Doz hesapları: adım adım çözümlü alıştırma soruları

1Doz hesaplamaları neden önemlidir

Bir doktor, örneğin 500 mg’lık bir ilaç dozu yazar. Serviste bu ilaç sabit bir güçte bulunur, örneğin 250 mg’lık tabletler ya da 5 mL’sinde 125 mg bulunan bir sıvı.

Göreviniz reçeteyi gerçekten verebileceğiniz bir şeye çevirmektir: bir tablet sayısı ya da bir sıvı hacmi.

Burada küçük hatalar hastaya zarar verebilir. 10 ya da 1000 katı hata en tehlikeli yanlıştır. Bu yüzden yöntem basittir ve her cevabı kontrol edersiniz.

Hemen her soruda üç sayı görünür:

• D, istenen (reçete edilen) doz.
• H, bir tablette ya da belirli bir hacimde elinizde bulunan ilaç miktarı.
• Q, H’yi içeren miktar: 1 tablet ya da örneğin 5 mL.

2Önce birimler

Hesaplamadan önce istenen doz ile eldeki stok aynı birimde olmalıdır. En çok gereken dönüşümler şunlardır:

Daha küçük bir birime geçmek için 1000 ile çarpın. Daha büyük bir birime geçmek için 1000’e bölün.

Örnek: 0,25 mg, 0,25 × 1000 = 250 mcg’dir.

3İstenen bölü eldeki

Birimler eşleşince işi tek bir formül yapar:

Tabletler için Q, 1 tablettir. Örnek: 500 mg isteniyor ve tabletler 250 mg içeriyor. (500/250) × 1 = 2 tablet verin.

Sıvılar için Q, etiketteki hacimdir. Örnek: 300 mg isteniyor ve şurubun 5 mL’sinde 250 mg var. (300/250) × 5 = 6 mL verin.

Hesaplamadan önce tahmin edin. 300 mg, 250 mg’dan biraz fazladır, bu yüzden 5 mL’den biraz fazla beklersiniz. 6 mL uyuyor.

4Kiloya göre dozlar

Çocuklara ve bazı ilaçlara vücut ağırlığına göre doz verilir, örneğin 15 mg/kg/gün: hastanın her kilogramı için günde 15 mg.

1. Ağırlığın kilogram cinsinden olduğundan emin olun. Poundu 2,2’ye bölün.
2. Ağırlığı kg başına dozla çarpın. Bu toplam dozu verir (emir günlük diyorsa günlük).
3. Günlük doz bölünerek veriliyorsa doz sayısına bölün.
4. Sıvı veriliyorsa miligramı mililitreye çevirmek için istenen bölü eldeki kullanın.

Emri dikkatle okuyun: “15 mg/kg” tek bir dozdur, ama “3 dozda 15 mg/kg/gün” 3’e bölünmelidir.

5Çözümlü bir örnek

Her adımı izleyin. Açmadan önce bir sonrakini tahmin etmeye çalışın.

6Sık yapılan hatalar

• mg ile mcg’yi ya da g ile mg’ı karıştırmak. Bu, 1000 kat büyük ya da küçük bir cevap verir.
• Pound cinsinden ağırlığı kilogrammış gibi kullanmak.
• Günlük dozu ayrı dozlara bölmeyi unutmak.
• İstenen bölü eldekini ters çevirmek: D/H’dir, H/D değil.
• Çok erken yuvarlamak. Yalnızca nihai cevabı, soru ya da şırınga gerektirdiği gibi yuvarlayın.

7Sınav soruları nasıl görünür

• Kolay: tabletler ve sıvılar. En fazla bir birim dönüşümü, sonra istenen bölü eldeki.
• Orta: kiloya göre dozlar. Ağırlık × kg başına doz, sonra doz sayısına bölün.
• Zor: dozlar ve konsantrasyonlar birlikte: sıvı hacmi olarak verilen kiloya göre bir doz.

Her zaman önce tahmin edin ve cevabın makul olduğunu kontrol edin. 30 tabletlik ya da 0,01 mL’lik bir doz neredeyse kesinlikle yanlıştır.