Mühendislik Matematiği 2: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 16 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Diferansiyel denklemler

Üstel büyüme/azalma
dy/dt = ky → y = y0ekt
Yarı ömür
k = ln 2 / t½
Newton’un soğuma yasası
T(t) = Ta + (T0 − Ta)e−kt
İntegrasyon çarpanı
y′ + p(x)y = q(x): μ = e∫p dx, (μy)′ = μq
Karıştırma tankı
dm/dt = r·c − (r/V)·m

Matrisler ve determinantlar

2×2 determinant
det = ad − bc
2×2 ters matris
A⁻¹ = (1/det)·[d −b; −c a]
Ürün
(AB)ij = Σk AikBkj
Özdeğerler
det(A − λI) = 0
Cramer kuralı
xi = det(Ai)/det(A)

Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Büyüklük
|a| = √(ax² + ay² + az²)
Birim vektör
û = a/|a|
Açıdan bileşenler
Fx = F·cos θ, Fy = F·sin θ
Skaler çarpım
a·b = axbx + ayby + azbz = |a||b|cos θ
a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü
a·b/|b|
İş
W = F·d
Vektörel çarpım
a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx)
Alanlar
paralelkenar |a × b|, üçgen ½|a × b|
O’ya göre moment
MO = r × F, r = A − O
Paralelyüzlünün hacmi
V = |a·(b × c)|

Yöntem

  1. Her vektörü bileşenleriyle yazın; büyüklük ve açıyla verilen bir kuvvet için F·cos θ ve F·sin θ kullanın.
  2. Uzunluklar ve doğrultular için √(x² + y² + z²) büyüklüğünü ve a/|a| birim vektörünü kullanın.
  3. Açılar, izdüşümler, diklik ve iş için skaler çarpımı kullanın: a·b = |a||b|cos θ.
  4. Dik vektörler, alanlar ve momentler için vektörel çarpımı kullanın: üç bileşeni dikkatle yazın ve a × b sırasını koruyun.

İntegraller

Kuvvet kuralı
∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1) + C
Belirli integral
∫ab f dx = F(b) − F(a)
Temel integraller
∫eˣ dx = eˣ, ∫1/x dx = ln|x|, ∫sin x dx = −cos x
Eğriler arasındaki alan
∫ab (f − g) dx

Yöntem

  1. Mümkünse integrali alınan ifadeyi basit terimlerin toplamı olarak yeniden yazın.
  2. Kuvvet kuralını uygulayın: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1); ex, 1/x, sin ve cos için standart integralleri kullanın.
  3. Bir fonksiyonu ve türevini bir arada gördüğünüzde değişken değiştirme kullanın.
  4. Belirli integralde F(b) − F(a)’yı hesaplayın.

Çok değişkenli analiz

Kısmi türevler
fx = ∂f/∂x (y constant), fxy = fyx
Gradyan
∇f = (fx, fy), largest slope |∇f|
Yönlü türev
Duf = ∇f·u, u = v/|v|
Teğet düzlem
z = f(a, b) + fx(x − a) + fy(y − b)
Zincir kuralı
dz/dt = fx·dx/dt + fy·dy/dt
İkinci türev testi
D = fxxfyy − fxy²: D > 0, fxx > 0 minimum; D > 0, fxx < 0 maximum; D < 0 saddle
Çift katlı integral
∬R f dA = ∫ab∫g(x)h(x) f dy dx
Kutupsal koordinatlar
x = r cos θ, y = r sin θ, dA = r dr dθ

Yöntem

  1. Kısmi türevde öbür değişkeni sabit sayın ve tek değişkenli kuralları kullanın.
  2. Gradyan sorularında ∇f = (fx, fy) değerini noktada hesaplayın; en dik eğim için |∇f|’i, yönlü türev için bir u birim vektörüyle ∇f·u’yu kullanın.
  3. Ekstremumlar için fx = 0 ve fy = 0 denklemlerini birlikte çözün, sonra her noktayı D = fxx·fyy − fxy² ile sınıflandırın.
  4. Çift katlı integral için bölgeyi çizin, iç sınırlar sınırlayıcı eğriler olacak şekilde sırayı (diskler için kutupsal koordinatları) seçin ve içtekinden başlayarak integral alın.

Diziler ve seriler

Aritmetik dizi
aₙ = a₁ + (n − 1)d, Sₙ = n(a₁ + aₙ)/2
Geometrik dizi
aₙ = a₁rⁿ⁻¹, Sₙ = a₁(1 − rⁿ)/(1 − r)
Sonsuz geometrik seri
S = a₁/(1 − r), |r| < 1
p-serisi
Σ1/kᵖ converges only for p > 1
Oran testi
L = lim |ak+1/ak|: L < 1 converges, L > 1 diverges
Yakınsaklık yarıçapı
R = lim |ck/ck+1|
Taylor polinomu
Pₙ(x) = Σ f⁽ᵏ⁾(a)(x − a)ᵏ/k!
Maclaurin serisi
eˣ = Σxᵏ/k!, sin x = x − x³/3! + …, cos x = 1 − x²/2! + …, ln(1 + x) = x − x²/2 + …
Lagrange hata sınırı
|Rₙ| ≤ M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)!

Yöntem

  1. Türü belirleyin: aritmetik (sabit fark), geometrik (sabit oran), standart bir seri, bir kuvvet serisi ya da bir Taylor polinomu.
  2. Toplamlar için Sₙ = n(a₁ + aₙ)/2, Sₙ = a₁(1 − rⁿ)/(1 − r) ya da |r| < 1 iken S = a₁/(1 − r) kullanın; a₁ toplamın ilk terimidir.
  3. Yakınsaklık için: önce n. terim testi, sonra Σ1/kᵖ ya da bir geometrik seriyle karşılaştırma; faktöriyeller ve k. kuvvetler için oran ya da kök testini kullanın.
  4. Taylor polinomları için f(a), f′(a), f″(a), … değerlerini listeleyin, k. türevi k!’e bölün ve hatayı M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)! ile sınırlayın.

Evrişim ve LTI sistemler

Ayrık evrişim
y[n] = Σ x[k]·h[n − k]
Sürekli evrişim
y(t) = ∫ x(τ)·h(t − τ) dτ
Uzunluk ve toplam
Ly = Lx + Lh − 1, Σy = Σx·Σh
Başlangıç, bitiş ve alan
t1 + t3 … t2 + t4, ∫y = ∫x·∫h
e^(−at)u(t)’ye basamak girişi
y(t) = (A/a)(1 − e−at)
Birinci dereceden sistem
y′ + a·y = b·x → h(t) = b·e−atu(t)
Birinci dereceden özyineleme
y[n] = a·y[n − 1] + b·x[n] → h[n] = b·aⁿ
h(t)’den geçen sinüs
|H(jω)|, ∠H(jω); H(jω) = b/(a + jω)
Fourier serisi genlikleri
kare ±A: 4A/(kπ), k tek; üçgen ±A: 8A/(π²k²), k tek; darbe katarı: A·D ve (2A/(kπ))|sin kπD|

Yöntem

  1. İki işareti de çizin ve her birinin sıfırdan farklı olduğu yeri not edin.
  2. h’yi çevirip kaydırın: her çıkış zamanı için iki işaretin çakıştığı aralığı bulun.
  3. Yalnızca o çakışma üzerinde çarpıp toplayın (ayrık) veya çarpıp integre edin (sürekli).
  4. Sonucu kontrol edin: çıkış, başlangıç zamanlarının toplamında başlar, bitiş zamanlarının toplamında biter; alanı veya toplamı da girişlerin alanlarının veya toplamlarının çarpımıdır.

2Alıştırma soruları

1.Diferansiyel denklemlerOrta
tyy(0) = 3y(1,5) = ?

y″ + 3y′ + 2y = 0 denklemini y(0) = 3 ve y′(0) = -4 ile çözün. y(1,5) değerini bulun.

y″ + 3y′ + 2y = 0y(0) = 3y′(0) = -4
y(1.5) =
2.Diferansiyel denklemlerZor
tyy(0) = 2y(0,25) = ?

y″ + 2y′ + 5y = 0 denklemini y(0) = 2 ve y′(0) = 0 ile (durgun halden bırakılarak) çözün. y(0,25) değerini bulun; açılar radyan cinsinden.

y″ + 2y′ + 5y = 0y(0) = 2y′(0) = 0
y(0.25) =
3.Matrisler ve determinantlarOrta
A =3−140B =−1104

Gösterilen matrisler için C = AB olsun. c11 elemanını bulun (satır 1, sütun 1).

A = [3 −1; 4 0]B = [−1 1; 0 4]
c11 =
4.Matrisler ve determinantlarZor
A =1−6−63b =8−12

x − 6y = 8 ve −6x + 3y = −12 sistemini çözün. x'yi bulun.

x − 6y = 8−6x + 3y = −12
x =
5.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımOrta
xyzab

a = (−5, 0, −5) ve b = (0, −4, 3) vektörlerinin skaler çarpımını a·b bulun.

a = (−5, 0, −5)b = (0, −4, 3)
a·b =
6.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımZor
xyzab

a = (1, 4, −6) ve b = (−4, −4, 1) için a × b vektörel çarpımının y bileşenini (a × b)y bulun.

a = (1, 4, −6)b = (−4, −4, 1)
(a × b)y =
7.İntegrallerOrta
xy4y = √(x)

y = √(x) eğrisinin altında, x = 0’dan x = 4’e kadar olan bölge x ekseni etrafında döndürülüyor. Cismin (bir paraboloit) hacmini V bulun.

y = √(x)0 ≤ x ≤ 4
V =
8.İntegrallerZor
xyy = 2x2​y = x

y = 2x2 ve y = x ile sınırlanan bölgenin alanı A'ı bulun.

y = 2x2y = x
A =
9.Çok değişkenli analizOrta
xy13P

f(1,1, 3,1) değerini yaklaşık olarak bulmak için f(x, y) = −x²y³ − 5x³ + 5y² + 2xy fonksiyonunun (1, 3) noktasındaki teğet düzlemini kullanın. Doğrusal yaklaşımı, L, verin.

f(x, y) = −x²y³ − 5x³ + 5y² + 2xy(a, b) = (1, 3)(x, y) = (1,1, 3,1)
L =
10.Çok değişkenli analizZor
xy−20−20(0, 0)(−2, −2)

f(x, y) = x³ + y³ + 6xy fonksiyonunun kritik noktalarını bulun, sınıflandırın ve yerel maksimumundaki f değerini, fmax, verin.

f(x, y) = x³ + y³ + 6xy
fmax =
11.Diziler ve serilerOrta
AΣ 1/(2k + 2)k = 1 … ∞BΣ k/5ᵏk = 1 … ∞CΣ (5/4)ᵏk = 1 … ∞DΣ (k + 1)/k²k = 1 … ∞

Dört serinin tam biri yakınsar. Ona tıklayın.

A: Σ 1/(2k + 2)B: Σ k/5ᵏC: Σ (5/4)ᵏD: Σ (k + 1)/k²
  1. 1A: Σ 1/(2k + 2)
  2. 2B: Σ k/5ᵏ
  3. 3C: Σ (5/4)ᵏ
  4. 4D: Σ (k + 1)/k²
12.Diziler ve serilerZor
xyfP₂−0,3

f(x) = ln(1 − x) fonksiyonunun 2. dereceden Maclaurin polinomunu kullanarak f(−0,3) değerini yaklaşık olarak bulun. P₂(−0,3) değerini verin.

f(x) = ln(1 − x)n = 2x = −0,3
P₂(−0.3) =
13.Laplace dönüşümleriOrta
t (s)f(t)t = 0,75f(0,75) = ?

F(s) = 30/(s(s + 2)(s + 4)) için f(t)’yi kısmi kesirlerle bulun ve f(0,75) değerini hesaplayın.

F(s) = 30/(s(s + 2)(s + 4))t = 0,75 s
f(0.75) =
14.Laplace dönüşümleriZor
t (s)y(t)t = 0,6y(0,6) = ?

Bir sistem y″ + 8y′ + 12y = 24·u(t) denklemine uyuyor. Dinlenme durumunda başlar (y(0) = 0, y′(0) = 0) ve giriş, t ≥ 0 için u(t) = 2 basamağıdır. Çıkış y(0,6) değerini Laplace dönüşümüyle bulun.

y″ + 8y′ + 12y = 24·u(t)u(t) = 2y(0) = 0, y′(0) = 0t = 0,6 s
y(0.6) =
15.Evrişim ve LTI sistemlerOrta
x(t)t14h(t)t−11

x(t) işareti yalnızca t = 1 s ile t = 4 s arasında, h(t) ise yalnızca t = −1 s ile t = 1 s arasında sıfırdan farklıdır. y(t) = x(t) ∗ h(t) işaretinin süresini (D) bulun.

x: 1 … 4 sh: −1 … 1 s
D = s
16.Evrişim ve LTI sistemlerZor
x(t)t (ms)0,25121

Bir darbe katarının yüksekliği 1, darbe genişliği 0,25 ms ve periyodu 1 ms’dir. 1000 Hz’deki 1. harmoniğin genliğini (c1) bulun.

A = 1τ = 0,25 msT = 1 ms
c1 =

3Çözeltiler

1.Diferansiyel denklemler

Cevap: y(1.5) = 0,496

İkinci mertebeden doğrusal denklemler: y″ + b·y′ + c·y = 0 için y = ert deneyin: bu, r² + b·r + c = 0 karakteristik denklemini verir. İki farklı gerçek kök r₁ ≠ r₂, y = A·er₁t + B·er₂t verir (aşırı sönümlü); çift kök r, y = (A + Bt)·ert verir (kritik sönümlü); −α ± jω karmaşık kökleri y = e−αt(A cos ωt + B sin ωt) verir (az sönümlü, salınımlı). Başlangıç değerleri y(0) ve y′(0), A ile B’yi belirler. y″ + 2ζωny′ + ωn²y = 0 biçiminde yazıldığında ωn doğal frekans, ζ sönüm oranıdır: ζ < 1 salınım yapar. Sabit bir girişle, y″ + by′ + cy = c·K, çözüm K sürekli değeri artı serbest tepkidir.

Karakteristik kökler

(r + 1)(r + 2) = 0 → r = −1, −2

Başlangıç değerlerinden sabitler

A + B = 3, −1A − 2B = -4
A = 2, B = 1

Hesaplayın

y(1,5) = 2·e−1,5 + 1·e−3 = 0,496

Cevap

y(1,5) = 0,496
2.Diferansiyel denklemler

Cevap: y(0.25) = 1,74

İkinci mertebeden doğrusal denklemler: y″ + b·y′ + c·y = 0 için y = ert deneyin: bu, r² + b·r + c = 0 karakteristik denklemini verir. İki farklı gerçek kök r₁ ≠ r₂, y = A·er₁t + B·er₂t verir (aşırı sönümlü); çift kök r, y = (A + Bt)·ert verir (kritik sönümlü); −α ± jω karmaşık kökleri y = e−αt(A cos ωt + B sin ωt) verir (az sönümlü, salınımlı). Başlangıç değerleri y(0) ve y′(0), A ile B’yi belirler. y″ + 2ζωny′ + ωn²y = 0 biçiminde yazıldığında ωn doğal frekans, ζ sönüm oranıdır: ζ < 1 salınım yapar. Sabit bir girişle, y″ + by′ + cy = c·K, çözüm K sürekli değeri artı serbest tepkidir.

Karmaşık kökler

r = −1 ± 2j

Sabitler

A = 2, B = 1·2/2 = 1

Hesaplayın

y(0,25) = e−0,25(2·cos 0,5 + 1·sin 0,5) = 1,74

Cevap

y(0,25) = 1,74
3.Matrisler ve determinantlar

Cevap: c11 = −3

Matrisler: 2×2 matrisin determinantı ad − bc'dir. 3×3 için bir satır boyunca açın: her eleman, kendi satırı ve sütunu silinince kalan 2×2 matrisin determinantıyla çarpılır, işaretler + − + şeklinde değişir. Özdeğerler λ, det(A − λI) = 0'ı sağlar; 2×2 için bu λ² − (iz)·λ + det = 0'dır.

Satır çarpı sütun

c11 = 3·(−1) + (−1)·0 = −3

Cevap

c11 = −3
4.Matrisler ve determinantlar

Cevap: x = 1,455

Matrisler: 2×2 matrisin determinantı ad − bc'dir. 3×3 için bir satır boyunca açın: her eleman, kendi satırı ve sütunu silinince kalan 2×2 matrisin determinantıyla çarpılır, işaretler + − + şeklinde değişir. Özdeğerler λ, det(A − λI) = 0'ı sağlar; 2×2 için bu λ² − (iz)·λ + det = 0'dır.

Katsayılar matrisinin determinantı

det A = 1·3 − (−6)·(−6) = −33

x sütununu değiştirin

det Aₓ = 8·3 − (−6)·(−12) = −48
x = −48/(−33) = 1,455

Cevap

x = 1,455
y = −1,091
5.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: a·b = −15

Skaler çarpım: a·b = axbx + ayby + azbz = |a|·|b|·cos θ bir skalerdir. İki vektör arasındaki açıyı verir, cos θ = a·b/(|a|·|b|), ve vektörler dik olduğunda sıfırdır. a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü a·b/|b|’dir ve d yer değiştirmesi boyunca hareket eden sabit bir F kuvveti W = F·d işi yapar.

Karşılıklı bileşenleri çarpıp toplayın

a·b = (−5)·0 + 0·(−4) + (−5)·3 = 0 + 0 + (−15) = −15

Cevap

a·b = −15

Negatif: vektörler arasındaki açı 90°’den büyüktür.

6.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: (a × b)y = 23

Vektörel çarpım: a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx) her iki vektöre de diktir ve |a × b| = |a|·|b|·sin θ, bu vektörlerin gerdiği paralelkenarın alanıdır (üçgen bunun yarısıdır). Sıra önemlidir: b × a = −(a × b). A noktasına uygulanan F kuvvetinin O noktasına göre momenti MO = r × F’dir; burada r = A − O.

Vektörel çarpım, bileşen bileşen

(a × b)x = aybz − azby = 4·1 − (−6)·(−4) = −20
(a × b)y = azbx − axbz = (−6)·(−4) − 1·1 = 23
(a × b)z = axby − aybx = 1·(−4) − 4·(−4) = 12

İstenen bileşen

(a × b)y = 23

Cevap

(a × b)y = 23

Kontrol: a × b her iki vektöre de diktir, bu yüzden a ve b ile skaler çarpımı sıfırdır.

7.İntegraller

Cevap: V = 25,13

Dönel cisim hacimleri: y = f(x) eğrisi altındaki x = a’dan x = b’ye bölgeyi x ekseni etrafında döndürmek, x’teki kesiti f(x) yarıçaplı bir disk olan bir cisim oluşturur. Diskleri toplamak V = π∫ₐᵇ f(x)² dx verir. Bölge bir dış R(x) eğrisi ile bir iç r(x) eğrisi arasında olduğunda her dilim bir rondeladır: V = π∫ₐᵇ (R(x)² − r(x)²) dx. Yarıçapların karesini çıkarmadan önce alın.

Disk yöntemi

V = π∫₀4 x dx

İntegral alın

V = π·1·4²/2 = 25,13

Cevap

V = 25,13
8.İntegraller

Cevap: A = 0,04167

Belirli integraller: ∫ₐᵇ f(x) dx, a'dan b'ye grafik ile x ekseni arasındaki işaretli alandır. Bir ilkel fonksiyon F (F′ = f) bulun ve F(b) − F(a)'yı hesaplayın. Kuvvet kuralı: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1). İki eğri arasındaki alan ∫(üst − alt) dx'tir.

Kesişim noktaları

2x2 = x → x = 0, x = 0,5

Üst eksi alt integrali alın

A = [0,5x2 − 0,6667x3]00,5 = 0,04167

Cevap

A = 0,04167
9.Çok değişkenli analiz

Cevap: L = 13,2

Gradyan: ∇f = (fx, fy) en dik artış yönünü gösterir ve |∇f| en büyük değişim hızıdır. Bir v yönündeki yönlü türev, u = v/|v| birim vektörüyle Duf = ∇f·u’dur. (a, b) noktasındaki teğet düzlem z = f(a, b) + fx(a, b)(x − a) + fy(a, b)(y − b)’dir; f’nin o nokta yakınındaki doğrusal yaklaşımını verir. Zincir kuralı: dz/dt = fx·dx/dt + fy·dy/dt.

Noktadaki değer ve eğimler

f(1, 3) = 19
fx = −2xy³ − 15x² + 2y → fx(1, 3) = −63
fy = −3x²y² + 10y + 2x → fy(1, 3) = 5

Teğet düzlem

z = 19 − 63(x − 1) + 5(y − 3)
z = −63x + 5y + 67

Doğrusal yaklaşım

L = 19 + (−63)·0,1 + 5·0,1 = 13,2

Cevap

L = 13,2

Tam değer f = 12,16789’dır; adım küçük olduğu için düzlem ona yakındır.

10.Çok değişkenli analiz

Cevap: fmax = 8

Kritik noktalar ve çift katlı integraller: bir kritik noktada fx = fy = 0’dır. D = fxxfyy − fxy² ile ikinci türev testi: D > 0 ve fxx > 0 yerel minimum, D > 0 ve fxx < 0 yerel maksimum, D < 0 eyer noktasıdır ve D = 0 hiçbir şeye karar vermez. Genel bir bölge üzerindeki çift katlı integralde iç sınırlar bölgeyi çevreleyen eğriler olsun; diskler ve daireler için kutupsal koordinatları kullanın: x = r cos θ, y = r sin θ ve dA = r dr dθ (r çarpanını unutmayın).

Kritik noktalar

fx = 0 ve fy = 0 denklemlerini birlikte çözün.

fx = 3x² + 6y = 0
fy = 3y² + 6x = 0
(0, 0), (−2, −2)

İkinci türev testi

(0, 0): fxx = 0, fyy = 0, fxy = 6, D = −36 → eyer noktası
(−2, −2): fxx = −12, fyy = −12, fxy = 6, D = 108 → yerel maksimum

Ekstremumdaki değer

f(−2, −2) = 8

Cevap

fmax = 8
11.Diziler ve seriler

Cevap: B: Σ k/5ᵏ

Yakınsaklık: terimler 0’a gitmiyorsa seri ıraksar (n. terim testi). Σ1/kᵖ yalnızca p > 1 için, Σrᵏ yalnızca |r| < 1 için yakınsar. Terimleri büyük k için bunlara benziyorsa bir seriyi bunlardan biriyle karşılaştırın. Oran testi: L = lim |ak+1/ak|; kök testi: L = lim |ak|1/k. L < 1 yakınsar, L > 1 ıraksar, L = 1 hiçbir şeye karar vermez. Bir kuvvet serisi Σck(x − x₀)ᵏ, R = lim |ck/ck+1| olmak üzere |x − x₀| < R için yakınsar; terimleri 0’a azalan değişen işaretli bir seri yakınsar.

Her seriyi sınayın

A: Σ 1/(2k + 2) → Büyük k için 1/(2k) gibi davranır; harmonik seriyle karşılaştırıldığında ıraksar.
B: Σ k/5ᵏ → Oran testi: L = 1/5 < 1, yakınsar.
C: Σ (5/4)ᵏ → r = 5/4 > 1 olan geometrik seri: terimler büyür; bu yüzden ıraksar.
D: Σ (k + 1)/k² → Büyük k için 1/k gibi davranır: harmonik seriyle karşılaştırmayla ıraksar.

Cevap

B: Σ k/5ᵏ

Cevap

B: Σ k/5ᵏ
12.Diziler ve seriler

Cevap: P₂(−0.3) = 0,255

Taylor polinomları: x = a yakınında türevlenebilir bir fonksiyon Pₙ(x) = f(a) + f′(a)(x − a) + f″(a)(x − a)²/2! + … + f⁽ⁿ⁾(a)(x − a)ⁿ/n! ile yaklaşıklanır; a = 0 için bu Maclaurin polinomudur. Standart seriler: eˣ = Σxᵏ/k!, sin x = x − x³/3! + x⁵/5! − …, cos x = 1 − x²/2! + x⁴/4! − …, ln(1 + x) = x − x²/2 + x³/3 − …, 1/(1 − x) = Σxᵏ. Lagrange hata sınırı: |f(x) − Pₙ(x)| ≤ M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)!; burada M, a ile x arasında |f⁽ⁿ⁺¹⁾|’in en büyük değeridir.

Maclaurin polinomu

P₂(x) = −x − 0,5x²

Yerine koyun

P₂(−0,3) = 0,3 − 0,045 = 0,255

Cevap

P₂(−0,3) = 0,255

Tam değer f(−0,3) = 0,262364’dir; daha fazla terim aldığınızda ya da 0’a daha yakın bir nokta seçtiğinizde hata, 0,00736426, küçülür.

13.Laplace dönüşümleri

Cevap: f(0.75) = 2,263

Laplace dönüşümü: F(s) = ∫₀∞ f(t)·e−st dt türevleri s ile çarpmaya çevirir: ℒ{f′} = sF(s) − f(0), ℒ{f″} = s²F(s) − s·f(0) − f′(0). Standart çiftler: 1 ↔ 1/s, e−at ↔ 1/(s + a), t·e−at ↔ 1/(s + a)², sin ωt ↔ ω/(s² + ω²), cos ωt ↔ s/(s² + ω²); s → s + σ kayması zaman fonksiyonunu e−σt ile çarpar. Rasyonel bir F(s)’in ters dönüşümünü almak için onu kısmi kesirlere ayırın: basit bir p kutbunun kalıntısı A = [(s − p)·F(s)] değerinin s = p’deki değeridir. Son değer teoremi: f(∞) = lims→0 s·F(s); yalnızca s·F(s)’in tüm kutupları sol yarı düzlemdeyse geçerlidir. Başlangıç değeri teoremi: f(0⁺) = lims→∞ s·F(s).

Kısmi kesirler

F(s) = A/s + B/(s + 2) + C/(s + 4)
A = 30/(2·4) = 3,75
B = 30/((−2)·2) = −7,5
C = 30/((−4)·(−2)) = 3,75

Ters dönüşüm

f(t) = 3,75 − 7,5·e−2t + 3,75·e−4t

Hesaplayın

f(0,75) = 3,75 − 7,5·e−2·0,75 + 3,75·e−4·0,75 = 2,263

Cevap

f(0,75) = 2,263
14.Laplace dönüşümleri

Cevap: y(0.6) = 2,247

Laplace dönüşümü: F(s) = ∫₀∞ f(t)·e−st dt türevleri s ile çarpmaya çevirir: ℒ{f′} = sF(s) − f(0), ℒ{f″} = s²F(s) − s·f(0) − f′(0). Standart çiftler: 1 ↔ 1/s, e−at ↔ 1/(s + a), t·e−at ↔ 1/(s + a)², sin ωt ↔ ω/(s² + ω²), cos ωt ↔ s/(s² + ω²); s → s + σ kayması zaman fonksiyonunu e−σt ile çarpar. Rasyonel bir F(s)’in ters dönüşümünü almak için onu kısmi kesirlere ayırın: basit bir p kutbunun kalıntısı A = [(s − p)·F(s)] değerinin s = p’deki değeridir. Son değer teoremi: f(∞) = lims→0 s·F(s); yalnızca s·F(s)’in tüm kutupları sol yarı düzlemdeyse geçerlidir. Başlangıç değeri teoremi: f(0⁺) = lims→∞ s·F(s).

Denklemi dönüştürün

Y(s) = 48/(s(s + 2)(s + 6))

Kısmi kesirler

A = 48/(2·6) = 4
B = 48/((−2)·4) = −6
C = 48/((−6)·(−4)) = 2

Çıkarılan

y(t) = 4 − 6·e−2t + 2·e−6t
y(0,6) = 2,247

Cevap

y(0,6) = 2,247
15.Evrişim ve LTI sistemler

Cevap: D = 5 s

Sürekli evrişim: y(t) = ∫ x(τ)·h(t − τ) dτ. h’yi çevirin, t konumuna kaydırın ve çakışan kısımların çarpımını integre edin. Nedensel işaretler için integral 0’dan t’ye kadar alınır. Yararlı sonuçlar: y’nin alanı, x’in alanı çarpı h’nin alanıdır; x, t₁’den t₂’ye ve h, t₃’ten t₄’e kadar sürüyorsa y, t₁ + t₃’ten t₂ + t₄’e kadar sürer. h(t) = e−atu(t) ve A yüksekliğinde bir basamak için y(t) = (A/a)(1 − e−at).

Başlangıç ve bitiş

tstart = 1 + (−1) = 0 s
tend = 4 + 1 = 5 s

Cevap

D = 5 s

Cevap

D = 5 s
16.Evrişim ve LTI sistemler

Cevap: c1 = 0,4502

Darbe yanıtı ve Fourier serisi: h(t) darbe yanıtı bir LTI sistemi tamamen tanımlar: y′ + a·y = b·x için h(t) = b·e−atu(t), y[n] = a·y[n − 1] + b·x[n] için ise h[n] = b·aⁿu[n]’dir. cos ωt sinüsü, |H(jω)| kazancı ve ∠H(jω) fazıyla geçer; burada H, h’nin Fourier dönüşümüdür. Periyodik bir işaret, k/T’deki harmoniklerin toplamıdır: ±A’lık bir kare dalgada yalnızca tek harmonikler vardır ve genlikleri 4A/(kπ)’dir; tepe değeri A olan bir üçgen dalgada 8A/(π²k²), A yüksekliğinde ve D görev oranında bir darbe katarında ise ortalama A·D ve harmonikler (2A/(kπ))·|sin(kπD)|’dir.

Görev oranı

D = 0,25/1 = 0,25

Harmonik genliği

c1 = (2·1/(1π))·|sin(1π·0,25)| = 0,4502

Cevap

c1 = 0,4502

ExamProblems · examproblems.com/courses/engineering-mathematics-2