Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları: adım adım çözümlü alıştırma soruları

1Hesaplanan bir tedavi olarak oksijen

Oksijen bir ilaç gibi reçete edilir: bir cihaz, bir akış ya da konsantrasyon ve bir hedef satürasyon. Hemşireler taşınabilir bir tüpün nakil boyunca yetip yetmeyeceğini kontrol eder, hastanın soluduğu oksijeni tahmin eder ve akciğerlerin ne kadar iyi çalıştığını izler.

Bu konu şunları kapsar:

• Sunum: nazal kanülden FiO₂, tüp içeriği ve süresi.
• Ventilasyon: dakika ve alveoler ventilasyon ile akciğeri koruyucu tidal volümler.
• Oksijenlenme: Berlin ARDS dereceleriyle P/F oranı, oksijen içeriği ve oksijen sunumu ve ROX indeksi.

2FiO₂ ve tüp süresi

Oda havası %21 oksijendir. Nazal kanül, 1 ile 6 L/dk arasında kullanıldığında kabaca L/dk başına %4 ekler; yani FiO₂ ≈ %21 + %4 × akış. Gerçek değer hastanın nasıl soluduğuna bağlıdır. Formüllerde FiO₂ bir kesirdir: %40 = 0,40.

Bir tüpün kullanılabilir gazı, güvenli yedeğin üzerindeki basınç çarpı tüp faktörüdür (psi başına litre): D 0,16, E 0,28, H 3,14. Olağan güvenli artık basınç 200 psi’dir.

Bir süreyi her zaman aşağı yuvarlayın. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) çarpı basınçtır (bar).

3Ventilasyon

Dinlenim halindeki bir yetişkinde dakika ventilasyonu yaklaşık 5–8 L/dk’dır. Havayollarında kalan hava, yani yaklaşık 150 mL’lik ölü boşluk, alveollere asla ulaşmaz; bu nedenle hızlı yüzeyel solunum her soluğun daha büyük kısmını boşa harcar.

Akciğeri koruyucu ventilasyon, yalnızca cinsiyete ve boya bağlı olan tahmini vücut ağırlığının (PBW) kilogramı başına yaklaşık 6 mL ayarlar:

4P/F oranı ve ARDS

P/F oranı, mmHg cinsinden PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. PaO₂ kPa cinsindeyse önce 7,5 ile çarpın.

Berlin tanımı ARDS’yi yalnızca PEEP ya da CPAP en az 5 cmH₂O olduğunda ve diğer ölçütler karşılandığında derecelendirir (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama):

• hafif: 200 < P/F ≤ 300 mmHg;
• orta: 100 < P/F ≤ 200 mmHg;
• ağır: P/F ≤ 100 mmHg.

5Oksijen içeriği ve sunumu

Hb g/dL cinsindendir (g/L’yi 10’a bölün), SaO₂ bir kesirdir ve PaO₂ mmHg cinsindendir. Cevap kan dL’si başına mL oksijen cinsindendir ve normalde yaklaşık 18–20’dir. Neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır.

10 çarpanı dL’yi L’ye çevirir ve mL/dk verir; dinlenimde yaklaşık 1000 mL/dk normaldir. Düşük hemoglobin, sunumu düşük satürasyon kadar düşürür.

(SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı olan ROX indeksi, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izler; çalışmalarda 4,88 ve üzeri değerler başarıyla ilişkilendirilmiştir.

6Sık yapılan hatalar

• Güvenli artık basıncı unutmak ya da tüp süresini yukarı yuvarlamak.
• Başka bir tüp boyutunun faktörünü kullanmak.
• FiO₂’yi yüzde olarak girmek ya da SaO₂’yi 0,97 yerine 97 olarak girmek.
• Akciğeri koruyucu tidal volüm için gerçek vücut ağırlığını kullanmak.
• PEEP’in en az 5 cmH₂O olduğunu kontrol etmeden ARDS derecelendirmek.
• Oksijen sunumunda × 10’u unutmak.

7Sınav soruları nasıl görünür

• Kolay: FiO₂, tüp içeriği ve dakika ventilasyonu. Bir nazal kanülün FiO₂’sini ya da bir hedef için akışı, bir tüpteki kullanılabilir litreyi ve dakika ventilasyonunu tahmin edin.
• Orta: tüp süresi, P/F oranı ve oksijen içeriği. Bir tüpün ne kadar dayanacağını hesaplayın, ARDS’yi P/F oranıyla derecelendirin ve CaO₂ ile alveoler ventilasyonu hesaplayın.
• Zor: oksijen sunumu, ventilasyon hedefleri ve ARDS şiddeti. DO₂’yi, bir nakil için en yüksek akışı, tahmini vücut ağırlığından tidal volümü ve ROX indeksini hesaplayın; ARDS’yi kPa değerleriyle ya da düşük PEEP ile derecelendirin.