ostry: 24 + 1·4,5 = 28,5 mmol/L
przewlekły: 24 + 3,5·4,5 = 39,75 mmol/L
Porównaj
zmierzone: 40 mmol/L → przewlekły
Odpowiedź
przewlekły
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: Vd = 18,33 L
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 110/6 = 18,33 L
Odpowiedź
Vd = 18,33 L
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: Css,avg = 10,42 mg/L
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Odpowiedź: B · Steroids can raise the blood glucose
Dlaczego to jest odpowiedź
Glucocorticoids increase glucose production and insulin resistance, causing steroid-induced hyperglycaemia. Glucose monitoring identifies patients who need treatment.
Odpowiedź
B · Steroids can raise the blood glucose
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · Tumour lysis syndrome
Dlaczego to jest odpowiedź
Rapid tumour cell death releases potassium, phosphate and nucleic acids (forming uric acid), which can cause AKI and arrhythmias. Prevention includes IV hydration and drugs to lower uric acid.