Differentiaalvergelijkingen: oefenopgaven en tentamenvragen

Eerste-orde differentiaalvergelijkingen en hun toepassingen: groei en verval, de afkoelingswet van Newton, mengproblemen en lineaire vergelijkingen met een integrerende factor, plus de methoden van Euler en Heun voor vergelijkingen zonder formule-oplossing.

Oefen dit vak gratisDit vak oefenenMaak een proeftentamenElke dag 5 gratis opgaven. Geen creditcard nodig.

Samenvattingspakket (pdf)Formuleoverzichten, methodestappen en oefenopgaven met volledige oplossingen, klaar om af te drukken.

Onderwerpen in dit vak

  1. Differentiaalvergelijkingenexponentiële groei en afname · Afkoelingswet van Newton · eerste orde lineairrekenopgaven
  2. Integralenveeltermen · exponenten, logaritmen en substitutie · oppervlakten tussen krommenrekenopgaven
  3. Afgeleidenmachtsregel · ketting- en productregel · raaklijnen en extremenrekenopgaven
  4. Numerieke methodennulpunten en interpolatie · trapeziumregel en regel van Simpson · Euler, Heun en Runge–Kuttarekenopgaven

Tentamentips voor Differentiaalvergelijkingen

  • Bepaal eerst het type: separabel, lineair of een standaardmodel zoals groei of afkoeling.
  • Gebruik aan het eind de beginvoorwaarde om de constante te vinden.
  • Controleer het antwoord door het terug in te vullen in de vergelijking.

Uitgewerkte voorbeelden

DifferentiaalvergelijkingenMakkelijk
rr² + br + c?

Bepaal voor de vergelijking y″ + 4y′ + 3y = 0 de wortel r van de karakteristieke vergelijking die het dichtst bij nul ligt. Die bepaalt hoe langzaam de oplossing uitdooft.

y″ + 4y′ + 3y = 0

Gevraagd: r

Hints tonen
  1. Substitueer y = ert.
  2. r² + 4r + 3 = 0.
  3. Ontbind haar in factoren of gebruik de abc-formule.
Toon het antwoord en de stapsgewijze oplossing

Lineaire tweede-ordevergelijkingen: probeer voor y″ + b·y′ + c·y = 0 y = ert: dit geeft de karakteristieke vergelijking r² + b·r + c = 0. Twee reële wortels r₁ ≠ r₂ geven y = A·er₁t + B·er₂t (overgedempt); een dubbele wortel r geeft y = (A + Bt)·ert (kritisch gedempt); complexe wortels −α ± jω geven y = e−αt(A cos ωt + B sin ωt) (ondergedempt, oscillerend). De beginwaarden y(0) en y′(0) leggen A en B vast. Geschreven als y″ + 2ζωny′ + ωn²y = 0 is ωn de eigenfrequentie en ζ de dempingsfactor: bij ζ < 1 oscilleert de oplossing. Bij een constante ingang, y″ + by′ + cy = c·K, is de oplossing de eindwaarde K plus de vrije respons.

Karakteristieke vergelijking

r² + 4r + 3 = (r + 1)(r + 3) = 0

Wortels

r = −1, r = −3
dichtst bij nul: r = −1

Antwoord

r = −1

De algemene oplossing is y = A·e−1t + B·e−3t.

IntegralenGemiddeld
xy2y = x·cos x

Bereken I = ∫₀2 x·cos x dx (x in radialen).

∫₀2 x·cos x dx

Gevraagd: I

Hints tonen
  1. Neem u = x en dv = cos x dx.
  2. v = sin x.
  3. ∫x cos x dx = x sin x + cos x.
Toon het antwoord en de stapsgewijze oplossing

Partiële integratie: ∫u·dv = u·v − ∫v·du, afgeleid uit de productregel. Kies voor u de factor die eenvoudiger wordt als je hem differentieert (een macht van x, of ln x), en voor dv de factor die je kunt integreren (eˣ, sin x, cos x, of x als u = ln x). Bereken bij een bepaalde integraal u·v op beide grenzen: ∫ₐᵇ u dv = [u·v]ₐᵇ − ∫ₐᵇ v du. Een factor x² vraagt om twee rondes.

Kies u en dv

u = x, du = dx; dv = cos x dx, v = sin x

Primitieve

∫x cos x dx = x sin x − ∫sin x dx = x sin x + cos x

Limieten

(2·sin 2 + cos 2) − (0 + 1) = 0,4024

Antwoord

I = 0,4024

Zo werkt het oefenen

  • “Dit vak oefenen” mengt opgaven uit al zijn onderwerpen, net als een echt tentamen.
  • Elke opgave heeft nieuwe waarden, zodat je de methode leert in plaats van een antwoord.
  • Kom je vast te zitten? Open eerst een kleine hint en de volledige uitleg pas als je die nodig hebt.
  • Proeftentamens zijn getimed en hebben geen hints, en aan het eind krijg je je score en een volledige bespreking.

Calculators voor dit vak

Gerelateerde vakken

Oefen dit vak gratisDit vak oefenenMaak een proeftentamenElke dag 5 gratis opgaven. Geen creditcard nodig.