Pytania ćwiczeniowe w stylu NCLEX (RN): zestaw na powtórkę

Kontrola zakażeń i bezpieczeństwo pacjenta

Metoda

1. Zacznij od standardowych środków ostrożności u każdego pacjenta: higiena rąk, środki ochrony indywidualnej odpowiednie do spodziewanej ekspozycji, bezpieczne postępowanie z ostrymi narzędziami.
2. Dodaj środki ostrożności zależnie od drogi szerzenia: kontaktowe (fartuch, rękawiczki), kropelkowe (maseczka chirurgiczna), powietrzne (N95, pokój z ujemnym ciśnieniem).
3. Utrzymuj sterylne przedmioty sterylnymi: jeśli masz wątpliwości, nie są sterylne; wymień, nigdy nie wycieraj.
4. Zapobiegaj szkodom w otoczeniu: środki zapobiegania upadkom, przymus bezpośredni tylko w ostateczności, RACE i PASS w pożarze.
5. Sprawdź zasady podawania leków, dwa identyfikatory i dodatkowe zabezpieczenia dla leków wysokiego ryzyka; zgłaszaj błędy i zdarzenia niemal błędne (near miss).

Ustalanie priorytetów i delegowanie

Metoda

1. Zapytaj, co najszybciej zaszkodzi pacjentowi, jeśli nic się nie zrobi.
2. Zastosuj ABC (C-A-B w zatrzymaniu krążenia), a następnie hierarchię Maslowa: potrzeby fizjologiczne przed bezpieczeństwem, bezpieczeństwo przed potrzebami psychologicznymi.
3. Porównaj opcje: ostre przed przewlekłym, niestabilne przed stabilnym, nieoczekiwane przed oczekiwanym, ogólnoustrojowe przed miejscowym, i porównaj każdy objaw ze stanem wyjściowym pacjenta.
4. Oceń, zanim zadziałasz, chyba że to stan nagły; wtedy wybierz krok, od którego zależą pozostałe.
5. Przy delegowaniu sprawdź pięć zasad: zadanie, okoliczności, osoba, polecenia i nadzór. Ocena, edukacja i ewaluacja pozostają przy pielęgniarce (RN).

Wartości laboratoryjne i elektrolity

Metoda

1. Porównaj wartość z zakresem referencyjnym laboratorium, a następnie ze stanem wyjściowym i trendem pacjenta.
2. Sprawdź próbkę: hemoliza, opóźnienie lub krew pobrana w pobliżu wlewu dożylnego mogą dać fałszywe wyniki.
3. Powiąż wartość z typowymi objawami oraz z lekami i stanami, które ją powodują.
4. Szukaj interakcji: niski potas lub magnez zwiększa toksyczność digoksyny; odwodnienie zwiększa stężenie litu.
5. Działaj dla pacjenta: oceń, wstrzymaj lek, jeśli stężenie jest niebezpieczne, powtórz na głos wartości krytyczne i poinformuj osobę zlecającą.

Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowy

Metoda

1. Nazwij problem: niewydolność pompy, zamknięta tętnica, rytm serca, zakrzep, zwężenie dróg oddechowych, zakażenie albo problem z urządzeniem.
2. Najpierw sprawdź objawy zagrożenia: hipoksję, hipotensję, ból w klatce piersiowej, nowe splątanie, zimną kończynę bez tętna.
3. Dopasuj tlen do pacjenta: 94–98% u większości, 88–92% u osób zagrożonych retencją CO₂.
4. Połącz każdy lek z jego badaniem i ryzykiem: warfaryna i INR, heparyna i aPTT oraz płytki krwi, diuretyki i potas.
5. Wybierz bezpieczne pierwsze działanie, następnie eskaluj i oceń ponownie.

Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: neurologia, endokrynologia i nerki

Metoda

1. Sprawdź glikemię u każdego pacjenta z nowym splątaniem, osłabieniem lub napadem drgawek.
2. Traktuj poziom świadomości jako najwcześniejszy sygnał ostrzegawczy problemów z mózgiem; źrenice i triada Cushinga pojawiają się późno.
3. W stanach nagłych w cukrzycy odróżnij DKA (ketony, kwasica) od HHS (bardzo wysoka osmolalność, odwodnienie); najpierw podaj płyny.
4. Przy zaburzeniach sodu i wody ustal, czy ADH jest w nadmiarze (SIADH), czy go brakuje (moczówka prosta), a przewlekłe zmiany koryguj powoli.
5. Przy problemach z nerkami przypisz przyczynę do przednerkowej, wewnątrznerkowej lub pozanerkowej i obserwuj potas oraz płyny.

Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: przewód pokarmowy, okres okołooperacyjny i onkologia

Metoda

1. Zapytaj, co może być ukryte: krwawienie wewnętrzne, zakażenie bez gorączki, hipowentylacja przy prawidłowym SpO₂.
2. Wykorzystaj czas, jaki upłynął po operacji, aby zawęzić powikłania: krwawienie w ciągu godzin, problemy z klatką piersiową w ciągu dni, problemy z raną i przeciek później.
3. Przy bólu oceń go, zastosuj analgezję multimodalną, oceń ponownie i monitoruj sedację przy każdym opioidzie.
4. U chorych na raka każdą chorobę w okresie nadiru traktuj jak sepsę neutropeniczną i poznaj stany nagłe w onkologii.
5. Przy oparzeniach licz tylko obszary częściowej i pełnej grubości skóry, zacznij odliczanie wg Parklanda od chwili oparzenia i dostosowuj płyny do diurezy.

Pielęgniarstwo położnicze

Metoda

1. Umieść kobietę w czasie: tydzień ciąży, okres porodu lub doba po porodzie, i zdecyduj, co jest w tym momencie prawidłowe.
2. Szukaj pacjenta w niebezpieczeństwie: matki, płodu lub noworodka, albo kilku z nich naraz.
3. Połącz objaw z przyczyną: VEAL CHOP dla deceleracji, cztery T dla krwawienia, BUBBLE-HE po porodzie.
4. Najpierw wybierz działanie, które poprawia przepływ krwi i dotlenienie (ułożenie na boku, wstrzymanie oksytocyny, masaż dna macicy), potem eskaluj.

Pielęgniarstwo pediatryczne

Metoda

1. Najpierw zanotuj wiek dziecka: od niego zależą prawidłowe parametry życiowe, kamienie milowe rozwoju i właściwa skala bólu.
2. Oceń drożność dróg oddechowych, oddychanie i krążenie, pamiętając, że dzieci się kompensują, a potem szybko się pogarszają.
3. Dopasuj działanie do etapu rozwoju i włącz rodzinę.
4. Sprawdź, czy odpowiedź jest bezpieczna dla dziecka: dawka zależna od masy ciała, bez aspiryny w chorobie wirusowej, bez kodeiny poniżej 12. roku życia.

Pielęgniarstwo psychiatryczne

Metoda

1. Ustal, czy istnieje bezpośrednie zagrożenie: samobójstwo, przemoc, stan nagły związany z lekami lub choroba somatyczna.
2. Najpierw działaj na rzecz bezpieczeństwa: obserwuj, usuń środki, deeskaluj, odstaw szkodliwy lek, wezwij pomoc.
3. Wybierz odpowiedź terapeutyczną: uznaj uczucia, przedstaw rzeczywistość, unikaj fałszywego uspokajania i pytań „dlaczego”.
4. Szanuj prawa pacjenta: najmniej restrykcyjna opcja, zgoda i poufność wraz z jej granicami.

Obliczenia pielęgniarskie i przeliczanie jednostek

Kroki metryczne

1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL

Masa i długość

1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in

Miary domowe

1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL

Temperatura

°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32

Zegar 24-godzinny

godziny PM 1–11: dodaj 12; 12 AM = 00:xx; 12 PM = 12:xx

Szybkość dawkowania

mcg/min × 60/1000 = mg/h

Współczynniki laboratoryjne

glukoza 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatynina 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Metoda

1. Zapisz daną wielkość z jednostką i jednostkę, którą chcesz otrzymać.
2. Wybierz odpowiednik: 1000 między kg, g, mg i mcg lub L i mL; 1 kg = 2,2 lb; 1 łyżeczka = 5 mL, 1 łyżka stołowa = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 szklanka = 240 mL.
3. Zapisz to jako ułamek tak, aby niechciana jednostka się skróciła; dla szybkości użyj jednego ułamka na każdą zmieniającą się jednostkę.
4. Sprawdź kierunek: mniejsza jednostka daje większą liczbę.
5. Zaokrąglaj tylko ostateczną odpowiedź, z dokładnością podaną w pytaniu.

Obliczanie dawek

Dawka ze stężenia

objętość = dawka / stężenie

Dawka zależna od masy ciała

dawka = mg/kg × masa ciała

Tabletki

liczba = dawka / dawka w tabletce

Jednostki

1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Metoda

1. Przelicz zleconą dawkę i moc preparatu na tę samą jednostkę.
2. Użyj wzoru „potrzebne przez dostępne razy ilość”: (D/H) × Q.
3. Przy dawkach zależnych od masy ciała najpierw pomnóż przez masę w kg, a potem podziel dawkę dobową przez liczbę dawek.
4. Najpierw oszacuj wynik i sprawdź, czy odpowiedź jest rozsądna.

Szybkość wlewów dożylnych

Szybkość pompy

mL/h = volume (mL)/time (h)

Szybkość kapania

drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)

Czas wlewu

time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Metoda

1. Prędkość pompy w mL/h: objętość podzielona przez czas w godzinach.
2. Prędkość kroplówki w kroplach/min: objętość × współczynnik kroplenia podzielone przez czas w minutach.
3. Pozostały czas: pozostała objętość podzielona przez prędkość.
4. Zaokrąglaj tak, jak wymaga zadanie lub sprzęt.

Dawkowanie w pediatrii i intensywnej terapii

Dawka dobowa

mg/dobę = mg/kg/dobę × masa ciała (kg)

Liczba dawek na dobę

liczba = 24 h / odstęp między dawkami (h)

Funty na kilogramy

kg = lb / 2,2

Stężenie wlewu

jednostki/mL = jednostki w worku / objętość worka

Szybkość pompy

mL/h = dawka na godzinę / stężenie

Wlew miareczkowany

mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)

Dawka z prędkości pompy

mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)

Jednostki

1 mg = 1000 mcg

Płyny dożylne i bilans płynów

Holliday–Segar na godzinę

4 mL/kg (pierwsze 10 kg) + 2 mL/kg (kolejne 10 kg) + 1 mL/kg (każdy kg powyżej 20)

Holliday–Segar na dobę

100 / 50 / 20 mL/kg dla tych samych przedziałów

Bilans płynów

przyjęte − wydalone

Kostki lodu

liczą się jako połowa swojej objętości

Diureza

mL/kg/h = mL / (kg × h)

Czas wlewu

czas (h) = pozostała objętość (mL) / prędkość (mL/h)

Przetoczona objętość

mL = prędkość × czas

Skale oceny klinicznej

Skala śpiączki Glasgow (GCS)

GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15

Apgar

5 objawów × 0–2 = 0–10; 7–10 uspokajający, 4–6 umiarkowanie nieprawidłowy, 0–3 niski

Skala Braden

5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 ryzyko

Skala ryzyka upadku Morse’a

upadki 25, diagnoza 15, pomoc 15/30, wkłucie dożylne 20, chód 10/20, stan psychiczny 15

Ryzyko według NEWS2

0–4 niskie; pojedyncze 3 niskie–średnie; 5–6 średnie; ≥ 7 wysokie

Średnie ciśnienie tętnicze (MAP)

MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3

Ciśnienie tętna i wskaźnik wstrząsu

PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP

Wskaźnik masy ciała

BMI = kg/m² = 703·lb/in²

Metoda

1. Znajdź arkusz punktacji używany w pytaniu i jego zakres (GCS 3–15, Apgar 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
2. Oceń każdą pozycję osobno, dopasowując opis do jej poziomu.
3. Dodaj punkty z pozycji i sprawdź, czy suma mieści się w zakresie.
4. Zastosuj punkty odcięcia: w NEWS2 szukaj także każdego pojedynczego parametru dającego 3 punkty.
5. Dla wartości pochodnych użyj MAP = (SBP + 2·DBP)/3, PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP i BMI = kg/m².

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe

pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L

ROME

Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH

Wzór Wintersa

PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2

Zasadowica metaboliczna

PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21

Luka anionowa

AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12

Luka anionowa skorygowana o albuminy

AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)

Wskaźnik delta

(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)

Wskaźnik P/F

PaO₂/FiO₂

Równanie gazu pęcherzykowego

PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8

Osmolalność surowicy

2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)

1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV

Częstość akcji serca, rytm regularny

300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)

Częstość akcji serca, rytm nieregularny

Zespoły QRS w 6 s × 10

Prawidłowy odstęp PR

0,12–0,20 s

Prawidłowy czas trwania QRS

< 0.12 s

QTc (Bazett)

QT/√RR

QTc (Fridericia)

QT/∛RR

QTc (Framingham)

QT + 154·(1 − RR)

Częstości zatokowe

bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min

Częstości rytmów zastępczych

węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min

Szybkie rytmy

SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

1. Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
2. Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
3. Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
4. Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
5. Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.