Betimsel istatistik: adım adım çözümlü alıştırma soruları

Diğer adları: tanımlayıcı istatistik · aritmetik ortalama · standart sapma · medyan

Şekiller, ipuçları ve ayrıntılı çözümlerle ücretsiz Betimsel istatistik alıştırma soruları. Her seferinde yeni değerler, üç seviyede: ortalama ve medyan, standart sapma, normal dağılım.

Ücretsiz alıştırma sorusuKolay
510152025303540

Verinin ortalaması x̄'ı bulun: 4, 14, 15, 20, 40, 37, 14, 33, 33.

n = 9
Sonraki soru →

Neler çalışırsınız

  1. Kolayortalama ve medyan
  2. Ortastandart sapma
  3. Zornormal dağılım

Temel formüller

Ortalama
x̄ = Σx/n
Örneklem standart sapması
s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1))
Medyan
sıralı verinin ortadaki değeri
z puanı
z = (x − μ)/σ
Normal dağılım
68% ±1σ içinde, 95% ±2σ içinde

Betimsel istatistik konusunu sıfırdan öğrenin

1Merkez: ortalama ve ortanca

Betimsel istatistik, veri denen bir sayı listesini birkaç değerle özetler. İlk soru şudur: merkez nerede?

Ortalama sıradan ortalamadır: tüm değerleri toplayın ve kaç tane olduklarına, yani n’ye bölün.

x̄ = Σx / n

Σ simgesi “hepsini topla” demektir ve x̄ “x çizgi” diye okunur. 3, 5 ve 10 için ortalama 18/3 = 6’dır.

Ortanca, veriyi küçükten büyüğe sıraladıktan sonra ortadaki değerdir.

  • Tek n: ortanca tek ortadaki değerdir. 3, 5, 10 için 5’tir.
  • Çift n: ortanca, ortadaki iki değerin ortalamasıdır.

Tek bir uç değer, yani bir aykırı değer, ortalamayı kendine doğru çeker ama ortancayı pek oynatmaz. Gelirler bu yüzden çoğu zaman ortancayla özetlenir.

Kendini sına 4, 40, 29, 22, 17, 20 verisinin ortancası nedir?
  1. 20
  2. 21
  3. 22
  4. 25,5

Cevap: 21. Sıralı: 4, 17, 20, 22, 29, 40. Ortadaki iki değer 20 ve 22’dir, yani ortanca 21’dir. 25,5, sıralanmamış listenin ortasını almaktan gelir; 22 ise ortalamadır.

2Yayılım: standart sapma

İki veri kümesinin ortalaması aynı ama yayılımı çok farklı olabilir. Standart sapma s, değerlerin ortalamadan tipik olarak ne kadar uzakta olduğunu ölçer.

Her değerin bir sapması x − x̄ vardır. Sapmaların toplamı sıfırdır, bu yüzden önce karesini alırsınız; bu hepsini pozitif yapar.

s = √( Σ(x − x̄)² / (n − 1) )

Bu örneklem standart sapmasıdır: n’ye değil, n − 1’e bölersiniz. s’nin karesine varyans denir.

2, 4 ve 6 için: ortalama 4, sapmalar −2, 0 ve 2, kareler toplamı 8, 8/2 = 4 ve s = √4 = 2.

Kendini sına 2, 4 ve 6’nın örneklem standart sapması nedir?
  1. 0
  2. 1,633
  3. 2
  4. 4

Cevap: 2. Σ(x − x̄)² = 8, n − 1 = 2’ye bölününce 4 ve √4 = 2. n = 3’e bölmek 1,633 verir; 4 karekökü unutur, 0 ise karesi alınmadan önceki sapmaların toplamıdır.

3z puanları ve normal dağılım

Boy veya sınav puanı gibi birçok ölçüm çan biçimli bir eğriyi izler: normal dağılım. Merkezi ortalama μ, genişliği standart sapma σ’dır.

Bir z puanı, bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu söyler:

z = (x − μ) / σ

μ = 70 ve σ = 10 iken 74 puanının z = 4/10 = 0,4’tür. Negatif z, değerin ortalamanın altında olduğu anlamına gelir.

68–95–99,7 kuralı: değerlerin yaklaşık %68’i ortalamanın 1σ, %95’i 2σ, %99,7’si 3σ içindedir.

4045505560μ−1σ+1σ−2σ+2σ68%2,5%

μ = 50 ve σ = 5 iken 60 değerinin z = 2’dir. Yaklaşık %95’i 40 ile 60 arasındadır, yani yaklaşık %2,5’i 60’ın üstündedir. Bir z tablosu tam değer olan 0,0228’i verir.

Kendini sına IQ puanları μ = 100 ve σ = 15 ile normaldir. İnsanların yaklaşık yüzde kaçı 115’in üstünde puan alır?
  1. 16%
  2. 32%
  3. 34%
  4. 68%

Cevap: 16%. 115, ortalamanın 1σ üstündedir. %68’i 1σ içindedir, yani %32’si dışındadır ve iki kuyruğa eşit bölünür: %16’sı üstte. %32 iki kuyruğu bölmeyi unutur.

4Adım adım yöntem

  1. Veriyi bir satıra yazın ve n’yi sayın.
  2. Ortalama: her şeyi toplayın ve n’ye bölün.
  3. Ortanca: önce sıralayın, sonra ortadaki değeri veya ortadaki iki değerin ortalamasını alın.
  4. Standart sapma: her değerden ortalamayı çıkarın, karesini alın, toplayın, n − 1’e bölün, karekökünü alın.
  5. z puanı: μ’yü çıkarın, σ’ya bölün. Sonra bir oran için 68–95–99,7 kuralını veya bir z tablosunu kullanın.

x, x − x̄ ve (x − x̄)² sütunlu bir tablo, standart sapma hesabını düzenli tutar.

5Çözümlü bir örnek

Her adımı izleyin. Açmadan önce bir sonrakini tahmin etmeye çalışın.

Çözümlü örnek

4, 8, 6, 5, 7 verisinin ortalamasını, ortancasını ve örneklem standart sapması s’yi bulun.

1

Ortalama

x̄ = (4 + 8 + 6 + 5 + 7) / 5 = 30 / 5 = 6
2

Ortanca

Sıralı: 4, 5, 6, 7, 8. n = 5 olduğundan ortadaki değer üçüncüsüdür.

medyan = 6
3

Sapmalar ve kareler

Her değerden ortalamayı çıkarın: −2, 2, 0, −1, 1. Kontrol: toplamları 0’dır.

2345678910x̄ = 6+2−2

Karelerini alın: 4, 4, 0, 1, 1.

Σ(x − x̄)² = 4 + 4 + 0 + 1 + 1 = 10
4

n − 1’e bölün

s² = 10 / (5 − 1) = 2,5
5

Karekök alın

s = √2,5 ≈ 1,58

Kontrol: değerler ortalamadan 0, 1 veya 2 uzaktadır, bu yüzden yaklaşık 1,6’lık tipik bir uzaklık mantıklıdır.

Cevap

Ortalama x̄ = 6, ortanca 6 ve s ≈ 1,58.

6Sık yapılan hatalar

  • Listeyi önce sıralamadan ortasını almak.
  • Örneklem standart sapması için n − 1 yerine n’ye bölmek.
  • Sonda karekökü unutmak; s yerine varyansı verir.
  • Bir z puanının işaretini yanlış bulmak: ortalamanın altındaki değerin z’si negatiftir.
  • z puanında σ’ya bölmeyi unutmak.
Kendini sına Sınav puanlarının ortalaması 70, standart sapması 10’dur. 60 puanının z puanı nedir?
  1. 1
  2. 6
  3. −10
  4. −1

Cevap: −1. z = (60 − 70)/10 = −10/10 = −1. Puan ortalamanın altındadır, bu yüzden z negatiftir. −10, σ’ya bölmeyi unutur.

7Sınav soruları nasıl görünür

  • Kolay: kısa bir veri listesinin ortalaması veya ortancası.
  • Orta: beş veya altı değerin örneklem standart sapması. n − 1’e bölün.
  • Zor: normal dağılım. Bir z puanını veya verilen bir değerin üstündeki ya da altındaki değerlerin oranını bulun.

Hızlı bir kontrol: ortalama ve ortanca en küçük ile en büyük değer arasında yer alır ve s asla negatif olmaz.

Uygulamada adım adım öğreninUygulamada adım adım öğrenin

Çözümlü örnekler

Örnek 1Kolay
510152025303540

Verinin medyanı M'ı bulun: 39, 11, 3, 28, 18, 17, 40, 40, 5.

n = 9

İstenen: M

İpuçlarını göster
  1. Değerleri küçükten büyüğe sıralayın.
  2. Değer sayısı tekse medyan ortadaki değerdir.
  3. sıralı: 3, 5, 11, 17, 18, 28, 39, 40, 40.
Cevabı ve adım adım çözümü göster

Betimsel istatistik: ortalama, toplamın n'ye bölümüdür; medyan, sıralanmış verinin ortadaki değeridir (n çiftse ortadaki iki değerin ortalaması). Örneklem standart sapması s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). z puanı z = (x − μ)/σ, bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu söyler.

Sıralayın

3, 5, 11, 17, 18, 28, 39, 40, 40

Ortadaki değer

M = 18

Cevap

M = 18
Örnek 2Orta
152025303540455055

Verinin örneklem standart sapması s'ı bulun: 26, 57, 34, 22, 53, 13, 59.

n = 7

İstenen: s

İpuçlarını göster
  1. Önce ortalamayı bulun.
  2. Ortalamadan her sapmanın karesini alın, toplayın, n − 1'e bölün ve karekökünü alın.
  3. x̄ = 37,71.
Cevabı ve adım adım çözümü göster

Betimsel istatistik: ortalama, toplamın n'ye bölümüdür; medyan, sıralanmış verinin ortadaki değeridir (n çiftse ortadaki iki değerin ortalaması). Örneklem standart sapması s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). z puanı z = (x − μ)/σ, bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu söyler.

Ortalama

x̄ = 264/7 = 37,71

Sapmaların kareleri

Σ(x − x̄)² = (−11,71)² + 19,29² + (−3,714)² + (−15,71)² + 15,29² + (−24,71)² + 21,29² = 2067

Standart sapma

s = √(2067/6) = 18,56

Cevap

s = 18,56
Örnek 3Zor
z −2−1012

Bir büyüklük ortalaması 60 ve standart sapması 12 olan normal dağılımlıdır. Değerlerin hangi oranı P 36'ün altındadır?

μ = 60σ = 12x = 36

İstenen: P

İpuçlarını göster
  1. Önce z puanına çevirin.
  2. z = (36 − 60)/12 = −2.
  3. Φ(z)'yi standart normal tablodan okuyun.
Cevabı ve adım adım çözümü göster

Betimsel istatistik: ortalama, toplamın n'ye bölümüdür; medyan, sıralanmış verinin ortadaki değeridir (n çiftse ortadaki iki değerin ortalaması). Örneklem standart sapması s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). z puanı z = (x − μ)/σ, bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu söyler.

Standartlaştırın

z = −2

Standart normal tablo

Φ(−2) = 0,02275
P = 0,02275

Cevap

P = 0,02275

Sorular ve cevaplar

Betimsel istatistik nedir?

Betimsel istatistik, veri denen bir sayı listesini birkaç değerle özetler. İlk soru şudur: merkez nerede?

Σ simgesi “hepsini topla” demektir ve x̄ “x çizgi” diye okunur. 3, 5 ve 10 için ortalama 18/3 = 6’dır.

Betimsel istatistik soruları adım adım nasıl çözülür?

Betimsel istatistik: ortalama, toplamın n'ye bölümüdür; medyan, sıralanmış verinin ortadaki değeridir (n çiftse ortadaki iki değerin ortalaması). Örneklem standart sapması s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). z puanı z = (x − μ)/σ, bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu söyler.

Betimsel istatistik alıştırmaları neleri kapsar?
  • Kolay: ortalama ve medyan
  • Orta: standart sapma
  • Zor: normal dağılım

Her soruda yeni değerler olur; böylece bir cevabı değil, yöntemi öğrenirsiniz. Takıldınız mı? Önce küçük bir ipucu açın, tam açıklamayı ise yalnızca gerektiğinde.

Çalışma nasıl işler

  • Her soruda yeni değerler olur; böylece bir cevabı değil, yöntemi öğrenirsiniz.
  • Takıldınız mı? Önce küçük bir ipucu açın, tam açıklamayı ise yalnızca gerektiğinde.
  • İlerlemeniz, hatalarınız ve kaydettiğiniz sorular saklanır; böylece sınavdan önce gözden geçirebilirsiniz.

Bu konudan önceki ve sonraki konular

Sonra devam edin

Hesaplayıcılar

Bu konuyu içeren dersler

Matematik ve istatistik alanında diğer konular

Yazdırılabilir çalışma kâğıdı