Statik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Büyüklük
|a| = √(ax² + ay² + az²)
Birim vektör
û = a/|a|
Açıdan bileşenler
Fx = F·cos θ, Fy = F·sin θ
Skaler çarpım
a·b = axbx + ayby + azbz = |a||b|cos θ
a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü
a·b/|b|
İş
W = F·d
Vektörel çarpım
a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx)
Alanlar
paralelkenar |a × b|, üçgen ½|a × b|
O’ya göre moment
MO = r × F, r = A − O
Paralelyüzlünün hacmi
V = |a·(b × c)|

Yöntem

  1. Her vektörü bileşenleriyle yazın; büyüklük ve açıyla verilen bir kuvvet için F·cos θ ve F·sin θ kullanın.
  2. Uzunluklar ve doğrultular için √(x² + y² + z²) büyüklüğünü ve a/|a| birim vektörünü kullanın.
  3. Açılar, izdüşümler, diklik ve iş için skaler çarpımı kullanın: a·b = |a||b|cos θ.
  4. Dik vektörler, alanlar ve momentler için vektörel çarpımı kullanın: üç bileşeni dikkatle yazın ve a × b sırasını koruyun.

Kiriş mesnet tepkileri

Denge
ΣFx = 0, ΣFy = 0, ΣM = 0
Düzgün yük
bileşke w·L, yükün ortasında
Moment
M = F·d

Yöntem

  1. Serbest cisim diyagramı çizin ve her mesneti tepkileriyle değiştirin.
  2. Her yayılı yükü ağırlık merkezine etkiyen tek bir kuvvetle değiştirin.
  3. Diğer mesnetteki tepkiyi bulmak için bir mesnete göre moment alın.
  4. Kalan tepkiyi ΣFy = 0 ile bulun ve ikinci bir moment denklemiyle kontrol edin.

Kafes: düğüm yöntemi

Düğüm yöntemi
ΣFx = 0, ΣFy = 0 at each joint
Kesit yöntemi
ΣM = 0 about a cut point
Çubuk kuvveti
pozitif = çekme, negatif = basınç

Yöntem

  1. Tüm kafes sistemin mesnet tepkilerini bulun.
  2. Düğüm noktaları yöntemi: en fazla iki bilinmeyen çubuk kuvveti olan bir düğümden başlayın ve ΣFx = 0 ile ΣFy = 0 kullanın.
  3. Kesim yöntemi: gereken çubuktan kesin ve diğer bilinmeyen çubukların kesiştiği bir noktaya göre moment alın.
  4. Çekme varsayın; negatif cevap basınç demektir.

Çerçeveler ve makineler

Her elemanın dengesi
ΣFx = 0, ΣFy = 0, ΣM = 0
İki kuvvet elemanı
kuvvet, iki pimini birleştiren doğru boyunca
Pim kuvveti
birleştirdiği iki elemanda eşit ve zıt yönlü
Pim kuvvetinin büyüklüğü
F = √(Fx² + Fy²)
Kaldıraç, pense, dirsekli kol
Fin·a = Fout·b
Mafsallı mengene (toggle)
Flink = F/(2 sin θ), Q = F/(2 tan θ)
Düzgün yük
bileşke w·L, yükün ortasında

Yöntem

  1. Tüm yapının şemasını çizin ve bilinmeyen sayısı üçü geçmiyorsa mesnet tepkilerini bulun.
  2. İki kuvvet elemanlarını belirleyin: yalnızca iki pimden yüklenen elemanlarda kuvvet, pimler arasındaki doğru boyunca etkir.
  3. Çerçeveyi parçalarına ayırın ve her elemanı tek başına çizin; elemanların birleştiği yerlerde pim kuvvetleri eşit ve zıt yönlü olsun.
  4. Her eleman için bilinmeyen kuvvetlerin etkidiği bir pime göre moment alın, sonra ΣFx = 0 ve ΣFy = 0 denklemlerini kullanın; bileşenleri en sonda bir büyüklükte birleştirin.

Kesme kuvveti ve eğilme momenti

Kesme ve moment
V = bir taraftaki ΣF, M = bir taraftaki ΣF·d
Eğilme gerilmesi
σ = M·y/I
Dikdörtgen
I = bh³/12
Kesit modülü
W = I/ymax
Basit mesnetli, düzgün yük
Mmax = wL²/8

Yöntem

  1. Mesnet tepkilerini tüm kirişin dengesinden bulun.
  2. Kirişi gereken kesitten kesin ve bir tarafı tutun.
  3. Kesme kuvveti: o taraftaki düşey kuvvetlerin toplamı. Eğilme momenti: bunların kesite göre momentlerinin toplamı.
  4. En büyük moment için kesme kuvvetinin sıfır olduğu yeri bulun.

Ağırlık merkezi ve atalet momenti

Ağırlık merkezi
ȳ = ΣAiyi/ΣAi
Dikdörtgen
I = bh³/12
Paralel eksen teoremi
I = Ic + A·d²
Bileşik kesit
I = Σ(Ic,i + Aidi²)

2Alıştırma soruları

1.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımOrta
xyzdFAB

Sabit bir F = (−25, −15, 25) N kuvveti, bir cisme A(−5, −3, 5) noktasından B(3, −1, −2) noktasına doğrusal hareket ederken etki ediyor. Koordinatlar metre cinsindendir. Kuvvetin yaptığı işi W bulun.

F = (−25, −15, 25) NA(−5, −3, 5) mB(3, −1, −2) m
W = J
2.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımZor
xyzab

a = (6, 1, −1) ve b = (−3, 4, 1) vektörlerinin gerdiği paralelkenarın alanını A bulun.

a = (6, 1, −1)b = (−3, 4, 1)
A =
3.Kiriş mesnet tepkileriOrta
P1​ = 25 kNP2​ = 15 kNABRA​RB​ = ?2 m2 m6 m

Basit mesnetli kirişin A’da sabit mafsalı, B’de kayıcı mesnedi var. Düşey mesnet tepkisi RB değerini bulun.

L = 10 mP1 = 25 kN @ 2 mP2 = 15 kN @ 4 m
RB = kN
4.Kiriş mesnet tepkileriZor
w = 8 kN/mP = 35 kNABCRA​ = ?1 m3 m2 m2 m

Kirişin A’da sabit mafsalı ve A’dan 6 m uzaklıkta B’de kayıcı mesnedi var; B’den serbest uç C’ye kadar çıkma yapar. A’dan 1 m uzaklıkta P tekil yükünü ve 4 m konumundan 8 m konumundaki serbest uca kadar düzgün yayılı w yükünü taşır. Yukarıyı pozitif alarak düşey tepki RA değerini bulun.

AB = 6 mAC = 8 mP = 35 kN @ 1 mw = 8 kN/m, 4 ile 8 m arasında
RA = kN
5.Kafes: düğüm yöntemiOrta
ABBCACACB45 kN8 m7 m4 m

AC çubuğundaki FAC kuvvetini düğüm yöntemiyle bulun. Çekmeyi pozitif, basıncı negatif verin.

açıklık = 8 myükseklik = 4 mB, A’dan 7 m uzaktadüşey yük = 45 kN
FAC = kN
6.Kafes: düğüm yöntemiZor
ABBCACACB20 kN25 kN6 m1 m4 m

BC çubuğundaki FBC kuvvetini düğüm yöntemiyle bulun. Çekmeyi pozitif, basıncı negatif verin.

açıklık = 6 myükseklik = 4 mB, A’dan 1 m uzaktadüşey yük = 20 kNyatay yük = 25 kN →
FBC = kN
7.Çerçeveler ve makinelerOrta
150 NQ = ?30°ABC

Gösterilen mafsallı sıkıştırma mengenesinde, eşit AB ve BC bağlantı elemanları B’de birbirine pimlenmiştir ve her biri AC doğrusuyla 30° yapar. B’ye 150 N’luk aşağı yönlü bir kuvvet uygulanır. C kızağı bir iş parçasına bastırır. Sürtünmeyi ve ağırlıkları yok sayarak yatay sıkma kuvvetini Q bulun.

F = 150 Nθ = 30°
Q = N
8.Çerçeveler ve makinelerZor
10 kN0,5 kN6 m2 mABC

Ağırlığı 0,5 kN olan düzgün, yatay bir AB bomu A’da duvara pimlenmiştir ve B’den duvardaki, A’nın 2 m üzerindeki C noktasına giden bir kabloyla tutulmaktadır. B’de 10 kN’luk bir yük asılıdır. Pim tepkisinin büyüklüğünü A bulun.

W = 10 kNWb = 0,5 kNAB = 6 mAC = 2 m
A = kN
9.Kesme kuvveti ve eğilme momentiOrta
P1​ = 65 kNP2​ = 25 kNAB1 m1,5 m1,5 m

Basit mesnetli kiriş iki tekil yük taşır. Kirişteki en büyük eğilme momenti Mmax değerini bulun.

L = 4 mP1 = 65 kN @ 1 mP2 = 25 kN @ 2,5 m
Mmax = kN·m
10.Kesme kuvveti ve eğilme momentiZor
w = 10 kN/mAB1 m2 m1 m

Basit mesnetli kiriş, açıklığının bir kısmında düzgün yayılı yük taşır. A’dan eğilme momentinin en büyük olduğu kesite olan uzaklık x0 değerini bulun.

L = 4 mw = 10 kN/m, 1 ile 3 m arasında
x0 = m
11.Ağırlık merkezi ve atalet momentiOrta
1303001212xboyutlar mm cinsinden

Simetrik bir I kesitin başlıkları 130 mm genişliğinde ve 12 mm kalınlığında, toplam yüksekliği 300 mm ve gövdesi 12 mm kalınlığındadır. Yatay ağırlık merkezi ekseni x’e göre eğilme için elastik kesit modülü Sx değerini bulun.

B = 130 mmH = 300 mmtf = 12 mmtw = 12 mm
Sx = × 10³ mm³
12.Ağırlık merkezi ve atalet momentiZor
3001026012xpozitif Mboyutlar mm cinsinden

Bir dökme demir kiriş, başlığı üstte olan şekildeki T kesite sahiptir. Emniyet gerilmeleri çekmede 50 MPa, basınçta 120 MPa’tür. Kirişin taşıyabileceği en büyük pozitif eğilme momenti Mallow değerini bulun.

bf = 300 mmtf = 10 mmtw = 12 mmhw = 260 mmσt,allow = 50 MPaσc,allow = 120 MPa
Mallow = kN·m

3Çözeltiler

1.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: W = −405 J

Dot product: a·b = axbx + ayby + azbz = |a|·|b|·cos θ, a scalar. It gives the angle between two vectors, cos θ = a·b/(|a|·|b|), and it is zero when they are perpendicular. The scalar projection of a onto b is a·b/|b|, and a constant force F moving through a displacement d does work W = F·d.

Yer değiştirme

d = B − A = (3, −1, −2) − (−5, −3, 5) = (8, 2, −7) m

İş

W = F·d = (−25)·8 + (−15)·2 + 25·(−7) = −405 J

Cevap

W = −405 J

Negatif iş: kuvvet çoğunlukla harekete karşı etki ediyor.

2.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: A = 27,62

Cross product: a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx) is perpendicular to both vectors, and |a × b| = |a|·|b|·sin θ is the area of the parallelogram they span (the triangle has half of it). Order matters: b × a = −(a × b). The moment of a force F applied at point A about point O is MO = r × F, with r = A − O.

Vektörel çarpım

(a × b)x = aybz − azby = 1·1 − (−1)·4 = 5
(a × b)y = azbx − axbz = (−1)·(−3) − 6·1 = −3
(a × b)z = axby − aybx = 6·4 − 1·(−3) = 27

Alan

A = |a × b| = √(5² + (−3)² + 27²) = 27,62

Cevap

A = 27,62
3.Kiriş mesnet tepkileri

Cevap: RB = 11 kN

Statik denge: durgun bir cisim için herhangi bir noktaya göre ΣFx = 0, ΣFy = 0 ve ΣM = 0. Bir mesnede göre moment almak o mesnedin tepkisini denklemden çıkarır.

P1​ = 25 kNP2​ = 15 kNABRA​RB​2 m2 m6 m

Serbest cisim diyagramı

Mesnetleri tepki kuvvetleriyle değiştirin. Kayıcı mesnet bir düşey tepki verir; yalnızca düşey yükler varsa sabit mafsal da bir düşey tepki verir.

Denge

A’ya göre momentler, saat yönünün tersi pozitif. Ardından düşey kuvvet dengesi.

ΣMA = 0: RB·10 = 25·2 + 15·4
RB = 110/10 = 11 kN
ΣFy = 0: RA = 40 − 11 = 29 kN

Cevap

RB = 11 kN
4.Kiriş mesnet tepkileri

Cevap: RA = 29,17 kN

Statik denge: durgun bir cisim için ΣFx = 0, ΣFy = 0 ve herhangi bir noktaya göre ΣM = 0’dır. Her yayılı yükü, yük diyagramının ağırlık merkezinde etkiyen bileşkesiyle (alanıyla) değiştirin ve o mesnedin tepkisini denklemden çıkarmak için bir mesnede göre moment alın.

Yayılı yükün bileşkesi

W = 8·4 = 32 kN, x̄ = (4 + 8)/2 = 6 m

Denge

A’ya göre momentler, saat yönünün tersi pozitif. Ardından düşey kuvvet dengesi.

ΣMA = 0: RB·6 = 35·1 + 32·6
RB = 227/6 = 37,83 kN
RA = 67 − 37,83 = 29,17 kN

Cevap

RA = 29,17 kN
5.Kafes: düğüm yöntemi

Cevap: FAC = 9,844 kN

Düğüm yöntemi: bir kafesin her düğümü dengededir; bu yüzden her düğümde ΣFx = 0 ve ΣFy = 0. En fazla iki bilinmeyen çubuk kuvveti olan bir düğümden başlayın. Negatif sonuç çubuğun basınçta olduğunu gösterir.

ABBCACACB45 kNAy​Cy​

Mesnet tepkileri

Tüm kafesin dengesi. A’ya göre momentler, saat yönünün tersi pozitif.

ΣMA = 0: Cy·8 = 45·7 → Cy = 39,38 kN
ΣFy = 0: Ay = 45 − 39,38 = 5,625 kN

C düğümü

Kayıcı mesnet yalnızca düşey tepki verir, bu yüzden C düğümünde yalnızca iki bilinmeyen çubuk kuvveti vardır. İkisinin de çekmede olduğunu varsayın.

sin γ = 4/4,123 = 0,9701, cos γ = 1/4,123 = 0,2425
ΣFy = 0: Cy + FBC·sin γ = 0 → FBC = −39,38/0,9701 = −40,59 kN
ΣFx = 0: −FAC − FBC·cos γ = 0 → FAC = −(−40,59)·0,2425 = 9,844 kN

Cevap

FAC = 9,844 kN (çekme)
6.Kafes: düğüm yöntemi

Cevap: FBC = −32,02 kN

Düğüm yöntemi: bir kafesin her düğümü dengededir; bu yüzden her düğümde ΣFx = 0 ve ΣFy = 0. En fazla iki bilinmeyen çubuk kuvveti olan bir düğümden başlayın. Negatif sonuç çubuğun basınçta olduğunu gösterir.

ABBCACACB20 kN25 kNAy​Cy​Ax​

Mesnet tepkileri

Tüm kafesin dengesi. A’ya göre momentler, saat yönünün tersi pozitif.

ΣMA = 0: Cy·6 = 20·1 + 25·4 → Cy = 20 kN
ΣFy = 0: Ay = 20 − 20 = 0 kN
ΣFx = 0: Ax = −25 kN

C düğümü

Kayıcı mesnet yalnızca düşey tepki verir, bu yüzden C düğümünde yalnızca iki bilinmeyen çubuk kuvveti vardır. İkisinin de çekmede olduğunu varsayın.

sin γ = 4/6,403 = 0,6247, cos γ = 5/6,403 = 0,7809
ΣFy = 0: Cy + FBC·sin γ = 0 → FBC = −20/0,6247 = −32,02 kN

Cevap

FBC = −32,02 kN (basınç)
7.Çerçeveler ve makineler

Cevap: Q = 129,9 N

Makineler: penseler, kaldıraçlar, bağlantı sistemleri ve kıskaçlar bir giriş kuvvetini daha büyük ya da farklı yönlü bir çıkış kuvvetine çevirir. Bir parçayı serbest cisim olarak çizin ve dönme noktasına göre moment alın: pim kuvveti denklemden çıkar ve Fin·a = Fout·b mekanik kazancı a/b olarak verir. Pim kuvveti, aynı parça için ΣF = 0 denkleminden bulunur. Mafsallı bir mengenede iki bağlantı elemanı sığ bir θ açısıyla buluşur; her bağlantı elemanı bir iki kuvvet elemanıdır, bu yüzden bağlantı noktasındaki küçük bir F kuvveti büyük F/(2 sin θ) eleman kuvvetleri ve F/(2 tan θ) sıkma kuvveti oluşturur.

B pimi dengesi

2·Flink·sin 30° = 150
Flink = 150 N

Sıkma kuvveti

Q = Flink·cos 30° = 150/(2·tan 30°) = 129,9 N

Cevap

Q = 129,9 N

Bağlantı elemanları düzleştikçe Q/F = 0,866 kuvvet oranı sınırsız büyür.

8.Çerçeveler ve makineler

Cevap: A = 30,75 kN

Çerçeveler ve makineler: kafesten farklı olarak bir çerçeve, en az bir elemanında ikiden fazla noktada kuvvet taşır veya pimleri arasında bir yük bulunur. Önce iki kuvvet elemanlarını arayın: yalnızca iki pimden yüklenen bir elemanın kuvveti bu pimlerden geçen doğru boyuncadır, bu yüzden iki değil, bir bilinmeyen ekler. Sonra bilinmeyen sayısı üçü geçmiyorsa mesnet tepkileri için tüm yapıyı kullanın. Son olarak çerçeveyi parçalarına ayırın: her elemanı ayrı çizin, pim kuvvetleri birleştirdikleri iki elemanda eşit ve zıt yönlü olsun ve onun için ΣFx = 0, ΣFy = 0 ve ΣM = 0 yazın. Bir pime göre moment almak, o pim kuvvetinin iki bileşenini de denklemden çıkarır.

Kablodaki çekme kuvveti

T = (10 + 0,5/2)/0,3162 = 32,41 kN

A’daki bileşenler

Ax = T·cos β = 30,75 kN
Ay = 10 + 0,5 − T·sin β = 0,25 kN

Büyüklük

A = √(30,75² + 0,25²) = 30,75 kN

Cevap

A = 30,75 kN
9.Kesme kuvveti ve eğilme momenti

Cevap: Mmax = 58,13 kN·m

Kesit yöntemi: iç kuvvetleri istediğiniz yerde kirişi kesin ve bir tarafı tutun. Kesme kuvveti V o taraftaki düşey kuvvetleri, eğilme momenti M ise onların kesite göre momentlerini dengeler. En büyük moment: dM/dx = V olduğundan eğilme momenti, kesme kuvvetinin sıfırdan geçtiği yerde, yani ya bir tekil yükte ya da yayılı yükün içinde en büyük değerine ulaşır.

Mesnet tepkileri

Tüm kirişin dengesi.

ΣMA = 0: RB·4 = 65·1 + 25·2,5
RB = 127,5/4 = 31,88 kN
ΣFy = 0: RA = 90 − 31,88 = 58,13 kN

Her yükün altındaki moment

Her yükün solundaki parçayı tutun.

yük altında P1: M = RA·1 = 58,13·1 = 58,13 kN·m
yük altında P2: M = RB·1,5 = 31,88·1,5 = 47,81 kN·m

En büyük değer

Mmax = 58,13 kN·m (yük altında P1)

Cevap

Mmax = 58,13 kN·m
10.Kesme kuvveti ve eğilme momenti

Cevap: x0 = 2 m

Kesit yöntemi: iç kuvvetleri istediğiniz yerde kirişi kesin ve bir tarafı tutun. Kesme kuvveti V o taraftaki düşey kuvvetleri, eğilme momenti M ise onların kesite göre momentlerini dengeler. En büyük moment: dM/dx = V olduğundan eğilme momenti, kesme kuvvetinin sıfırdan geçtiği yerde, yani ya bir tekil yükte ya da yayılı yükün içinde en büyük değerine ulaşır.

Mesnet tepkileri

Tüm kirişin dengesi.

Yayılı yük bileşkesi: W = w·ℓ = 10·2 = 20 kN, x̄ = 2 m noktasında etkir
ΣMA = 0: RB·4 = 10·2·2
RB = 40/4 = 10 kN
ΣFy = 0: RA = 20 − 10 = 10 kN

Sıfır kesme kuvveti

Kesme kuvveti RA ile başlar, yüksüz kısımlarda sabit kalır ve yükün içinde w eğimiyle azalır.

RA − w·(x0 − 1) = 0
x0 = 1 + 10/10 = 2 m

Cevap

x0 = 2 m
11.Ağırlık merkezi ve atalet momenti

Cevap: Sx = 571,7 × 10³ mm³

Atalet momenti: bir dikdörtgen için kendi ağırlık merkezi eksenine göre I = bh³/12, tabanına göre bh³/3’tür (paralel eksen teoremi I = Ic + A·d²). Bir boşluk, her iki parça aynı ekseni paylaştığı sürece I’sı çıkarılarak hesaba katılır. Elastik kesit modülü S = I/c’dir; c, en dış life olan uzaklıktır.

Dış dikdörtgen eksi iki yan boşluk

İki boşluk birlikte (B − tw) genişliğinde ve hw = H − 2tf yüksekliğindedir ve x eksenini paylaşır.

hw = 300 − 2·12 = 276 mm
Ix = (B·H³ − (B − tw)·hw³)/12 = (130·300³ − 118·276³)/12
Ix = 8,576 × 10⁷ mm⁴

Kesit modülü

c = H/2 = 150 mm
Sx = I/c = 8,576 × 10⁷/150
Sx = 571722 mm³ = 571,7 × 10³ mm³

Cevap

Sx = 571,7 × 10³ mm³
12.Ağırlık merkezi ve atalet momenti

Cevap: Mallow = 11,59 kN·m

Bileşik alanlar: kesiti dikdörtgenlere ayırın. Ağırlık merkezi alanlarla ağırlıklı ortalamadır: ȳ = ΣAᵢyᵢ/ΣAᵢ. Ağırlık merkezi eksenine göre atalet momenti, her parçanın kendi bh³/12 değerini ve paralel eksen terimi A·d²’yi toplar; d, parçanın ağırlık merkezinin genel ağırlık merkezine uzaklığıdır. Eğilme gerilmesi σ = M·y/I’dır.

Ağırlık merkezi

ȳ = (3000·265 + 3120·130)/6120 = 196,2 mm
üst kenar: c = 270 − 196,2 = 73,82 mm

Alan atalet momenti

I = 300·10³/12 + 3000·68,82² + 12·260³/12 + 3120·66,18² = 4,547 × 10⁷ mm⁴

Her kenarın izin verdiği moment

Pozitif moment: üst basınçta, alt çekmededir.

üst kenar: M = 120·4,547 × 10⁷/73,82 = 73,92 kN·m
alt kenar: M = 50·4,547 × 10⁷/196,2 = 11,59 kN·m

Belirleyici değer

Mallow = min = 11,59 kN·m (alt kenar)

Cevap

Mallow = 11,59 kN·m

ExamProblems · examproblems.com/courses/statics