Mühendislik Matematiği 2: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 16 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Diferansiyel denklemler

Üstel büyüme/azalma
dy/dt = ky → y = y0ekt
Yarı ömür
k = ln 2 / t½
Newton’un soğuma yasası
T(t) = Ta + (T0 − Ta)e−kt
İntegrasyon çarpanı
y′ + p(x)y = q(x): μ = e∫p dx, (μy)′ = μq
Karıştırma tankı
dm/dt = r·c − (r/V)·m

Matrisler ve determinantlar

2×2 determinant
det = ad − bc
2×2 ters matris
A⁻¹ = (1/det)·[d −b; −c a]
Ürün
(AB)ij = Σk AikBkj
Özdeğerler
det(A − λI) = 0
Cramer kuralı
xi = det(Ai)/det(A)

Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Büyüklük
|a| = √(ax² + ay² + az²)
Birim vektör
û = a/|a|
Açıdan bileşenler
Fx = F·cos θ, Fy = F·sin θ
Skaler çarpım
a·b = axbx + ayby + azbz = |a||b|cos θ
a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü
a·b/|b|
İş
W = F·d
Vektörel çarpım
a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx)
Alanlar
paralelkenar |a × b|, üçgen ½|a × b|
O’ya göre moment
MO = r × F, r = A − O
Paralelyüzlünün hacmi
V = |a·(b × c)|

Yöntem

  1. Her vektörü bileşenleriyle yazın; büyüklük ve açıyla verilen bir kuvvet için F·cos θ ve F·sin θ kullanın.
  2. Uzunluklar ve doğrultular için √(x² + y² + z²) büyüklüğünü ve a/|a| birim vektörünü kullanın.
  3. Açılar, izdüşümler, diklik ve iş için skaler çarpımı kullanın: a·b = |a||b|cos θ.
  4. Dik vektörler, alanlar ve momentler için vektörel çarpımı kullanın: üç bileşeni dikkatle yazın ve a × b sırasını koruyun.

İntegraller

Kuvvet kuralı
∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1) + C
Belirli integral
∫ab f dx = F(b) − F(a)
Temel integraller
∫eˣ dx = eˣ, ∫1/x dx = ln|x|, ∫sin x dx = −cos x
Eğriler arasındaki alan
∫ab (f − g) dx

Yöntem

  1. Mümkünse integrali alınan ifadeyi basit terimlerin toplamı olarak yeniden yazın.
  2. Kuvvet kuralını uygulayın: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1); ex, 1/x, sin ve cos için standart integralleri kullanın.
  3. Bir fonksiyonu ve türevini bir arada gördüğünüzde değişken değiştirme kullanın.
  4. Belirli integralde F(b) − F(a)’yı hesaplayın.

Çok değişkenli analiz

Kısmi türevler
fx = ∂f/∂x (y constant), fxy = fyx
Gradyan
∇f = (fx, fy), largest slope |∇f|
Yönlü türev
Duf = ∇f·u, u = v/|v|
Teğet düzlem
z = f(a, b) + fx(x − a) + fy(y − b)
Zincir kuralı
dz/dt = fx·dx/dt + fy·dy/dt
İkinci türev testi
D = fxxfyy − fxy²: D > 0, fxx > 0 minimum; D > 0, fxx < 0 maximum; D < 0 saddle
Çift katlı integral
∬R f dA = ∫ab∫g(x)h(x) f dy dx
Kutupsal koordinatlar
x = r cos θ, y = r sin θ, dA = r dr dθ

Yöntem

  1. Kısmi türevde öbür değişkeni sabit sayın ve tek değişkenli kuralları kullanın.
  2. Gradyan sorularında ∇f = (fx, fy) değerini noktada hesaplayın; en dik eğim için |∇f|’i, yönlü türev için bir u birim vektörüyle ∇f·u’yu kullanın.
  3. Ekstremumlar için fx = 0 ve fy = 0 denklemlerini birlikte çözün, sonra her noktayı D = fxx·fyy − fxy² ile sınıflandırın.
  4. Çift katlı integral için bölgeyi çizin, iç sınırlar sınırlayıcı eğriler olacak şekilde sırayı (diskler için kutupsal koordinatları) seçin ve içtekinden başlayarak integral alın.

Diziler ve seriler

Aritmetik dizi
aₙ = a₁ + (n − 1)d, Sₙ = n(a₁ + aₙ)/2
Geometrik dizi
aₙ = a₁rⁿ⁻¹, Sₙ = a₁(1 − rⁿ)/(1 − r)
Sonsuz geometrik seri
S = a₁/(1 − r), |r| < 1
p-serisi
Σ1/kᵖ converges only for p > 1
Oran testi
L = lim |ak+1/ak|: L < 1 converges, L > 1 diverges
Yakınsaklık yarıçapı
R = lim |ck/ck+1|
Taylor polinomu
Pₙ(x) = Σ f⁽ᵏ⁾(a)(x − a)ᵏ/k!
Maclaurin serisi
eˣ = Σxᵏ/k!, sin x = x − x³/3! + …, cos x = 1 − x²/2! + …, ln(1 + x) = x − x²/2 + …
Lagrange hata sınırı
|Rₙ| ≤ M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)!

Yöntem

  1. Türü belirleyin: aritmetik (sabit fark), geometrik (sabit oran), standart bir seri, bir kuvvet serisi ya da bir Taylor polinomu.
  2. Toplamlar için Sₙ = n(a₁ + aₙ)/2, Sₙ = a₁(1 − rⁿ)/(1 − r) ya da |r| < 1 iken S = a₁/(1 − r) kullanın; a₁ toplamın ilk terimidir.
  3. Yakınsaklık için: önce n. terim testi, sonra Σ1/kᵖ ya da bir geometrik seriyle karşılaştırma; faktöriyeller ve k. kuvvetler için oran ya da kök testini kullanın.
  4. Taylor polinomları için f(a), f′(a), f″(a), … değerlerini listeleyin, k. türevi k!’e bölün ve hatayı M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)! ile sınırlayın.

Evrişim ve LTI sistemler

Ayrık evrişim
y[n] = Σ x[k]·h[n − k]
Sürekli evrişim
y(t) = ∫ x(τ)·h(t − τ) dτ
Uzunluk ve toplam
Ly = Lx + Lh − 1, Σy = Σx·Σh
Başlangıç, bitiş ve alan
t1 + t3 … t2 + t4, ∫y = ∫x·∫h
e^(−at)u(t)’ye basamak girişi
y(t) = (A/a)(1 − e−at)
Birinci dereceden sistem
y′ + a·y = b·x → h(t) = b·e−atu(t)
Birinci dereceden özyineleme
y[n] = a·y[n − 1] + b·x[n] → h[n] = b·aⁿ
h(t)’den geçen sinüs
|H(jω)|, ∠H(jω); H(jω) = b/(a + jω)
Fourier serisi genlikleri
kare ±A: 4A/(kπ), k tek; üçgen ±A: 8A/(π²k²), k tek; darbe katarı: A·D ve (2A/(kπ))|sin kπD|

Yöntem

  1. İki işareti de çizin ve her birinin sıfırdan farklı olduğu yeri not edin.
  2. h’yi çevirip kaydırın: her çıkış zamanı için iki işaretin çakıştığı aralığı bulun.
  3. Yalnızca o çakışma üzerinde çarpıp toplayın (ayrık) veya çarpıp integre edin (sürekli).
  4. Sonucu kontrol edin: çıkış, başlangıç zamanlarının toplamında başlar, bitiş zamanlarının toplamında biter; alanı veya toplamı da girişlerin alanlarının veya toplamlarının çarpımıdır.

2Alıştırma soruları

1.Diferansiyel denklemlerOrta
tyy(0) = 2y(1,5) = ?

y″ + 4y′ + 4y = 0 denklemini y(0) = 2 ve y′(0) = -1 ile çözün. y(1,5) değerini bulun.

y″ + 4y′ + 4y = 0y(0) = 2y′(0) = -1
y(1.5) =
2.Diferansiyel denklemlerZor
t (min)m (kg)5 minm = ?

Bir tankta 100 L saf su var. Litre başına 0,05 kg tuz içeren tuzlu su 20 L/min debiyle giriyor ve iyi karışmış çözelti aynı debiyle çıkıyor. 5 dakika sonra tankta ne kadar tuz m vardır?

V = 100 Lm0 = 0 kgc = 0,05 kg/Lr = 20 L/min
m = kg
3.Matrisler ve determinantlarOrta
A =−2−5505−5−1−5−3

Gösterilen 3×3 A matrisinin determinantı det A'ı bulun.

A = [−2 −5 5; 0 5 −5; −1 −5 −3]
det A =
4.Matrisler ve determinantlarZor
A =5−41−5b =9−3

5x − 4y = 9 ve x − 5y = −3 sistemini çözün. x'yi bulun.

5x − 4y = 9x − 5y = −3
x =
5.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımOrta
xyzab

a = (−3, −5, 4) ve b = (−4, 2, −6) vektörlerinin skaler çarpımını a·b bulun.

a = (−3, −5, 4)b = (−4, 2, −6)
a·b =
6.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımZor
xyzrFOA

F = (20, −40, −60) N kuvveti A(−1, 3, 3) noktasına etki ediyor. Koordinatlar metre cinsindendir. Kuvvetin O(0, 3, −2) noktası noktasına göre momentinin x bileşenini Mx bulun.

F = (20, −40, −60) NA(−1, 3, 3) mO(0, 3, −2) m
Mx = N·m
7.İntegrallerOrta
xy4y = √(x)

y = √(x) eğrisinin altında, x = 0’dan x = 4’e kadar olan bölge x ekseni etrafında döndürülüyor. Cismin (bir paraboloit) hacmini V bulun.

y = √(x)0 ≤ x ≤ 4
V =
8.İntegrallerZor
xy1y = 2xy = 2x²

y = 2x doğrusu ile y = 2x² parabolü arasındaki bölge x ekseni etrafında döndürülüyor. Cismin hacmini V bulun.

y = 2xy = 2x²
V =
9.Çok değişkenli analizOrta
xy1−1P

z = −xy − 4x³ − y² yüzeyine (x, y) = (1, −1) noktasındaki teğet düzlem z = px + qy + c olarak yazılabilir. c değerini bulun.

f(x, y) = −xy − 4x³ − y²(a, b) = (1, −1)
c =
10.Çok değişkenli analizZor
xyx = 4y = x44

y = 0, x = 4 ve y = x ile sınırlanan T üçgeni üzerinde I = ∬T (3x − 2y) dA integralini hesaplayın.

f = 3x − 2y0 ≤ x ≤ 40 ≤ y ≤ x
I =
11.Diziler ve serilerOrta
kSn​12345678910

S = Σk=135 4/(k(k + 1)) toplamını bulun.

ak = 4/(k(k + 1))n = 35
S =
12.Diziler ve serilerZor
xyfP₂−0,2

f(x) = ln(1 + 2x) fonksiyonunun 2. dereceden Maclaurin polinomunu kullanarak f(−0,2) değerini yaklaşık olarak bulun. P₂(−0,2) değerini verin.

f(x) = ln(1 + 2x)n = 2x = −0,2
P₂(−0.2) =
13.Laplace dönüşümleriOrta
ReIm−0,5−1−1,5−2−2,5−3−3,5−4−4,50,51

F(s) = (4s + 2)/(s² + 6s + 8). Ters dönüşümü f(t) = A·e−2t + B·e−4t biçimindedir. A katsayısını kısmi kesirlerle bulun.

F(s) = (4s + 2)/(s² + 6s + 8)
A =
14.Laplace dönüşümleriZor
t (s)y(t)t = 0,5y(0,5) = ?

Bir sistem y″ + 5y′ + 4y = 2·u(t) denklemine uyuyor. Dinlenme durumunda başlar (y(0) = 0, y′(0) = 0) ve giriş, t ≥ 0 için u(t) = 1 basamağıdır. Çıkış y(0,5) değerini Laplace dönüşümüyle bulun.

y″ + 5y′ + 4y = 2·u(t)u(t) = 1y(0) = 0, y′(0) = 0t = 0,5 s
y(0.5) =
15.Evrişim ve LTI sistemlerOrta
x(t)t4h(t)t0,51

Bir sistemin darbe yanıtı h(t) = e−2tu(t)’dir. Giriş x(t) = 4·u(t) basamağıdır. t = 0,5 s anında çıkışı (y(0,5)) bulun.

h(t) = e−2tu(t)x(t) = 4·u(t)t = 0,5 s
y(0.5) =
16.Evrişim ve LTI sistemlerZor
δ(t)y′ + 4y = 2xh(t)

Bir sistem y′(t) + 4·y(t) = 2·x(t) denklemine uyar. t = 0,1 s anında darbe yanıtını (h(0,1)) bulun.

y′ + 4y = 2xt = 0,1 s
h(0.1) =

3Çözeltiler

1.Diferansiyel denklemler

Cevap: y(1.5) = 0,3236

İkinci mertebeden doğrusal denklemler: y″ + b·y′ + c·y = 0 için y = ert deneyin: bu, r² + b·r + c = 0 karakteristik denklemini verir. İki farklı gerçek kök r₁ ≠ r₂, y = A·er₁t + B·er₂t verir (aşırı sönümlü); çift kök r, y = (A + Bt)·ert verir (kritik sönümlü); −α ± jω karmaşık kökleri y = e−αt(A cos ωt + B sin ωt) verir (az sönümlü, salınımlı). Başlangıç değerleri y(0) ve y′(0), A ile B’yi belirler. y″ + 2ζωny′ + ωn²y = 0 biçiminde yazıldığında ωn doğal frekans, ζ sönüm oranıdır: ζ < 1 salınım yapar. Sabit bir girişle, y″ + by′ + cy = c·K, çözüm K sürekli değeri artı serbest tepkidir.

Çift kök

(r + 2)² = 0 → r = −2

Sabitler

A = y(0) = 2
y′(0) = B − 2A → B = -1 + 4 = 3

Hesaplayın

y(1,5) = (2 + 3·1,5)·e−3 = 0,3236

Cevap

y(1,5) = 0,3236
2.Diferansiyel denklemler

Cevap: m = 3,161 kg

Birinci mertebe diferansiyel denklemler: dy/dt = k·y’nin çözümü y = y₀·ekt’dir (k > 0 için büyüme, k < 0 için azalma); T yarı ömrü k = ln 2/T verir. Newton’un soğuma yasası dT/dt = −k·(T − Tₐ), T(t) = Tₐ + (T₀ − Tₐ)·e−kt verir. y′ + p(x)·y = q(x) lineer denklemi μ = e∫p dx integrasyon çarpanıyla çözülür: (μy)′ = μq, dolayısıyla μy = ∫μq dx + C.

Denklemi kurun

dm/dt = 20·0,05 − (20/100)·m = 1 − 0,2·m

Çözün

İntegrasyon çarpanı ert/V’dir; çözüm c·V denge değerine yaklaşır.

m(t) = 5 + (−5)·e−t/5

t’yi yerine koyun

m(5) = 5 + (−5)·0,3679 = 3,161 kg

Cevap

m = 3,161 kg
3.Matrisler ve determinantlar

Cevap: det A = 80

Matrisler: 2×2 matrisin determinantı ad − bc'dir. 3×3 için bir satır boyunca açın: her eleman, kendi satırı ve sütunu silinince kalan 2×2 matrisin determinantıyla çarpılır, işaretler + − + şeklinde değişir. Özdeğerler λ, det(A − λI) = 0'ı sağlar; 2×2 için bu λ² − (iz)·λ + det = 0'dır.

İlk satırın 2×2 minörleri

M₁₁ = −40, M₁₂ = −5, M₁₃ = 5

Kofaktör açılımı

det A = (−2)·(−40) − (−5)·(−5) + 5·5 = 80

Cevap

det A = 80
4.Matrisler ve determinantlar

Cevap: x = 2,714

Matrisler: 2×2 matrisin determinantı ad − bc'dir. 3×3 için bir satır boyunca açın: her eleman, kendi satırı ve sütunu silinince kalan 2×2 matrisin determinantıyla çarpılır, işaretler + − + şeklinde değişir. Özdeğerler λ, det(A − λI) = 0'ı sağlar; 2×2 için bu λ² − (iz)·λ + det = 0'dır.

Katsayılar matrisinin determinantı

det A = 5·(−5) − (−4)·1 = −21

x sütununu değiştirin

det Aₓ = 9·(−5) − (−4)·(−3) = −57
x = −57/(−21) = 2,714

Cevap

x = 2,714
y = 1,143
5.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: a·b = −22

Skaler çarpım: a·b = axbx + ayby + azbz = |a|·|b|·cos θ bir skalerdir. İki vektör arasındaki açıyı verir, cos θ = a·b/(|a|·|b|), ve vektörler dik olduğunda sıfırdır. a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü a·b/|b|’dir ve d yer değiştirmesi boyunca hareket eden sabit bir F kuvveti W = F·d işi yapar.

Karşılıklı bileşenleri çarpıp toplayın

a·b = (−3)·(−4) + (−5)·2 + 4·(−6) = 12 + (−10) + (−24) = −22

Cevap

a·b = −22

Negatif: vektörler arasındaki açı 90°’den büyüktür.

6.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: Mx = 200 N·m

Vektörel çarpım: a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx) her iki vektöre de diktir ve |a × b| = |a|·|b|·sin θ, bu vektörlerin gerdiği paralelkenarın alanıdır (üçgen bunun yarısıdır). Sıra önemlidir: b × a = −(a × b). A noktasına uygulanan F kuvvetinin O noktasına göre momenti MO = r × F’dir; burada r = A − O.

O’dan A’ya konum vektörü

r = A − O = (−1, 3, 3) − (0, 3, −2) = (−1, 0, 5) m

Moment M = r × F

(r × F)x = ryFz − rzFy = 0·(−60) − 5·(−40) = 200 N·m
(r × F)y = rzFx − rxFz = 5·20 − (−1)·(−60) = 40 N·m
(r × F)z = rxFy − ryFx = (−1)·(−40) − 0·20 = 40 N·m

İstenen bileşen

Mx = 200 N·m

Cevap

Mx = 200 N·m
7.İntegraller

Cevap: V = 25,13

Dönel cisim hacimleri: y = f(x) eğrisi altındaki x = a’dan x = b’ye bölgeyi x ekseni etrafında döndürmek, x’teki kesiti f(x) yarıçaplı bir disk olan bir cisim oluşturur. Diskleri toplamak V = π∫ₐᵇ f(x)² dx verir. Bölge bir dış R(x) eğrisi ile bir iç r(x) eğrisi arasında olduğunda her dilim bir rondeladır: V = π∫ₐᵇ (R(x)² − r(x)²) dx. Yarıçapların karesini çıkarmadan önce alın.

Disk yöntemi

V = π∫₀4 x dx

İntegral alın

V = π·1·4²/2 = 25,13

Cevap

V = 25,13
8.İntegraller

Cevap: V = 1,676

Dönel cisim hacimleri: y = f(x) eğrisi altındaki x = a’dan x = b’ye bölgeyi x ekseni etrafında döndürmek, x’teki kesiti f(x) yarıçaplı bir disk olan bir cisim oluşturur. Diskleri toplamak V = π∫ₐᵇ f(x)² dx verir. Bölge bir dış R(x) eğrisi ile bir iç r(x) eğrisi arasında olduğunda her dilim bir rondeladır: V = π∫ₐᵇ (R(x)² − r(x)²) dx. Yarıçapların karesini çıkarmadan önce alın.

Kesişim noktaları

2x = 2x² → x = 0, x = 1

Rondela (pul) yöntemi

V = π∫₀1 ((2x)² − (2x²)²) dx

İntegral alın

V = π(4·1³/3 − 4·1⁵/5) = π·0,5333 = 1,676

Cevap

V = 1,676
9.Çok değişkenli analiz

Cevap: c = 8

Gradyan: ∇f = (fx, fy) en dik artış yönünü gösterir ve |∇f| en büyük değişim hızıdır. Bir v yönündeki yönlü türev, u = v/|v| birim vektörüyle Duf = ∇f·u’dur. (a, b) noktasındaki teğet düzlem z = f(a, b) + fx(a, b)(x − a) + fy(a, b)(y − b)’dir; f’nin o nokta yakınındaki doğrusal yaklaşımını verir. Zincir kuralı: dz/dt = fx·dx/dt + fy·dy/dt.

Noktadaki değer ve eğimler

f(1, −1) = −4
fx = −y − 12x² → fx(1, −1) = −11
fy = −x − 2y → fy(1, −1) = 1

Teğet düzlem

z = −4 − 11(x − 1) + 1(y + 1)
z = −11x + y + 8

Sabit terim

c = 8

Cevap

c = 8
10.Çok değişkenli analiz

Cevap: I = 42,67

Kritik noktalar ve çift katlı integraller: bir kritik noktada fx = fy = 0’dır. D = fxxfyy − fxy² ile ikinci türev testi: D > 0 ve fxx > 0 yerel minimum, D > 0 ve fxx < 0 yerel maksimum, D < 0 eyer noktasıdır ve D = 0 hiçbir şeye karar vermez. Genel bir bölge üzerindeki çift katlı integralde iç sınırlar bölgeyi çevreleyen eğriler olsun; diskler ve daireler için kutupsal koordinatları kullanın: x = r cos θ, y = r sin θ ve dA = r dr dθ (r çarpanını unutmayın).

Limitler

0 ≤ x ≤ 4, 0 ≤ y ≤ x

İç integral

∫0x (3x − 2y) dy = 3x·x − 2·(x)²/2 = 2x²

Dış integral

I = 2·4³/3 = 42,67

Cevap

I = 42,67
11.Diziler ve seriler

Cevap: S = 3,889

Yakınsaklık: terimler 0’a gitmiyorsa seri ıraksar (n. terim testi). Σ1/kᵖ yalnızca p > 1 için, Σrᵏ yalnızca |r| < 1 için yakınsar. Terimleri büyük k için bunlara benziyorsa bir seriyi bunlardan biriyle karşılaştırın. Oran testi: L = lim |ak+1/ak|; kök testi: L = lim |ak|1/k. L < 1 yakınsar, L > 1 ıraksar, L = 1 hiçbir şeye karar vermez. Bir kuvvet serisi Σck(x − x₀)ᵏ, R = lim |ck/ck+1| olmak üzere |x − x₀| < R için yakınsar; terimleri 0’a azalan değişen işaretli bir seri yakınsar.

Kısmi kesirler

4/(k(k + 1)) = 4·(1/k − 1/(k + 1))

İptal

S = 4·(1 − 1/36) = 3,889

Cevap

S = 3,889
12.Diziler ve seriler

Cevap: P₂(−0.2) = −0,48

Taylor polinomları: x = a yakınında türevlenebilir bir fonksiyon Pₙ(x) = f(a) + f′(a)(x − a) + f″(a)(x − a)²/2! + … + f⁽ⁿ⁾(a)(x − a)ⁿ/n! ile yaklaşıklanır; a = 0 için bu Maclaurin polinomudur. Standart seriler: eˣ = Σxᵏ/k!, sin x = x − x³/3! + x⁵/5! − …, cos x = 1 − x²/2! + x⁴/4! − …, ln(1 + x) = x − x²/2 + x³/3 − …, 1/(1 − x) = Σxᵏ. Lagrange hata sınırı: |f(x) − Pₙ(x)| ≤ M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)!; burada M, a ile x arasında |f⁽ⁿ⁺¹⁾|’in en büyük değeridir.

Maclaurin polinomu

P₂(x) = 2x − 2x²

Yerine koyun

P₂(−0,2) = −0,4 − 0,08 = −0,48

Cevap

P₂(−0,2) = −0,48

Tam değer f(−0,2) = −0,510826’dir; daha fazla terim aldığınızda ya da 0’a daha yakın bir nokta seçtiğinizde hata, −0,0308256, küçülür.

13.Laplace dönüşümleri

Cevap: A = −3

Laplace dönüşümü: F(s) = ∫₀∞ f(t)·e−st dt türevleri s ile çarpmaya çevirir: ℒ{f′} = sF(s) − f(0), ℒ{f″} = s²F(s) − s·f(0) − f′(0). Standart çiftler: 1 ↔ 1/s, e−at ↔ 1/(s + a), t·e−at ↔ 1/(s + a)², sin ωt ↔ ω/(s² + ω²), cos ωt ↔ s/(s² + ω²); s → s + σ kayması zaman fonksiyonunu e−σt ile çarpar. Rasyonel bir F(s)’in ters dönüşümünü almak için onu kısmi kesirlere ayırın: basit bir p kutbunun kalıntısı A = [(s − p)·F(s)] değerinin s = p’deki değeridir. Son değer teoremi: f(∞) = lims→0 s·F(s); yalnızca s·F(s)’in tüm kutupları sol yarı düzlemdeyse geçerlidir. Başlangıç değeri teoremi: f(0⁺) = lims→∞ s·F(s).

Paydayı çarpanlarına ayırın

s² + 6s + 8 = (s + 2)(s + 4)
F(s) = A/(s + 2) + B/(s + 4)

Kapatma kuralı

(s + 2) ile çarpın ve s = −2 koyun: B terimi yok olur.

A = (4s + 2)/(s + 4) |s = −2 = −6/2 = −3

Cevap

A = −3
(B = 7, dolayısıyla f(t) = −3·e−2t + 7·e−4t)
14.Laplace dönüşümleri

Cevap: y(0.5) = 0,1182

Laplace dönüşümü: F(s) = ∫₀∞ f(t)·e−st dt türevleri s ile çarpmaya çevirir: ℒ{f′} = sF(s) − f(0), ℒ{f″} = s²F(s) − s·f(0) − f′(0). Standart çiftler: 1 ↔ 1/s, e−at ↔ 1/(s + a), t·e−at ↔ 1/(s + a)², sin ωt ↔ ω/(s² + ω²), cos ωt ↔ s/(s² + ω²); s → s + σ kayması zaman fonksiyonunu e−σt ile çarpar. Rasyonel bir F(s)’in ters dönüşümünü almak için onu kısmi kesirlere ayırın: basit bir p kutbunun kalıntısı A = [(s − p)·F(s)] değerinin s = p’deki değeridir. Son değer teoremi: f(∞) = lims→0 s·F(s); yalnızca s·F(s)’in tüm kutupları sol yarı düzlemdeyse geçerlidir. Başlangıç değeri teoremi: f(0⁺) = lims→∞ s·F(s).

Denklemi dönüştürün

Y(s) = 2/(s(s + 1)(s + 4))

Kısmi kesirler

A = 2/(1·4) = 0,5
B = 2/((−1)·3) = −0,6667
C = 2/((−4)·(−3)) = 0,1667

Çıkarılan

y(t) = 0,5 − 0,6667·e−t + 0,1667·e−4t
y(0,5) = 0,1182

Cevap

y(0,5) = 0,1182
15.Evrişim ve LTI sistemler

Cevap: y(0.5) = 1,264

Sürekli evrişim: y(t) = ∫ x(τ)·h(t − τ) dτ. h’yi çevirin, t konumuna kaydırın ve çakışan kısımların çarpımını integre edin. Nedensel işaretler için integral 0’dan t’ye kadar alınır. Yararlı sonuçlar: y’nin alanı, x’in alanı çarpı h’nin alanıdır; x, t₁’den t₂’ye ve h, t₃’ten t₄’e kadar sürüyorsa y, t₁ + t₃’ten t₂ + t₄’e kadar sürer. h(t) = e−atu(t) ve A yüksekliğinde bir basamak için y(t) = (A/a)(1 − e−at).

Basamakla evrişim

y(t) = 4·∫₀ᵗ e−2τ dτ = (4/2)·(1 − e−2t)

Hesaplayın

y(0,5) = 2·(1 − e−1) = 1,264

Cevap

y(0,5) = 1,264
16.Evrişim ve LTI sistemler

Cevap: h(0.1) = 1,341

Darbe yanıtı ve Fourier serisi: h(t) darbe yanıtı bir LTI sistemi tamamen tanımlar: y′ + a·y = b·x için h(t) = b·e−atu(t), y[n] = a·y[n − 1] + b·x[n] için ise h[n] = b·aⁿu[n]’dir. cos ωt sinüsü, |H(jω)| kazancı ve ∠H(jω) fazıyla geçer; burada H, h’nin Fourier dönüşümüdür. Periyodik bir işaret, k/T’deki harmoniklerin toplamıdır: ±A’lık bir kare dalgada yalnızca tek harmonikler vardır ve genlikleri 4A/(kπ)’dir; tepe değeri A olan bir üçgen dalgada 8A/(π²k²), A yüksekliğinde ve D görev oranında bir darbe katarında ise ortalama A·D ve harmonikler (2A/(kπ))·|sin(kπD)|’dir.

Transfer fonksiyonu

H(s) = Y(s)/X(s) = 2/(s + 4)

Darbe yanıtı

h(t) = 2·e−4tu(t)
h(0,1) = 2·e−0,4 = 1,341

Cevap

h(0,1) = 1,341

ExamProblems · examproblems.com/courses/engineering-mathematics-2