Wartości laboratoryjne dla pielęgniarek: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Wartości laboratoryjne i elektrolity

Metoda

  1. Porównaj wartość z zakresem referencyjnym laboratorium, a następnie ze stanem wyjściowym i trendem pacjenta.
  2. Sprawdź próbkę: hemoliza, opóźnienie lub krew pobrana w pobliżu wlewu dożylnego mogą dać fałszywe wyniki.
  3. Powiąż wartość z typowymi objawami oraz z lekami i stanami, które ją powodują.
  4. Szukaj interakcji: niski potas lub magnez zwiększa toksyczność digoksyny; odwodnienie zwiększa stężenie litu.
  5. Działaj dla pacjenta: oceń, wstrzymaj lek, jeśli stężenie jest niebezpieczne, powtórz na głos wartości krytyczne i poinformuj osobę zlecającą.

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek
dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

  1. Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
  2. Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
  3. Wybierz zależność: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
  4. Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
  5. Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

2Zadania do ćwiczenia

1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni

Kiedy pacjent z przewlekłą chorobą nerek powinien przyjmować lek wiążący fosforany, taki jak octan wapnia lub sewelamer?

  1. APrzed snem na czczo
  2. BTylko wtedy, gdy czuje się źle
  3. CTylko raz w tygodniu
  4. DZ posiłkami
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny

A patient with acute kidney injury has a potassium of 6,8 mEq/L despite medical treatment, a pH of 7,12 and pulmonary edema not responding to diuretics. Which treatment is most likely needed?

  1. AUrgent dialysis
  2. BMore oral fluid
  3. CA potassium supplement
  4. DAn IV magnesium dose
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Gazometria do ćwiczeń pokazuje PaCO₂ 28 mmHg (3,7 kPa). Użyj reguły, że w przewlekłej zasadowicy oddechowej HCO₃⁻ maleje o 5 mmol/L na każde 10 mmHg, o które PaCO₂ jest poniżej 40. Zacznij od: HCO₃⁻ 24 mmol/L. Znajdź oczekiwane HCO₃⁻.

PaCO₂ 28 mmHg (3,7 kPa)wartość wyjściowa: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Gazometria do ćwiczeń pokazuje zasadowicę metaboliczną z HCO₃⁻ 44 mmol/L. Użyj oczekiwanego PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂.

HCO₃⁻ 44 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Vd = 0,7 L/kgC = 15 mg/LLD = ? mg79 kg · S = 0,92 · F = 1

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 79 kg ma otrzymać dożylną dawkę nasycającą leku (phenytoin sodium), aby osiągnąć stężenie substancji czynnej (phenytoin) 15 mg/L. Objętość dystrybucji wynosi 0,7 L/kg, a współczynnik soli S = 0,92. Oblicz dawkę nasycającą LD leku (phenytoin sodium) w mg.

79 kgVd = 0,7 L/kgC = 15 mg/LS = 0,92
LD = mg
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
91 kg68 · mężczyznaSCr 1,2 mg/dLCrCl → τ = ? h

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 68 lat (płeć: mężczyzna) waży 91 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 1,2 mg/dL (106 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykły schemat leku (vancomycin) to 1000 mg co 12 h przy klirensie kreatyniny 120 mL/min. Przy zachowaniu dawki odstęp wydłuża się proporcjonalnie do spadku klirensu. Oblicz nowy odstęp między dawkami τ. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

68 lata91 kgmężczyznaSCr = 1,2 mg/dL1000 mg q12hCrCl wartości normalne 120 mL/min
τ = h
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni

Jakie objawy w pierwszych minutach sugerują reakcję potransfuzyjną?

  1. ALekki głód
  2. BLepszy koloryt i więcej energii
  3. CPowolny, stały wzrost hemoglobiny w ciągu następnej doby
  4. DGorączka, dreszcze, ból pleców i niskie ciśnienie
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny

Which nursing measure helps reduce raised intracranial pressure?

  1. ATilting the patient head-down
  2. BRaising the head of the bed to about 30° with the head kept midline
  3. CLying the patient flat with the neck flexed forward on two pillows
  4. DFrequent suctioning and encouraging strong coughing

3Roztwory

1.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: D · Z posiłkami

Dlaczego to jest odpowiedź

Leki wiążące fosforany działają w jelicie, wiążąc fosforany z pożywienia, dlatego przyjmuje się je z posiłkami. Przyjęte między posiłkami działają słabo.

Odpowiedź

D · Z posiłkami
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: A · Urgent dialysis

Dlaczego to jest odpowiedź

Indications for urgent dialysis in AKI include refractory hyperkalemia, severe metabolic acidosis, fluid overload not responding to diuretics, uremic complications and some poisonings. This patient has three of them.

Odpowiedź

A · Urgent dialysis
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: HCO₃⁻ = 18 mmol/L

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Zmiana PaCO₂

|28 − 40| = 12 mmHg → 1,2 × 10 mmHg

Oczekiwane HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 − 5·1,2 = 18 mmol/L

Odpowiedź

HCO₃⁻ = 18 mmol/L
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: PaCO₂ = 51,8 mmHg

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Oczekiwane PaCO₂

0,7·44 + 21 = 51,8 mmHg

Odpowiedź

PaCO₂ = 51,8 mmHg

Wzrost ma granicę: samo wyrównanie rzadko podnosi PaCO₂ powyżej około 55 mmHg.

5.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: LD = 901,6 mg

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Objętość dystrybucji

Vd = 0,7·79 = 55,3 L

Potrzebna ilość substancji czynnej

Vd·C = 55,3·15 = 829,5 mg

Dawka nasycająca

LD = 829,5/(0,92·1) = 901,6 mg

Odpowiedź

LD = 901,6 mg

W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.

6.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: τ = 19 h

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 68)·91/(72·1,2) = 75,83 mL/min

Nowy odstęp

τ = 12·120/75,83 = 18,99 ≈ 19 h

Odpowiedź

τ = 19 h

W praktyce odstęp zaokrągla się do wygodnej wartości, takiej jak 12, 24, 36 lub 48 h.

7.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: D · Gorączka, dreszcze, ból pleców i niskie ciśnienie

Dlaczego to jest odpowiedź

Ostra reakcja hemolityczna lub gorączkowa może powodować gorączkę, dreszcze, ból okolicy lędźwiowej, duszność i hipotensję. Przerwij transfuzję i wezwij pomoc.

Odpowiedź

D · Gorączka, dreszcze, ból pleców i niskie ciśnienie
8.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: B · Raising the head of the bed to about 30° with the head kept midline

Dlaczego to jest odpowiedź

Head elevation and a midline neck position help venous drainage from the brain. Neck flexion, tight tube ties, coughing, straining and unnecessary suctioning can all raise intracranial pressure.

Odpowiedź

B · Raising the head of the bed to about 30° with the head kept midline

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses