Farmakokinetik klinikal: soalan latihan dengan penyelesaian langkah demi langkah

Soalan latihan Farmakokinetik klinikal percuma dengan rajah, petunjuk dan penyelesaian lengkap. Nilai baharu setiap kali, pada tiga tahap: separuh hayat, paras dan dos pemuat, klirens, Vd, S dan F, reka bentuk regimen dan pelarasan buah pinggang.

Soalan latihan percumaMudah
110t (h)C (mg/L)6 mg/L2 hC = ?

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Sejurus selepas dos IV, paras tobramycin ialah 6 mg/L. Separuh hayatnya ialah 2 jam, dan ubat itu disingkirkan secara kinetik tertib pertama. Berapakah paras C 2 jam kemudian?

C₀ = 6 mg/Lt½ = 2 ht = 2 h
mg/L
Soalan seterusnya →
Berlatih Farmakokinetik klinikal secara percumaBerlatih Farmakokinetik klinikal sekarang5 soalan percuma setiap hari. Tiada kad diperlukan.

Apa yang anda latih

  1. Mudahseparuh hayat, paras dan dos pemuat
  2. Sederhanaklirens, Vd, S dan F
  3. Sukarreka bentuk regimen dan pelarasan buah pinggang

Cara menyelesaikan soalan Farmakokinetik klinikal

  1. Tukarkan separuh hayat kepada pemalar kadar: k = 0.693/t½.
  2. Tukarkan nilai bagi setiap kg kepada jumlah: Vd (L) = L/kg × berat, CL (L/h) = L/kg/h × berat.
  3. Pilih hubungan: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), kadar penyelenggaraan = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k.
  4. Untuk fungsi buah pinggang, anggarkan CrCl dengan Cockcroft–Gault dahulu, kemudian skalakan dos atau sela.
  5. Semak keputusan: paras jatuh separuh setiap separuh hayat, dan keadaan mantap mengambil masa kira-kira lima separuh hayat.

Kesilapan lazim

  • Menggunakan 1/t½ dan bukannya 0.693/t½.
  • Menggunakan log₁₀ dan bukannya ln.
  • Mendarab dengan S atau F dan bukannya membahagi.
  • Terlupa berat badan untuk nilai bagi setiap kg.
  • Memberikan seluruh dos pemuat apabila sebahagian daripada paras sudah ada.

Formula utama

Pemalar kadar dan separuh hayat
k = ln 2/t½ = 0.693/t½
Pereputan tertib pertama
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dua paras
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Isi padu dan klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dos pemuat
LD = Vd·C/(S·F)
Kadar penyelenggaraan
R = CL·Css/(S·F)
Purata keadaan mantap
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Keadaan mantap
1 − (1/2)ⁿ selepas n separuh hayat; ≈ 97% selepas 5
Infusi
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Sela dan dos daripada puncak dan palung
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − umur) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0.85 untuk wanita
Pelarasan buah pinggang
dos × CrCl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/normal)

Pelajari Farmakokinetik klinikal dari awal

Sebelum ini: Pengiraan dos, Pengiraan farmasi

1Apa yang berlaku kepada dos

Farmakokinetik menerangkan bagaimana paras ubat dalam darah berubah mengikut masa. Farmakokinetik klinikal menggunakan model ringkas untuk memilih dos: badan ialah satu petak yang dicampur rata dengan isi padu taburan (Vd) dan klirens (CL).

Kebanyakan ubat disingkirkan melalui kinetik tertib pertama: setiap jam pecahan ubat yang sama disingkirkan, bukan jumlah yang sama. Itulah sebabnya paras menjadi separuh selepas setiap separuh hayat.

Model ini digunakan untuk ubat dengan julat terapeutik yang sempit, seperti aminoglikosida, vankomisin, teofilin, fenitoin dan digoksin. Semua nilai dalam pelajaran ini ialah nombor buku teks yang lazim untuk latihan.

2Separuh hayat dan pemalar kadar penyingkiran

Pemalar kadar penyingkiran k (dalam h⁻¹) dan separuh hayat t½ saling berkait:

k = ln 2 / t½ = 0.693 / t½ C = C₀ · e−kt = C₀ · (1/2)t/t½

Pada graf dengan paksi kepekatan logaritma (plot semi-log), pereputan tertib pertama ialah garis lurus. Daripada dua paras C₁ dan C₂ yang diambil berjarak Δt:

k = ln(C₁/C₂) / Δt

Dengan dos berkala atau infusi, paras meningkat ke keadaan mantap: selepas n separuh hayat ia telah mencapai 1 − (1/2)ⁿ daripadanya, kira-kira 97% selepas 5 separuh hayat.

Semakan kendiri Satu paras jatuh daripada 8 mg/L kepada 2 mg/L dalam 6 jam. Berapakah separuh hayatnya?
  1. 1.5 h
  2. 3 h
  3. 4 h
  4. 6 h

Jawapan: 3 h. 8 → 4 → 2 ialah dua kali pembahagian separuh dalam 6 h, jadi t½ = 3 h. Dengan formula: k = ln(8/2)/6 = 0.231 h⁻¹ dan t½ = 0.693/0.231 = 3 h.

3Dos pemuat dan dos penyelenggaraan

Dos pemuat mengisi isi padu taburan sehingga paras sasaran sekali gus. Dos penyelenggaraan menggantikan apa yang disingkirkan, jadi pada keadaan mantap kadar masuk = kadar keluar.

LD = Vd × Ctarget / (S × F) kadar penyelenggaraan = CL × Css / (S × F)
  • S ialah faktor garam: pecahan garam yang merupakan ubat aktif, contohnya 0.8 untuk aminofilin (teofilin) dan 0.92 untuk natrium fenitoin.
  • F ialah bioketersediaan: pecahan dos oral yang sampai ke darah, 1 untuk dos IV.
  • Vd sering diberikan bagi setiap kg (L/kg): darabkan dengan berat dahulu.

Untuk dos setiap τ jam, purata paras keadaan mantap ialah Css,avg = S·F·dos/(CL·τ).

Semakan kendiri Vd = 0.5 L/kg, berat 80 kg, sasaran 10 mg/L. Ubat diberikan sebagai garam dengan S = 0.8 (IV). Berapakah dos pemuat?
  1. 320 mg
  2. 400 mg
  3. 500 mg
  4. 6.25 mg

Jawapan: 500 mg. Vd = 0.5 × 80 = 40 L. Ubat aktif yang diperlukan: 40 × 10 = 400 mg; dibahagi dengan S = 0.8 memberikan 500 mg garam. 320 mg mendarab dengan S dan bukannya membahagi.

4Puncak, palung dan fungsi buah pinggang

Dengan dos IV pantas, paras jatuh dari puncak ke palung semasa sela dos τ. Untuk mencapai puncak dan palung yang dipilih:

τ = ln(Cpeak/Ctrough) / k dos = Vd × (Cpeak − Ctrough)

Banyak ubat dibersihkan oleh buah pinggang. Klirens kreatinina dianggarkan dengan persamaan Cockcroft–Gault, CrCl = (140 − umur) × berat/(72 × SCr dalam mg/dL), × 0.85 untuk wanita.

Untuk ubat yang hampir sepenuhnya dibersihkan oleh buah pinggang, dos dilaraskan mengikut kadar klirens (dos × CrCl/normal), atau sela dipanjangkan (τ × normal/CrCl). Apabila hanya pecahan fe dirembeskan oleh buah pinggang, pecahan dos Dettli ialah Q = 1 − fe·(1 − CrCl/normal).

5Contoh terselesai

Ikuti setiap langkah dan ramalkan langkah seterusnya sebelum anda membukanya. Semua nilai direka untuk latihan.

Contoh terselesai

Separuh hayat gentamisin seorang pesakit ialah 3 h. Sasarannya ialah puncak 8 mg/L dan palung 1 mg/L. Dengan menganggap dos IV pantas, apakah sela dos yang diperlukan?

1

Pemalar kadar

k = 0.693 / 3 = 0.231 h⁻¹
2

Selang

Paras mesti jatuh daripada 8 kepada 1 mg/L, iaitu faktor 8.

τ = ln(8/1) / 0.231 = 2.079 / 0.231 = 9.0 h
3

Semak dengan separuh hayat

8 → 4 → 2 → 1 ialah tiga kali pembahagian separuh: 3 × 3 h = 9 h. Jawapannya sepadan.

Jawapan

Sela dos ialah 9 h; dalam amalan ia dibundarkan kepada nilai yang mudah dan paras diperiksa.

6Kesilapan lazim dan soalan peperiksaan

  • Menggunakan 1/t½ dan bukannya 0.693/t½ untuk k.
  • Menggunakan log₁₀ dan bukannya logaritma asli ln.
  • Terlupa mendarab Vd atau CL “bagi setiap kg” dengan berat.
  • Mendarab dengan S atau F dan bukannya membahagi.
  • Memberikan dos pemuat penuh apabila pesakit sudah mempunyai paras: hanya perbezaannya yang diperlukan.

Mudah: k dan t½, paras selepas satu masa, keadaan mantap dan dos pemuat yang mudah. Sederhana: kadar penyelenggaraan, S dan F, k daripada dua paras, Vd dan CL. Sukar: sela dan dos daripada puncak dan palung, pelarasan buah pinggang, purata paras keadaan mantap dan infusi sebelum keadaan mantap.

Semakan kendiri Satu infusi dimulakan tanpa dos pemuat. Separuh hayatnya 6 h. Kira-kira berapa pecahan keadaan mantap dicapai selepas 12 h?
  1. 100%
  2. 25%
  3. 50%
  4. 75%

Jawapan: 75%. 12 h ialah dua separuh hayat: 1 − (1/2)² = 0.75, jadi 75%. 25% ialah bahagian yang masih kurang. Keadaan mantap mengambil masa kira-kira 5 separuh hayat, 30 h di sini.

Belajar langkah demi langkah dalam aplikasiBelajar langkah demi langkah dalam aplikasi

Contoh penyelesaian

Contoh 1Mudah
110100t (h)C (mg/L)10 mg/L9 hC = ?

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Sejurus selepas dos IV, paras gentamicin ialah 10 mg/L. Separuh hayatnya ialah 3 jam, dan ubat itu disingkirkan secara kinetik tertib pertama. Berapakah paras C 9 jam kemudian?

C₀ = 10 mg/Lt½ = 3 ht = 9 h

Cari nilai C (mg/L)

Tunjukkan petunjuk
  1. Bilangan separuh hayat: n = t/t½.
  2. C = C₀·(1/2)ⁿ, atau C = C₀·e^(−kt) dengan k = 0.693/t½.
  3. n = 9/3 = 3.
Tunjukkan jawapan dan penyelesaian langkah demi langkah

Penyingkiran tertib pertama: pecahan tetap ubat disingkirkan setiap jam, jadi C = C₀·e−kt dengan k = ln 2/t½ = 0.693/t½. Selepas n separuh hayat C = C₀·(1/2)ⁿ. Dengan dos berkala atau infusi, paras mencapai 1 − (1/2)ⁿ daripada keadaan mantap selepas n separuh hayat: kira-kira 97% selepas 5. Dos pemuat mengisi isi padu taburan: LD = Vd × C. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Bilangan separuh hayat

n = 9/3 = 3

Tahap

C = 10·(1/2)3 = 1.25 mg/L

Jawapan

C = 1.25 mg/L
Contoh 2Sederhana
Vd = 7 L/kgC = 1 mcg/LLD = ? mcg52 kg · S = 1 · F = 0.7

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit 52 kg akan diberi dos pemuat digoxin tablet untuk mencapai paras 1 mcg/L. Isi padu taburannya ialah 7 L/kg dan tablet itu mempunyai bioketersediaan F = 0.7. Cari jumlah dos pemuat oral LD dalam mcg.

52 kgVd = 7 L/kgC = 1 mcg/LF = 0.7

Cari nilai LD (mcg)

Tunjukkan petunjuk
  1. LD = Vd × C/(S × F).
  2. Untuk tablet S = 1 dan F = 0.7.
  3. Vd = 7·52 = 364 L.
Tunjukkan jawapan dan penyelesaian langkah demi langkah

Klirens dan isi padu: pada keadaan mantap kadar pendosan sama dengan kadar penyingkiran, jadi kadar penyelenggaraan = CL × Css. Dos pemuat ialah LD = Vd × C/(S × F), dengan S faktor garam (pecahan ubat aktif dalam garam) dan F bioketersediaan (1 untuk IV). Daripada dua paras, k = ln(C₁/C₂)/Δt; untuk bolus IV Vd = dos/C₀ dan CL = k × Vd. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Isi padu taburan

Vd = 7·52 = 364 L

Jumlah ubat aktif yang diperlukan

Vd·C = 364·1 = 364 mcg

Dos pemuat

LD = 364/(1·0.7) = 520 mcg

Jawapan

LD = 520 mcg

Dalam amalan dos dibundarkan kepada jumlah yang mudah.

Contoh 3Sukar
VCss,avg​ = ?200 mg · q12hCL = 0.03 L/kg/h86 kg · S = 1 · F = 1

Latihan (nilai rekaan, bukan panduan klinikal). Seorang pesakit 86 kg mengambil teofilin oral (F = 1) setiap 12 h. Klirensnya ialah 0.03 L/kg/h. Setiap dos ialah 200 mg theophylline. Cari purata paras keadaan mantap Css,avg.

CL = 0.03 L/kg/hτ = 12 hS = 1F = 186 kgD = 200 mg

Cari nilai Css,avg (mg/L)

Tunjukkan petunjuk
  1. Pada keadaan mantap purata kadar masuk sama dengan kadar keluar: S·F·D/τ = CL·Css,avg.
  2. CL (L/h) = CL (L/kg/h) × berat.
  3. CL = 0.03·86 = 2.58 L/h.
Tunjukkan jawapan dan penyelesaian langkah demi langkah

Merangka regimen: dengan dos IV pantas, paras jatuh dari puncak ke palung semasa sela, jadi τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k dan dos yang memulihkan puncak ialah Vd × (Cpuncak − Cpalung). Purata paras keadaan mantap ialah Css,avg = S·F·dos/(CL·τ). Infusi meningkat sebagai C = (R/CL)(1 − e−kt). Untuk ubat yang dibersihkan oleh buah pinggang, dos dilaraskan mengikut klirens kreatinina. Nombor hanya untuk latihan; di sisi katil sentiasa ikut protokol tempatan dan minta dos berisiko tinggi disemak dua kali.

Klirens

CL = 0.03·86 = 2.58 L/h

Purata paras keadaan mantap

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·200/(2.58·12) = 6.46 mg/L

Jawapan

Css,avg = 6.46 mg/L

Soalan dan jawapan

Apakah Farmakokinetik klinikal?

Farmakokinetik menerangkan bagaimana paras ubat dalam darah berubah mengikut masa. Farmakokinetik klinikal menggunakan model ringkas untuk memilih dos: badan ialah satu petak yang dicampur rata dengan isi padu taburan (Vd) dan klirens (CL).

Kebanyakan ubat disingkirkan melalui kinetik tertib pertama: setiap jam pecahan ubat yang sama disingkirkan, bukan jumlah yang sama. Itulah sebabnya paras menjadi separuh selepas setiap separuh hayat.

Bagaimanakah saya menyelesaikan soalan Farmakokinetik klinikal langkah demi langkah?
  1. Tukarkan separuh hayat kepada pemalar kadar: k = 0.693/t½.
  2. Tukarkan nilai bagi setiap kg kepada jumlah: Vd (L) = L/kg × berat, CL (L/h) = L/kg/h × berat.
  3. Pilih hubungan: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), kadar penyelenggaraan = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpuncak/Cpalung)/k.
  4. Untuk fungsi buah pinggang, anggarkan CrCl dengan Cockcroft–Gault dahulu, kemudian skalakan dos atau sela.
  5. Semak keputusan: paras jatuh separuh setiap separuh hayat, dan keadaan mantap mengambil masa kira-kira lima separuh hayat.
Apakah kesilapan lazim dalam Farmakokinetik klinikal?
  • Menggunakan 1/t½ dan bukannya 0.693/t½.
  • Menggunakan log₁₀ dan bukannya ln.
  • Mendarab dengan S atau F dan bukannya membahagi.
  • Terlupa berat badan untuk nilai bagi setiap kg.
  • Memberikan seluruh dos pemuat apabila sebahagian daripada paras sudah ada.
Apakah yang diliputi oleh latihan Farmakokinetik klinikal?
  • Mudah: separuh hayat, paras dan dos pemuat
  • Sederhana: klirens, Vd, S dan F
  • Sukar: reka bentuk regimen dan pelarasan buah pinggang

Setiap soalan mempunyai nilai baharu, jadi anda mempelajari kaedah dan bukannya jawapan. Buntu? Buka petunjuk kecil dahulu, dan penerangan penuh hanya apabila anda memerlukannya.

Cara latihan berfungsi

  • Setiap soalan mempunyai nilai baharu, jadi anda mempelajari kaedah dan bukannya jawapan.
  • Buntu? Buka petunjuk kecil dahulu, dan penerangan penuh hanya apabila anda memerlukannya.
  • Kemajuan, kesilapan dan soalan tersimpan anda dikekalkan, jadi anda boleh menyemak sebelum peperiksaan.

Topik sebelum dan selepas topik ini

Pelajari dahulu

Pengiraan dosPengiraan farmasi

Kalkulator

Kalkulator dos pemuat dan dos penyelenggaraan (farmakokinetik)

Kursus dengan topik ini

FarmakologiNilai Makmal untuk JururawatPengiraan FarmasiFarmakokinetik Klinikal

Lebih banyak topik dalam Kejururawatan

Matematik kejururawatan & penukaran unitPengiraan dosKadar infusi IVDos pediatrik & rawatan rapiCecair IV & imbangan cecairPengiraan farmasiSkor penilaian klinikalTerapi oksigen & pengiraan respiratoriPengiraan pemakanan enteral & parenteralStatistik amalan berasaskan buktiAsas kejururawatanKejururawatan klinikalTafsiran gas darah arteriTafsiran jalur rentak ECGPemberian keutamaan & delegasiNilai makmal & elektrolitKawalan jangkitan & keselamatan pesakitPerubatan-pembedahan: kardiovaskular & respiratoriPerubatan-pembedahan: neurologi, endokrin & renalPerubatan-pembedahan: GI, perioperatif & onkologiKejururawatan materniti & obstetrikKejururawatan pediatrikKejururawatan kesihatan mentalPengetahuan pembantu jururawat (CNA)Matematik pra-kejururawatan (peperiksaan kemasukan)Biologi untuk peperiksaan kemasukan kejururawatanKimia untuk peperiksaan kemasukan kejururawatanTatabahasa & penggunaan bahasa Inggeris (peperiksaan kemasukan)Kosa kata penjagaan kesihatan (peperiksaan kemasukan)Kefahaman bacaan (peperiksaan kemasukan)

Lembaran kerja boleh cetak

Lembaran kerja Farmakokinetik klinikal dengan jawapan
Berlatih Farmakokinetik klinikal secara percumaBerlatih Farmakokinetik klinikal sekarang5 soalan percuma setiap hari. Tiada kad diperlukan.